Σαμψούντα, με τα Μελένια Λεμόνια, 31 Μαΐου 2026

Η Σαμψούντα — η αρχαία Αμισός — είναι από τις αρχαιότερες ελληνικές πόλεις του Εύξεινου Πόντου. Ιδρύθηκε στα μέσα του 8ου αιώνα π. Χ. από την Ιωνική Μίλητο. Μέχρι τις αρχές του 1900, η πόλη ανθούσε. Σύμφωνα με στοιχεία του 1914, από τους 40.000 κατοίκους, οι Έλληνες αποτελούσαν την πλειοψηφία (20.000). Διέθετε ελληνικά σχολεία, τυπογραφεία, νοσοκομεία και έντονη πολιτιστική ζωή. Το Μνημείο του Πρώτου Βήματος (İlk Adım Anıtı) στην παραλία της Σαμψούντας αποτελεί ένα από τα πιο κεντρικά σύγχρονα ορόσημα της πόλης, καθώς συμβολίζει την έναρξη του Τουρκικού Πολέμου της Ανεξαρτησίας. Το μνημείο είναι τοποθετημένο στο σημείο όπου στις 19 Μαΐου 1919 αποβιβάστηκε ο Μουσταφά Κεμάλ με το πλοίο Μπαντίρμα. Λόγω των μεταγενέστερων επιχωματώσεων για την κατασκευή του σύγχρονου λιμανιού, η αρχική ιστορική αποβάθρα (Tütün İskelesi) βρίσκεται σήμερα περίπου 250 μέτρα μέσα στην ξηρά, επί της λεωφόρου Ατατούρκ, εκεί όπου έχει ανεγερθεί το μνημείο. Η αποβάθρα έχει ανακατασκευαστεί ως ανοιχτό μουσείο. Οι φιγούρες που διακρίνονται στην εικόνα είναι ορειχάλκινα ομοιώματα σε φυσικό μέγεθος που αναπαριστούν τον Κεμάλ και τους 18 αξιωματικούς που τον συνόδευαν κατά την αποβίβασή του από το ατμόπλοιο Bandırma. Για την επίσημη τουρκική ιστορία, το «Πρώτο Βήμα» θεωρείται η γέννηση του σύγχρονου τουρκικού κράτους. Για τον ελληνισμό, η ημερομηνία αυτή (19 Μαΐου) έχει καθιερωθεί επίσημα ως η Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, καθώς η άφιξη του Κεμάλ στη Σαμψούντα σηματοδότησε την κλιμάκωση των βίαιων διωγμών, των εκτοπίσεων και των σφαγών κατά του τοπικού χριστιανικού πληθυσμού. __________ Τα ελληνικά σπίτια της Σαμψούντας αποτελούν μερικά από τα πιο αξιόλογα δείγματα της αρχιτεκτονικής άνθησης του Ποντιακού Ελληνισμού κατά τον 19ο και τις αρχές του 20ού αιώνα. Λόγω του εμπορίου καπνού και σιτηρών, η ελληνική κοινότητα απέκτησε τεράστιο πλούτο. Αυτή η οικονομική ευρωστία αποτυπώθηκε στα αρχοντικά τους, πολλά από τα οποία διασώζονται μέχρι σήμερα στην πόλη της Σαμψούντας. Λόγω του εμπορίου καπνού και σιτηρών, η ελληνική κοινότητα απέκτησε τεράστιο πλούτο. Αυτή η οικονομική ευρωστία αποτυπώθηκε στα αρχοντικά τους, πολλά από τα οποία διασώζονται μέχρι σήμερα στην πόλη της Σαμψούντας, αλλά κυρίως στην κοντινή κωμόπολη Αλάτσαμ (Alaçam). Ήταν συνήθως διώροφα ή τριώροφα κτίρια. Το ισόγειο κατασκευαζόταν από πέτρα (για λόγους στατικότητας και μόνωσης), ενώ οι επάνω όροφοι χρησιμοποιούσαν ξύλινο σκελετό γεμισμένο με τούβλα ή λάσπη (τεχνική hımış / τσατμάς). Το πιο αναγνωρίσιμο στοιχείο τους είναι οι προεξοχές των ορόφων στον δρόμο, που στηρίζονταν σε ξύλινα δοκάρια, προσφέροντας περισσότερο χώρο και φως στο εσωτερικό του σπιτιού. Διέθεταν μεγάλες κεντρικές σάλες γύρω από τους οποίους αναπτύσσονταν τα δωμάτια, με ψηλά παράθυρα για άπλετο φυσικό φως. Οι οροφές και οι καθρέφτες των τζακιών ήταν συχνά διακοσμημένοι με περίτεχνα ξύλινα ανάγλυφα ή τοιχογραφίε