Ο Υπάλληλος (1982) | Μιχαήλ Χουρμούζης

Ο "Υπάλληλος" του Μιχαήλ Χουρμούζη Το θεατρικό έργο «Ο Υπάλληλος» (κωμωδία εις πέντε πράξεις) γράφτηκε το 1836 από τον Μιχαήλ Χουρμούζη, έναν από τους σημαντικότερους αγωνιστές της Επανάστασης του 1821, δημοσιογράφους και θεατρικούς συγγραφείς του 19ου αιώνα. Πρόκειται για ένα από τα πιο επίκαιρα, αιχμηρά και διαχρονικά έργα της μεταεπαναστατικής ελληνικής δραματουργίας. Το έργο γράφτηκε κατά την περίοδο της Βαυαροκρατίας στην Ελλάδα. Ο Χουρμούζης, έχοντας ζήσει από κοντά τους αγώνες για την ελευθερία, ένιωθε βαθιά απογοήτευση από την τροπή που πήραν τα πράγματα μετά την ίδρυση του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Στον «Υπάλληλο» βάζει στο στόχαστρο τον κρατικό μηχανισμό και τη γραφειοκρατία που άρχισαν να πνίγουν τη χώρα. Στο έργο σατιρίζεται έντονα το γεγονός ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι πνίγονταν σε ανούσιες γραφειοκρατικές διαδικασίες (χαρτιά, υπογραφές, σφραγίδες), αφήνοντας τις πραγματικές ανάγκες της χώρας στην άκρη. Ο Ολυμπιάδης και ο κύκλος του επιδεικνύουν μια κωμική «ξενoμανία». Χρησιμοποιούν γαλλικές εκφράσεις για να δείξουν ανώτεροι. Οι απλοί άνθρωποι, οι αγρότες και οι αγωνιστές του '21, πήγαιναν στα γραφεία για να ζητήσουν τα δικαιώματά τους ή τις συντάξεις τους και έβρισκαν μια «πόρτα» αδιαφορίας και ρουσφετιού. Ο Χουρμούζης σατιρίζει έντονα τους Έλληνες που έρχονταν από τις παροικίες του εξωτερικού για να στελεχώσουν τις κρατικές θέσεις. Οι ήρωες προσπαθούν να μιμηθούν τους ευρωπαϊκούς τρόπους, χρησιμοποιούν γαλλικές εκφράσεις και μια εξεζητημένη καθαρεύουσα, δημιουργώντας κωμικές αντιθέσεις. Αναδεικνύει το ακόρεστο πάθος για την εξουσία, τον «χορό» των παχυλών μισθών και την προσπάθεια των βολεμένων «κηφήνων» να εκμεταλλευτούν το δημόσιο χρήμα, την ίδια ώρα που οι αγωνιστές του '21 και ο απλός λαός αναξιοπαθούσαν. Πέρα από τη δημόσια διοίκηση, το έργο αγγίζει το αγροτικό ζήτημα, τη διάλυση του στρατού, το γλωσσικό πρόβλημα, αλλά και τη σπατάλη της αστικής τάξης (π.χ. το πάθος για τη μόδα, τα τυχερά παιχνίδια και την επίδειξη πλούτου). Αν και γράφτηκε πριν από σχεδόν δύο αιώνες, οι παθογένειες που περιγράφει (ρουσφέτι, γραφειοκρατικός λαβύρινθος, τυχοδιωκτισμός) παραμένουν σοκαριστικά οικείες στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα. Το έργο ηχογραφήθηκε για το ραδιόφωνο το 1982, για την εκπομπή "Θεατρική Βραδιά" της ΕΡΑ. Λαμβάνουν μέρος οι ηθοποιοί: Αντώνης Αντωνίου, Γιάνκα Αβαγιανού, Κώστας Αθανασόπουλος, Γιώργος Μοσχίδης, Γιώργος Μιχαλακόπουλος, Πάνος Χατζηκουτσέλης, Πάνος Ηλιόπουλος, Χρήστος Καλαβρούζος, Δημήτρης Καμπερίδης, Ντόρα Σιμοπούλου, Νανά Νικολάου, Ρενάτα Παπακώστα, Αργύρης Παυλίδης, Μαρία Τζομπανάκη, Κώστας Τζουβαράς, Μιχάλης Τσαλδάρης, Κώστας Τσαπέκος, Μάνος Τσιλιμίδης, Κώστας Χαλκιάς Ραδιοσκηνοθεία: Γιώργος Κοτανίδης Μουσική: Διονύσης Σαββόπουλος 0:00 Παρουσίαση 2:16 Έργο 1:46:30 Επίλογος