یمن؛ پشت پرده جنگ قدرت در کشوری چندپاره

واقعاً چه کسی بر یمن حکومت می‌کند؟ حوثی‌ها، دولت رسمی، عربستان، امارات یا ایران؟ یمن امروز یکی از پیچیده‌ترین معادلات سیاسی و نظامی خاورمیانه را دارد؛ کشوری که در آن فقط یک جنگ جریان ندارد و قدرت میان حوثی‌ها، دولت مورد حمایت جامعه بین‌المللی، جدایی‌طلبان جنوب، فرماندهان محلی و بازیگران منطقه‌ای تقسیم شده است. در این ویدیو، «یمن؛ پشت پرده جنگ قدرت در کشوری چندپاره»، از ریشه‌های بحران یمن شروع می‌کنیم و قدم‌به‌قدم جلو می‌رویم تا ببینیم این کشور چگونه به وضعیت امروز رسید، چه کسانی واقعاً در آن قدرت دارند و عربستان سعودی، امارات متحده عربی و ایران هرکدام چه نقشی در این معادله بازی می‌کنند. برای فهم بحران امروز یمن باید به اختلافات قدیمی شمال و جنوب برگردیم. یمن تا سال ۱۹۹۰ از دو کشور جداگانه، یمن شمالی و یمن جنوبی، تشکیل شده بود. اتحاد دو کشور هم نتوانست اختلافات سیاسی و منطقه‌ای را از بین ببرد و تنها چهار سال بعد، در سال ۱۹۹۴، یمن وارد جنگ داخلی شد. سال‌ها بعد، ضعف دولت مرکزی، مشکلات اقتصادی و سیاسی و افزایش قدرت گروه‌های مختلف زمینه بحران بزرگ‌تری را فراهم کرد. در سال ۲۰۱۴، حوثی‌ها یا جنبش انصارالله با پیشروی از شمال‌غرب یمن توانستند صنعا، پایتخت کشور، را در اختیار بگیرند. این اتفاق دولت عبدربه منصور هادی را وارد بحرانی جدی کرد و موازنه قدرت در یمن را تغییر داد. در مارس ۲۰۱۵ عربستان سعودی با تشکیل یک ائتلاف نظامی وارد جنگ یمن شد. هدف اصلی ریاض جلوگیری از تثبیت قدرت حوثی‌ها و بازگرداندن دولت مورد حمایت جامعه بین‌المللی بود. اما جنگ یمن به‌تدریج از نبرد میان حوثی‌ها و دولت فراتر رفت و به میدان رقابت قدرت‌های منطقه‌ای تبدیل شد. ایران به مهم‌ترین حامی خارجی حوثی‌ها تبدیل شد؛ با این حال رابطه تهران و حوثی‌ها را نمی‌توان صرفاً یک رابطه فرمان‌دهی و فرمان‌برداری دانست. جنبش حوثی ریشه‌های سیاسی، مذهبی و اجتماعی عمیقی در خود یمن دارد و اهداف و محاسبات داخلی خودش را نیز دنبال می‌کند. در سوی دیگر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی هر دو در ابتدا در یک ائتلاف علیه حوثی‌ها قرار داشتند، اما خیلی زود مشخص شد که درباره آینده یمن اهداف یکسانی ندارند. عربستان بیش از هر چیز نگران امنیت مرزهای جنوبی خود و قدرت گرفتن یک نیروی مسلح نزدیک به ایران بود. امارات اما در جنوب یمن شبکه‌ای از متحدان سیاسی و نظامی ایجاد کرد و از نیروهایی حمایت کرد که بعضی از آنها خواهان بازگشت یمن جنوبی به‌عنوان کشوری مستقل بودند. مهم‌ترین این بازیگران شورای انتقالی جنوب یا STC بود؛ گروهی که در سال ۲۰۱۷ شکل گرفت، در عدن و بخش‌هایی از جنوب یمن نفوذ گسترده‌ای پیدا کرد و به یکی از مهم‌ترین بازیگران سیاسی و نظامی این کشور تبدیل شد. اختلاف میان نیروهای ضدحوثی آن‌قدر عمیق شد که در سال ۲۰۲۲ ساختار تازه‌ای به نام شورای رهبری ریاستی یا PLC تشکیل شد؛ شورایی متشکل از چند مرکز قدرت مختلف که قرار بود جبهه مخالف حوثی‌ها را متحد کند. اما اختلاف‌ها پایان پیدا نکرد. در پایان سال ۲۰۲۵، پیشروی نیروهای شورای انتقالی جنوب در حضرموت و المهره، اختلاف میان عربستان و نیروهای مورد حمایت امارات را به مرحله‌ای تازه رساند. موازنه قدرت در جنوب یمن تغییر کرد و عربستان به مهم‌ترین حامی خارجی دولت و نیروهای مستقر در مناطق تحت کنترل آن تبدیل شد. در همین حال، صنعا و بخش بزرگی از مناطق پرجمعیت شمال و غرب یمن همچنان در کنترل حوثی‌هاست و عبدالملک الحوثی قدرتمندترین چهره در ساختار این جنبش محسوب می‌شود. بنابراین جنگ یمن فقط نبرد حوثی‌ها و دولت نیست؛ با مجموعه‌ای از منازعات هم‌زمان روبه‌رو هستیم: رقابت حوثی‌ها و دولت، اختلاف شمال و جنوب، رقابت گروه‌های مختلف جنوبی، نفوذ عربستان و امارات و نقش ایران در حمایت از حوثی‌ها. موقعیت جغرافیایی یمن هم اهمیت این بحران را چند برابر کرده است. قرار گرفتن این کشور در کنار دریای سرخ و تنگه باب‌المندب باعث شده تحولات یمن مستقیماً با تجارت جهانی، امنیت انرژی و رقابت‌های ژئوپلیتیکی خاورمیانه ارتباط پیدا کند. در این ویدیو تلاش می‌کنیم نقشه قدرت در یمن را ساده و مرحله‌به‌مرحله باز کنیم و به چند سؤال اصلی پاسخ بدهیم: چه کسی واقعاً بر یمن حکومت می‌کند؟ حوثی‌ها چه میزان از کشور را در اختیار دارند؟ عربستان در یمن دنبال چیست؟ چرا منافع عربستان و امارات از یکدیگر فاصله گرفت؟ ایران چه نقشی در قدرت گرفتن حوثی‌ها دارد؟ شورای انتقالی جنوب چه می‌خواهد؟ و در نهایت، آیا یمن می‌تواند دوباره به یک کشور باثبات و یکپارچه تبدیل شود؟ فصل‌های ویدیو 00:01 مقدمه 02:18 یمن شمالی و جنوبی 05:53 دشمنان قدیمی متحد می‌شوند 07:34 عربستان و امارات؛ یک دشمن، اما نه یک هدف 08:59 شورای انتقالی جنوب (STC) 12:06 شورای رهبری ریاستی (PLC) 14:16 صنعا؛ منطقه تحت کنترل حوثی‌ها 16:49 پیشروی شورای انتقالی جنوب در سال ۲۰۲۵ 20:57 عربستان بعد از تغییر موازنه قدرت چه کرد؟ 25:15 نفوذ ایران در یمن #یمن #جنگ_یمن #جنگ_داخلی_یمن #حوثی_ها #انصارالله #عربستان #امارات #ایران #شورای_انتقالی_جنوب #باب_المندب #تاریخ_یمن #Yemen #YemenWar #Houthis