سید محمد بهشتی - در بنیاد سینمایی فارابی

سید محمد بهشتی شیرازی، زادهٔ ۸ اسفند ۱۳۳۰ (۲۸ فوریه ۱۹۵۲) در تهران، معمار، پژوهشگر و مدیر فرهنگی ایرانی است که بخش مهمی از فعالیت حرفه‌ای او در حوزه‌های سینما، معماری و شهرسازی، میراث فرهنگی و مدیریت نهادهای فرهنگی ایران شکل گرفته است. او در دوره‌های مختلف مسئولیت‌هایی در صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، بنیاد سینمایی فارابی، جشنواره فیلم فجر، سازمان میراث فرهنگی و پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری برعهده داشته است. همچنین از اعضای پیوسته فرهنگستان هنر ایران بوده و در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی به تدریس پرداخته است. بهشتی از دهه ۱۳۶۰ در مدیریت سینمای ایران فعالیت داشت و از سال ۱۳۶۲ تا ۱۳۷۳ مدیریت بنیاد سینمایی فارابی را برعهده داشت. در ادامه، از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۲ ریاست سازمان میراث فرهنگی را عهده‌دار شد و در دوره‌های دیگری نیز ریاست پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری را برعهده گرفت. حوزه‌های اصلی پژوهش و فعالیت فکری او شامل معماری و شهرسازی ایران، میراث فرهنگی، تاریخ فرهنگی ایران، شهر، باغ ایرانی و نسبت فرهنگ با محیط و زندگی روزمره است. تحصیلات محمد بهشتی در دهه ۱۳۵۰ در رشته معماری در دانشگاه ملی ایران، دانشگاه شهید بهشتی کنونی تحصیل کرد و تحصیلات خود را در آستانه انقلاب ۱۳۵۷ به پایان رساند. در منابع زندگی‌نامه‌ای، مدرک او کارشناسی ارشد معماری از دانشگاه شهید بهشتی ذکر شده است. او بعدها در دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه هنر تهران، دانشگاه تربیت مدرس و مراکز آموزشی مرتبط با میراث فرهنگی تدریس کرد. از جمله موضوعات آموزشی و پژوهشی مورد توجه او، «تاریخ فرهنگی ایران» و مباحث مرتبط با معماری، شهرسازی و میراث فرهنگی بوده است. فعالیت‌ها و آثار بهشتی فعالیت اجرایی خود را پس از انقلاب ۱۳۵۷ در صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران آغاز کرد و در سال‌های نخست در حوزه‌هایی چون پخش، تولید و مدیریت فیلم و سریال مسئولیت داشت. از مهم‌ترین دوره‌های فعالیت او می‌توان به مدیریت بنیاد سینمایی فارابی در فاصله سال‌های ۱۳۶۲ تا ۱۳۷۳ و مدیریت جشنواره فیلم فجر اشاره کرد. سپس از سال ۱۳۷۳ تا ۱۳۷۶ مدیرعامل شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهرداری تهران بود. او در فاصله ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۲ ریاست سازمان میراث فرهنگی را برعهده داشت و پس از آن نیز در دو دوره، از ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۴ و از ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۷، ریاست پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری را عهده‌دار شد. بهشتی همچنین با نهادهایی چون فرهنگستان هنر، خانه سینما، موزه سینمای ایران، موزه موسیقی و نهادهای مرتبط با معماری و شهرسازی همکاری داشته است. عضویت پیوسته او در فرهنگستان هنر در منابع جدید نیز ذکر شده است. از سال ۱۳۸۵ نیز مدیریت پروژه دانشنامه تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌زمین را برعهده گرفت؛ پروژه‌ای با تمرکز بر گردآوری و تدوین دانش مرتبط با سنت معماری و شهرسازی ایران. کتاب‌ها از مهم‌ترین کتاب‌های او می‌توان به این آثار اشاره کرد: • مسجد ایرانی؛ مکان معراج مؤمنین، ۱۳۸۹ • فرهنگ‌نامه معماری ایران در مراجع فارسی: اصطلاحات و مفاهیم، ۱۳۸۹ • داستان تهران، ۱۳۹۵ • شیخ بهایی و توپ مروارید، ۱۳۹۶ • احیای طهران، ۱۳۹۶ • زیر دست و پای روزمرگی؛ مجموعه یادداشت‌های کوتاه، جلد نخست، ۱۳۹۶ • کوچه‌پس‌کوچه‌های روزمرگی؛ مجموعه یادداشت‌های کوتاه، جلد دوم، ۱۳۹۷ • پرسه در عرصه روزمرگی؛ مجموعه یادداشت‌های کوتاه، جلد سوم، ۱۳۹۷ مقالات و پژوهش‌های منتخب از جمله مقالات و نوشته‌های او می‌توان به «مهندسی ایرانی»، «معنا و ماهیت موزه»، «غزل باغ ایرانی»، «جهان باغ ایرانی»، «نقش آب در حیات ایران‌زمین»، «نوروز؛ بستر گفت‌وگوی تمدن‌ها»، «هنر شهری؛ تبلور کیفیت در صورت شهر»، «معماری پایدار یعنی چه؟»، «خانه از آغاز پهلوی تا دهه چهل شمسی» و «ولیعصر؛ چهارباغ معاصر» اشاره کرد. او همچنین مقالاتی به زبان انگلیسی درباره احیای معماری و شهر، آب و جغرافیای ایران و باغ‌های قزوین منتشر کرده است. در حوزه سینما نیز از جمله فعالیت‌های تألیفی او، نویسندگی فیلم «آن‌سوی مه» (۱۳۶۴) و ارائه طرح اولیه داستان فیلم «چمدان» (۱۳۶۵) ذکر شده است. دستاوردها و جوایز بخش مهمی از کارنامه بهشتی به شکل‌گیری و مدیریت نهادهای فرهنگی ایران مربوط است. مشارکت در تأسیس و توسعه بنیاد سینمایی فارابی و ساختارهای مرتبط با جشنواره فیلم فجر، فعالیت در شکل‌گیری نهادهایی مانند خانه سینما و موزه سینمای ایران و مدیریت چندساله سازمان میراث فرهنگی از مهم‌ترین بخش‌های کارنامه اجرایی او به شمار می‌روند. در دوره مدیریت او در سازمان میراث فرهنگی، توسعه فعالیت‌های پژوهشی این حوزه، شکل‌گیری پژوهشگاه میراث فرهنگی و گسترش روند معرفی و ثبت آثار ایران در فهرست‌های جهانی از محورهای مهم فعالیت این سازمان بود. او همچنین در سال‌های بعد فعالیت خود را در زمینه پژوهش، آموزش و نظریه‌پردازی درباره فرهنگ، معماری، شهر و میراث ایران ادامه داد.