Reconquista'nın gerçek tarihi: 700 yıllık mücadelede kim kime karşı savaştı

Reconquista’nın gerçek tarihi, İslam’ın yayılışına dayanıyor. Hz. Muhammed’in 632’de vefatından sonra Arap orduları, Raşidun ve ardından Emevi halifelikleri döneminde Kuzey Afrika kıyılarına kadar ilerledi. 711’de Berberi komutanı Tarık ibn Ziyad, İber Yarımadası’na geçip Guadalete Savaşı’nda Vizigot Krallığı’nı yıktı. Bu, taht kavgalarının yaşandığı bir dönemde oldu. On yıl içinde Emevi güçleri neredeyse tüm yarımadayı kontrol altına aldı; sadece kuzeydeki dağlık bölgeler ve 732’de Tours Savaşı’nda durdurulabildi. Müslümanlar, Pireneler’in güneyinde, Arapların “el-Andalus” dediği bölgede hakimiyet kurdu. Hristiyan direnişi ise geleneksel olarak 718–722 civarındaki Covadonga Savaşı’na bağlanır. Pelagius, bu sembolik zaferle Asturias Krallığı’nı kurdu. Sonraki yüzyıllarda bu krallık, Frank destekli İspanyol Sınırı ve Bask Pamplona Krallığı ile birlikte Hristiyan kuzeyini yavaş yavaş güçlendirdi. Bu arada el-Andalus, 756’da Emevi hayatta kalan Abd al-Rahman tarafından kurulmuş kendi emirliğiyle gelişti. 929’da Abd al-Rahman III tarafından halifelik ilan edildi ve Córdoba, Bağdat ve Konstantinopolis ile yarışan bir bilim ve zenginlik merkezi haline geldi. Ancak 1002’den sonra halifelik parçalanarak onlarca küçük taifa krallığına bölündü ve kuzeydeki Hristiyan komşularına karşı direnemedi. Hristiyan krallıklar bu zayıflıktan faydalandı. Alfonso VI, 1085’te Toledo’yu ele geçirdi. Bu durum, taifa krallarını Kuzey Afrika’dan Almoravid takviyesi istemeye zorladı. Almoravidler ilerlemeyi durdurduktan sonra taifaları kendi egemenliklerine kattı. Bu savaş daha çok dinsel bir nitelik kazandı, papalık tarafından teşvik edildi ve Haçlı Seferleri’ne paralel olarak Santiago ve Calatrava gibi askeri tarikatlar ortaya çıktı. Portekiz 1139’da bağımsız bir krallık olarak ortaya çıktı, ardından Aragon ile Barselona birleşti. Almoravidlerin yerine ise Almohadlar geçti. 1212’de Las Navas de Tolosa’da geniş bir Hristiyan ittifakı Almohadları ezdi ve dönüm noktası yaşandı. Takip eden on yıllarda önemli şehirler hızla düştü: 1236’da Córdoba, 1238’de Valencia, 1248’de Sevilla ve 1249’da Algarve. Böylece sadece Nasrid hanedanının yönettiği Granada Emirliği Müslümanların elinde kaldı. Granada, askeri direnç göstermeyip Kastilya’ya bağlı zengin bir vasal olarak iki buçuk yüzyıl boyunca varlığını sürdürdü. İpek ticareti ve diplomasi, fetihten daha değerliydi. 14. yüzyılda Kastilya iç savaş, Kara Ölüm ve Yüz Yıl Savaşı’yla meşgul oldu, ilerleme durdu. Son hamle, 1469’da Kastilya’dan Isabella ile Aragon’dan Ferdinand’ın evlenmesiyle geldi. İberya’nın en güçlü iki tahtı birleşti. 1482’de başlayan on yıllık sefer, 2 Ocak 1492’de Granada’nın teslim olmasıyla sona erdi ve yarımadadaki 781 yıllık Müslüman yönetimi kapandı. Zafer kalıcı hoşgörü getirmedi. Granada Antlaşması’nda verilen dini özgürlük vaatleri kısa sürede bozuldu. Birçok Müslüman, gizlice İslam’ı sürdürürken Morisko adıyla nominal olarak Hristiyanlığa geçti. 1478’de kurulan İspanyol Engizisyonu, dönüştürülen Yahudilerle birlikte Müslümanlara ve muhalif Hristiyanlara da baskı uyguladı. 1492’de Alhambra Fermanı ile yaklaşık iki yüz bin Yahudi İspanya’dan sürüldü; Kuzey Afrika, Osmanlı İmparatorluğu ve İtalya’ya dağılarak Sefarad diasporasını oluşturdu. Portekiz ise beş yıl sonra kendi Yahudilerini kovdu. Zorunlu dönüşümler 17. yüzyıla kadar sürdü; 1492–1610 arasında yaklaşık üç milyon Müslüman ya göç etti ya da sınır dışı edildi. Reconquista’nın sona erdiği dönem, İspanya’nın denizaşırı genişlemesinin başlangıcıyla neredeyse aynı zamana denk gelir. Granada düştükten sonra Isabella, Kolomb’u finanse etti ve yedi yüzyıllık fetih ile zorunlu dönüşüm alışkanlıkları Amerika kıtasına taşındı. Portekiz de kendi Reconquista’sını tamamladıktan sonra Atlantik keşiflerine yöneldi. Reconquista sadece toprak mücadelesini bitirmedi; İber imparatorluğunun dünya çapındaki kuruluş yöntemlerini şekillendirdi. Kanala abone olmayı ve videoyu beğenmeyi unutmayın.