Đô la soán ngôi bảng Anh: từ Bretton Woods đến petrodollar | Phim tài liệu

Hơn một thế kỷ trước, bảng Anh là đồng tiền thống trị thế giới. Video kể lại đô la Mỹ đã soán ngôi ra sao: qua hai cuộc thế chiến, hội nghị Bretton Woods 1944, khủng hoảng Suez 1956, cú sốc Nixon 1971, cấm vận dầu 1973 và các dàn xếp Mỹ – Ả Rập Xê Út năm 1974. Phần cuối nhìn trung lập vào phi đô la hóa, BRICS và nhân dân tệ, kèm những chỗ các nhà sử học còn tranh luận. • Bản vị vàng thế kỷ 19: vì sao London là tâm của hệ thống, và đô la từng vượt bảng Anh trong dự trữ ngay từ những năm 1920 (Eichengreen & Flandreau) • Bretton Woods 1944: kế hoạch bancor của Keynes đối đầu kế hoạch của White, đô la neo vàng ở mức 35 đô la một ounce • Suez 1956: Washington chặn hỗ trợ cho tới khi Anh ngừng bắn; đến 1970 bảng Anh chỉ còn khoảng 7% dự trữ thế giới • Nghịch lý Triffin, "đặc quyền quá mức" và ngày 15/8/1971 Nixon đóng cửa sổ vàng • Thỏa thuận 1974: điều gì có tài liệu (ủy ban hợp tác, mua kín trái phiếu Mỹ) và điều gì chưa có bằng chứng; tin đồn "hiệp ước 50 năm hết hạn 2024" là sai • Hôm nay: đô la còn khoảng 57% dự trữ, có mặt trong 89% giao dịch ngoại hối; nhân dân tệ khoảng 2% dự trữ – phi đô la hóa là quá trình chậm 0:00 MỞ ĐẦU 0:25 BẢNG ANH & VÀNG 1:08 HAI CUỘC CHIẾN 2:19 BRETTON WOODS 1944 3:36 SUEZ 1956 4:39 TRIFFIN & VÀNG 5:21 NIXON 1971 5:48 CÚ SỐC DẦU 1973 6:35 THỎA THUẬN 1974 7:55 VÒNG QUAY PETRODOLLAR 9:04 THÁCH THỨC HÔM NAY 10:11 KẾT Lưu ý: video nhằm mục đích lịch sử và phổ biến kiến thức, không phải lời khuyên đầu tư hay tài chính. Một số điểm (nội dung chính xác của các dàn xếp Mỹ – Ả Rập Xê Út năm 1974, vai trò của dầu mỏ với vị thế đô la, mốc đô la vượt bảng Anh) vẫn còn được giới nghiên cứu tranh luận; video nêu rõ các quan điểm khác nhau. Nguồn chính: IMF COFER (quý 4/2025); BIS Triennial Survey 2025; World Gold Council – Gold Demand Trends 2024; Eichengreen & Flandreau 2009; Schenk 2010 (The Decline of Sterling); Triffin 1960 (Gold and the Dollar Crisis); Bộ Ngoại giao Mỹ – Office of the Historian (Bretton Woods, Suez, Nixon 1971, Cấm vận dầu 1973); Bloomberg (A. Wong, 2016); Spiro 1999 (The Hidden Hand of American Hegemony). #dola #petrodollar #banganh