Վիլսոնի վճիռը. ինչու՞ չիրականացավ Հայաստանի քարտեզը
Армянские истории
0:00 / 0:00
Վիլսոնի վճիռը. ինչու՞ չիրականացավ Հայաստանի քարտեզը
2 706 просмотров · 1 день назад
Армянские истории
19,4 тыс. подписчиков
2 706 просмотров · 1 день назад
1920 թվականի նոյեմբերի 22-ին ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնը ստորագրեց իրավարար վճիռ՝ Հայաստանի և Թուրքիայի սահմանի մասին։ Ինչու՞ չհաստատվեց Հայաստանի մանդատը, ինչու՞ չվավերացվեց Սևրի պայմանագիրը և ինչու՞ Վիլսոնի գծած սահմանը մնաց թղթի վրա։ Տեսանյութում՝ փաստերը՝ ըստ հայկական աղբյուրների՝ ներառյալ Խորհրդային Ռուսաստանի դերը։
«Վիլսոնի պայմանագիր» ասվածը իրականում պայմանագիր չէ, այլ իրավարար վճիռ (22.11.1920)՝ Սևրի պայմանագրի 89-րդ հոդվածի և Սան Ռեմոյի Գերագույն խորհրդի խնդրանքի հիման վրա։
Գլուխներ.
0:00 Վճիռը, որ չիրականացավ
0:28 «Վիլսոնի պայմանագիր» — իրավարար վճիռ
0:37 1918–1920. ինչպես հասան Վիլսոնին
1:20 Մանդատը և ԱՄՆ Սենատը
1:50 Սևրի պայմանագիրը
2:36 Մոսկվայի դերը. Քեմալի և Լենինի կապը
2:51 Հայ-թուրքական պատերազմը
3:11 22 նոյեմբերի 1920. վճիռը ստորագրվեց
3:43 Հանրապետության անկումը և Ալեքսանդրապոլը
4:15 Մոսկվա և Կարս, 1921
4:59 Լոզան, 1923
5:17 Ինչու չիրականացավ
Աղբյուրներ.
• Հայկական սովետական հանրագիտարան (ՀՍՀ)՝ «Հայ-թուրքական պատերազմ 1920», «Հայաստանի բուրժուական հանրապետություն», «Հայաստանի մանդատ», «Կարսի պայմանագիր 1921», «Լոզանի կոնֆերանս 1922–23»
• Սևրի պայմանագիր (1920) և Ալեքսանդրապոլի պայմանագիր (1920)՝ տեքստերը
• Քրիստինե Մելքոնյան (ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտ)՝ «The 1921 Russian-Turkish Conference in Moscow: 100 years ago», «Fundamental Armenology» №1 (13), 2021, էջ 43–49
• Ստուգում՝ Britannica, EVN Report, Wikipedia (Սենատի քվեարկություն՝ 52–23, 1.06.1920)
Կադրեր և նկարներ.
• Վիլսոնի վճռի քարտեզ (Library of Congress), լուսանկարներ՝ Wikimedia Commons (հանրային սեփականություն)
• Արխիվային կադրեր (կարճ մեջբերումներ)՝
• «Armenia 1919 in Real Footage The Last Months Before It Disappeared» — Terra stories: • Armenia 1919 in Real Footage The Last Mont...
• «Peace In The Near East (1919)» — British Pathé: • Peace In The Near East (1919)
• «U.S. Rejects League of Nations» — History Comes to Life: • U.S. Rejects League of Nations
• «President Wilson campaigns for peace treaty 1919» — History Comes to Life: • President Wilson campaigns for peace treat...
• «Mustapha Kemel (1920-1929)» — British Pathé: • Mustapha Kemel (1920-1929)
Երաժշտություն՝ LocalMusic AI (ժամանակավոր)։ Ձայնը՝ Google Gemini TTS։ Ոչ մի պատկեր չի ստեղծվել արհեստական բանականությամբ։