سرطان ریه؛ از تشخیص زودهنگام تا درمان جراحی دکتر فرحناز صادق‌بیگی، جراح توراکس و جراح قفسه سینه

سرطان ریه در مراحل اولیه ممکن است هیچ علامت مشخصی نداشته باشد، اما تشخیص زودهنگام می‌تواند شانس جراحی و درمان مؤثر را افزایش دهد. چه کسانی باید غربالگری شوند؟ آیا هر ندول ریه سرطان است و چه بیمارانی می‌توانند جراحی شوند؟ در این برنامه از مجموعه گفت‌وگوهای پزشکی بیمارستان عرفان نیایش، دکتر فرحناز صادق‌بیگی، جراح توراکس و جراح قفسه سینه، درباره علائم، تشخیص، مرحله‌بندی و درمان جراحی سرطان ریه توضیح می‌دهد. سرطان ریه چیست؟ سرطان ریه زمانی ایجاد می‌شود که سلول‌های غیرطبیعی در بافت ریه به‌صورت کنترل‌نشده رشد کنند. این سرطان به دو گروه اصلی تقسیم می‌شود: سرطان ریه سلول غیرکوچک یا NSCLC که شایع‌تر است و در مراحل اولیه بیشتر امکان جراحی دارد. سرطان ریه سلول کوچک یا SCLC که معمولاً سریع‌تر رشد و منتشر می‌شود و درمان آن بیشتر بر دارو و پرتودرمانی استوار است. علائم مهم سرطان ریه سرفه ماندگار یا تغییر در سرفه مزمن وجود خون در خلط تنگی نفس یا خس‌خس جدید درد مداوم قفسه سینه گرفتگی صدا عفونت‌های مکرر ریه کاهش وزن، بی‌اشتهایی و خستگی غیرعادی این علائم همیشه به معنی سرطان نیستند، اما به‌ویژه در افراد سیگاری یا دارای سابقه مصرف دخانیات باید بررسی شوند. آیا سرطان ریه در مراحل اولیه علامت دارد؟ گاهی سرطان ریه در مراحل اولیه بدون علامت است و هنگام سی‌تی‌اسکن به دلیل دیگری یا در برنامه غربالگری پیدا می‌شود. به همین علت، افراد پرخطر ممکن است از سی‌تی‌اسکن کم‌دوز ریه سود ببرند. غربالگری برای چه کسانی است؟ غربالگری سرطان ریه با عکس ساده قفسه سینه انجام نمی‌شود. روش مناسب، سی‌تی‌اسکن کم‌دوز یا LDCT است. بر اساس بسیاری از راهنماهای معتبر، غربالگری سالانه برای افراد ۵۰ تا ۸۰ ساله‌ای مطرح است که حداقل ۲۰ پاکت‌سال سابقه مصرف سیگار دارند و هنوز سیگار می‌کشند یا طی ۱۵ سال گذشته ترک کرده‌اند. پاکت‌سال از ضرب تعداد پاکت سیگار روزانه در تعداد سال‌های مصرف به دست می‌آید. برای مثال، روزانه یک پاکت به مدت ۲۰ سال برابر با ۲۰ پاکت‌سال است. افرادی که سرفه ماندگار، خلط خونی یا کاهش وزن دارند، علامت‌دار محسوب می‌شوند و نباید منتظر غربالگری بمانند. آیا هر ندول ریه سرطان است؟ خیر. بسیاری از ندول‌ها و لکه‌های ریه به دلیل عفونت قبلی، التهاب یا ضایعات خوش‌خیم ایجاد می‌شوند. اندازه، شکل، محل و رشد ندول، سن بیمار و سابقه دخانیات در ارزیابی خطر اهمیت دارند. بر اساس میزان خطر ممکن است سی‌تی‌اسکن دوره‌ای، پت‌اسکن یا نمونه‌برداری توصیه شود. تشخیص قطعی چگونه انجام می‌شود؟ تصویربرداری احتمال سرطان را مطرح می‌کند، اما تشخیص قطعی معمولاً با نمونه‌برداری و بررسی پاتولوژی انجام می‌شود. نمونه‌برداری ممکن است با برونکوسکوپی، EBUS، سوزن با هدایت سی‌تی‌اسکن یا توراکوسکوپی انجام شود. مرحله‌بندی سرطان ریه مرحله‌بندی مشخص می‌کند تومور چه اندازه‌ای دارد، آیا غدد لنفاوی درگیر شده‌اند و آیا بیماری به اندام‌های دیگر انتشار یافته است. برای این کار ممکن است سی‌تی‌اسکن، پت‌اسکن، ام‌آر‌آی مغز و نمونه‌برداری از غدد لنفاوی انجام شود. تعیین دقیق مرحله، پیش از تصمیم‌گیری برای جراحی اهمیت اساسی دارد. چه بیمارانی کاندید جراحی هستند؟ جراحی بیشتر برای سرطان ریه سلول غیرکوچک در مراحل اولیه مطرح است؛ یعنی زمانی که تومور قابل برداشت باشد و انتشار دوردست وجود نداشته باشد. پیش از عمل، عملکرد ریه، وضعیت قلب، توان فعالیت و بیماری‌های همراه بررسی می‌شوند. ممکن است تومور قابل برداشت باشد، اما بیمار توان تحمل جراحی وسیع را نداشته باشد. جراحی چگونه انجام می‌شود؟ بر اساس اندازه و محل تومور ممکن است بخشی از ریه، یک سگمان، یک لوب یا در موارد محدودی تمام یک ریه برداشته شود. لوبکتومی یکی از جراحی‌های رایج سرطان ریه است. غدد لنفاوی نیز برای مرحله‌بندی دقیق بررسی می‌شوند. در بسیاری از بیماران می‌توان جراحی را با روش کم‌تهاجمی توراکوسکوپی یا VATS انجام داد. آیا جراحی به‌تنهایی کافی است؟ در بعضی سرطان‌های اولیه، جراحی درمان اصلی است. با این حال، بر اساس مرحله بیماری و نتیجه پاتولوژی ممکن است شیمی‌درمانی، پرتودرمانی، درمان هدفمند یا ایمنی‌درمانی قبل یا بعد از عمل توصیه شود. شانس درمان به مرحله سرطان، نوع تومور، درگیری غدد لنفاوی، امکان برداشت کامل تومور، وضعیت عمومی بیمار و پاسخ به درمان بستگی دارد. آیا ترک سیگار پس از تشخیص فایده دارد؟ بله. ترک سیگار حتی پس از تشخیص می‌تواند عملکرد ریه را بهتر کند، عوارض جراحی و درمان را کاهش دهد و احتمال ایجاد سرطان جدید را کمتر کند. در این ویدیو به پرسش‌های زیر پاسخ داده می‌شود: علائم اولیه سرطان ریه چیست؟ چه کسانی باید سی‌تی‌اسکن کم‌دوز انجام دهند؟ آیا هر ندول ریه سرطان است؟ نمونه‌برداری ریه چگونه انجام می‌شود؟ کدام مراحل سرطان ریه قابل جراحی‌اند؟ آیا پس از جراحی شیمی‌درمانی لازم است؟ اگر سرفه ماندگار، خلط خونی، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا کاهش وزن بدون علت دارید، مراجعه پزشکی را به تأخیر نیندازید. تشخیص زودهنگام می‌تواند گزینه‌های درمانی بیشتری ایجاد کند. این محتوا برای آموزش عمومی تهیه شده و جایگزین معاینه، نمونه‌برداری، مرحله‌بندی یا تصمیم‌گیری درمانی توسط تیم تخصصی نیست. مهمان برنامه: دکتر فرحناز صادق‌بیگی جراح توراکس و جراح قفسه سینه مجری برنامه: دکتر اکبر نیک‌پژوه متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی محل ضبط: بیمارستان عرفان نیایش #سرطان_ریه #علائم_سرطان_ریه #تشخیص_زودهنگام #غربالگری_سرطان_ریه #سی_تی_اسکن_کم_دوز #ندول_ریه #جراحی_ریه #لوبکتومی #جراحی_توراکس #دکتر_فرحناز_صادق_بیگی #DrFarahnazSadeghBeigi #بیمارستان_عرفان_نیایش #LungCancer #LungCancerScreening #LowDoseCT #LungNodule #Lobectomy #ThoracicSurgery #ErfanNiayeshHospital