Wandel met Emilia | Rijnstrangenpad | Oud-Zevenaar, gem. Zevenaar, Gelderland | 3 Oktober 2026

'Ontdek het mooie buitengebied van Aerdt, Pannerden en Oud-Zevenaar. Wandelen door ruig rivierenlandschap met uiterwaarden en rabatten, over dijken, via twee trekpontjes, langs een gemaal en oude verdedigingswerken.' (klompenpaden.nl) ***KORTE INFO*** 14 km, paarse markering. Er zijn twee trekpontjes onderweg, een waarvan doet niet (i.v.m laagwater). Er is wel een alternatieve route. Het pad kan in het natte seizoen best drassig zijn. Er is een gemarkeerde aanlooproute van ca 2 km vanaf het station Zevenaar. Kaart: https://klompenpaden-api.knowlogy.nl/... -------------------------- Ik begin onder de kerktoren. Sint Martinuskerk is vernoemd naar..... jawel, Martinus, een van de populairste heiligen in de katholieke kerk. Er stond een kerk waarschijnlijk al vanaf het begin van dit dorp, maar de huidige kerk dateert uit de 14e eeuw. Er is van alles wat gebeurd: de toren afgebrand, het beeldje Onze Lieve Vrouw werd gestolen.... ik hoop dat die zijn niet de redenen waarom Oud-Zevenaar vroeger een bedevaartplaats was Via leuke grind- en graspaden en op de dijk bereik de Oude Rijnstrangen heel snel. Ze herinneren ons de Rijn uit 2000 jaren geleden, toen het een brede en woeste rivier was. Het splitste zich wat noordelijker op, en de Waal nam steeds meer water op. Dat leidde tot verzanding van de Rijn. Maar als je te veel opneemt, kan dat ook schadelijk zijn. Begin 18e eeuw zag het zo eruit: de scheepvaart in de Nederrijn en de IJssel werd bijna onmogelijk, terwijl de nederzettingen langs de Waal leden onderde dijkdoorbraken (goed, extra haventjes kunnen zo aangelegd worden ). Soms verdween geheel dorp na zo'n ongeluk, terwijl regio's langs verzanden rivieren door de vijand konden verdwenen gemaakt - gebrek aan water voor de inundatie. uiteindelijk werd het besloten om in 1701-1707 het Pannerdensch Kanaal aan te leggen, en de grote bocht van de Rijn werd afgesneden van deze strangen. Ze waren verlaten De oude rivierarm veranderde in een zijtaak, oftewel de Oude Rijn. Langs de Noordstreng zijn veel griendbossen ontstaan, en in Zuidstreng kun je van de rietlanden en moeras genieten. Als je maar op die eerder genoemde dijk klimt, kun je de heuvelrugen van Kleve en Nijmegen zien, net als de Veluwezoom. Ik weet niet zeker welke heuvels ik zie, maar dat is geweldig. De restjes mist hangen er nog steeds in de lucht en die silhouette's van de heuvels.... overigens liggen er tussen de Rijnstrangen Kleine en Grote Gelderse waarden. Met het eerste trekpontje bereik ik de Driedorpen polder. Trekken trekken trekken. In de 12e eeuw was dit een vlak gebied waar de mensen zich op natuurlijke verhogingen vestigden, en eigen akkertjes en veldjes bedijkten. Maar je begrijpt uiteindelijk dat af en toe je jouw 'huisje-boompje-beestje' uit moet, maar als de wereld dan onder het water ligt, is het niet echt handig. Je moet SAMENWERKEN. drie dorpen werkten dus samen: Aerdt, Pannerden en Herwen. De inwoners hebben hun dorpen bedijkt. Vanaf die tijd hadden de boeren meer redelijk droog land om te kunnen zaaien en oogsten, en te laten weiden. MAAR rivierwater is slechts een zijde van het probleem. Ooit gehoord van kwelwater? Als het gebied bedikt is, waar gat het heen? Blijft overnachten dus. En dan heb je een groot moeras. Dat was te veel moeite voor De Grote Samenwerking en de dorpen legden kleinere dijkjes aan om eigen voeten droog te houden Pannerden lag het laagst uit alle Driedorpen, daardoor diende het als een badkuip. De inwoners van Pannerbadkuip staken de dijkjes stiekem door en namen andere maatregelen..... en na het aanleg van het Pannerdensch Kanaal is de situatie alsnog erger geworden. In de Driedorpenpolder, bedoel ik. Een paar gebouwen onderweg vertelen de rest van het verhaal over het belang van de samenverking. Een van de 2 geasfalteerde gedeelten is de Aerdtsedijk, waarop een oude dijkmagazijn (uit 1879) staat. Ze stonden overal langs de rivieren; bij de dijkdoorbraak konden de mensen hier terecht voor de nodige gereedschap om de dijk te repareren; in sommige andere magazijnen konden de mensen hun vee tijdelijk te laten blijven of hun waardevolle spulletjes opbergen totdat het water weg was. Wat verderop ligt de afloop van deze water-raadsel: het Gemaal Oude Rijn (1883). Het complex bestond uit 3 gebouwen: de machinekamer, de schuur en het (heksen)ketelhuis. In 1916 is de stoomaandrijving geelictrificeerd - als een van de eerste gemalen in Nederland! Daardoor is het ketelhuis omgebouwd tot de machinistenwoning. In de volksmond hoor je weleens: het Gemaal van Bach. Drie generaties Bacht hadden het gemaal bediend, totdat in de jaren 70 het Kandia gemaal de gemaalfunctie heeft overgenomen. Nadat konden de gebroeders Bach, kleinzonen van de opa Bach, in het voormalige ketelhuis blijven wonen. Ze zijn in 2011 verhuisd. Anno 2026 heb je hier: woning, schuur en machinekamer-rustpunt!! Veel plezier! Ga je ook vandaag wandelen? :)