History & Political Science 10th Class IA-02 Paper 2026 l 10th Class IA-02 Paper Social Science l

History & Political Science 10th Class IA-02 Paper 2026 l 10th Class IA-02 Paper Social Science l #history #polticalscience #10thclasshistory #bseodisha #history #10thclass #odiamedium Telegram link- https://t.me/Nexttoppersvidyagram637053 ଗଣତନ୍ତ୍ର କ’ଣ?ଗଣତନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଜନସାଧାରଣଙ୍କର, ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା। ଏହା ଇଂରାଜୀ ଶବ୍ଦ 'Democracy' ର ଓଡ଼ିଆ ରୂପାନ୍ତର, ଯାହାକି ଦୁଇଟି ଗ୍ରୀକ୍ ଶବ୍ଦ Demos (ଜନସାଧାରଣ) ଓ Kratos (କ୍ଷମତା) ରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରକାରଭେଦପ୍ରକାରବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଉଦାହରଣପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର (Direct Democracy)ନାଗରିକମାନେ ସିଧାସଳଖ ଶାସନ ଓ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି।ସୁଇଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡପରୋକ୍ଷ/ପ୍ରତିନିଧିମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ର (Indirect Democracy)ନାଗରିକମାନେ ଭୋଟ୍ ଦେଇ ନିଜର ପ୍ରତିନିଧି ବାଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସରକାର ଗଠନ କରନ୍ତି।ଭାରତ, ଆମେରିକାଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ନୀତି ଓ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟସାର୍ବଜନୀନ ବାଲିଗପ୍ରାପ୍ତ ମତାଧିକାର: ୧୮ ବର୍ଷ ବା ତା’ଠାରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଭୋଟ୍ ଦେବାର ଅଧିକାର।ଆଇନର ଶାସନ (Rule of Law): ଆଇନ ଆଗରେ ସମସ୍ତେ ସମାନ; କେହି ଆଇନର ଉପରେ ନୁହଁନ୍ତି।ମୌଳିକ ଅଧିକାର: ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାଧୀନତା, ସମାନତା ଓ ନ୍ୟାୟର ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଦିଆଯାଏ।ସ୍ୱାଧୀନ ନ୍ୟାୟପାଳିକା: ସରକାରଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ଅଙ୍ଗ (ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ଓ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା) ରୁ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ସ୍ୱାଧୀନ।ବହୁଦଳୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା: ନିର୍ବାଚନରେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି।ଭାରତରେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଆହ୍ୱାନ (Challenges)ଅଶିକ୍ଷା ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ: ସଚେତନତାର ଅଭାବ।ଲିଙ୍ଗଗତ ବୈଷମ୍ୟ: ସାମାଜିକ ଅସମାନତା।ଜାତିବାଦ ଓ ଆଞ୍ଚଳିକତାବାଦ: ନିର୍ବାଚନ ଓ ନୀତି ପ୍ରଭାବିତ ହେବା।ଦୁର୍ନୀତି ଓ ହିଂସା: ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଥାଏ।