Có Thứ Nhanh Hơn Ánh Sáng? Cuộc Tranh Luận Einstein Thua Và Giải Nobel Vật Lý 2022

Nếu Mặt Trời biến mất ngay lúc này, bao lâu sau Trái Đất mới "biết"? Einstein khẳng định không gì nhanh hơn ánh sáng, kể cả lực hấp dẫn. Nhưng cũng chính ông phát hiện trong cơ học lượng tử một hiện tượng dường như tác động tức thời qua mọi khoảng cách, thứ ông gọi là "tác động ma quái từ xa". Video kể lại cuộc tranh luận giữa Albert Einstein và Niels Bohr: từ Hội nghị Solvay 1927, bài báo EPR năm 1935 và khái niệm rối lượng tử của Schrödinger, đến lý thuyết biến ẩn của David Bohm. Năm 1964, John Bell, cậu bé con nhà buôn ngựa ở Belfast trở thành kỹ sư máy gia tốc tại CERN, chứng minh rằng câu hỏi tưởng như triết học ấy có thể kiểm chứng bằng thí nghiệm. Video giải thích bất đẳng thức Bell qua trò chơi hai chiếc máy đo đèn xanh đèn đỏ của David Mermin, không cần công thức. Tiếp theo là các thí nghiệm của John Clauser (1972), Alain Aspect (1982), Anton Zeilinger, các thí nghiệm "không kẽ hở" năm 2015 và Big Bell Test, dẫn tới giải Nobel Vật lý 2022. Video cũng làm rõ vì sao rối lượng tử không cho phép gửi tin nhanh hơn ánh sáng, vì sao nó vẫn tạo ra căng thẳng với thuyết tương đối, cách diễn giải nhiều thế giới của Hugh Everett có thể khôi phục tính địa phương ra sao, và ứng dụng trong mật mã lượng tử, vệ tinh Mặc Tử, máy tính lượng tử. #khoahoc #vatly #einstein #nobel Theo bạn, giữa một vũ trụ có những liên kết tức thời vượt qua không gian và một vũ trụ liên tục tách thành vô số thế giới song song, đâu là điều dễ chấp nhận hơn? Để lại ý kiến dưới phần bình luận nhé! ⏱ MỤC LỤC 0:00 Mở đầu: Nếu Mặt Trời biến mất 2:06 Ba câu hỏi 2:20 Thế giới lượng tử và cách diễn giải Copenhagen 3:49 Einstein và Bohr: Hội nghị Solvay 5:40 Princeton 1935: Bài báo EPR 6:59 Con mèo của Schrödinger 7:38 Đôi dép của Einstein: Biến ẩn địa phương 9:52 Bohr, von Neumann và David Bohm 11:44 John Bell: Cậu bé con nhà buôn ngựa ở Belfast 13:32 Trò chơi hai chiếc máy đo của Mermin 15:02 Con số 5/9: Bất đẳng thức Bell 16:07 Bộ lọc phân cực và hạt ánh sáng 17:55 Những thí nghiệm: Clauser, Aspect, Zeilinger 21:12 Giải Nobel Vật lý 2022 21:33 Không thể gửi tin nhắn nhanh hơn ánh sáng 22:41 Lượng tử và tương đối: Ai đo trước? 24:23 Tóm tắt 25:02 Hugh Everett và cách diễn giải nhiều thế giới 27:08 Nhiều thế giới khôi phục tính địa phương như thế nào 28:55 Từ triết học đến công nghệ: Mật mã lượng tử, vệ tinh Mặc Tử 29:45 Kết: Có thật là có thứ nhanh hơn ánh sáng? 🎵 Nhạc: Kevin MacLeod (incompetech.com) – Dreamer, Healing, Thatched Villagers, Master of the Feast, Teller of the Tales, Achaidh Cheide, Midsummer Sky – CC BY 3.0 (creativecommons.org/licenses/by/3.0) 🖼 HÌNH ẢNH 🖼 Ảnh từ Wikimedia Commons (đã cắt khung, chỉnh màu, thêm chuyển động): CC BY 4.0: John Bell (CERN); A. Zeilinger (Jaqueline Godany); Quasar 3C 279 (ESO/M. Kornmesser); IBM Quantum System One (OJB Quantum) CC BY-SA 4.0: Niels Bohr Institutet (Leif Jørgensen); Grand-Place Bruselas (Diego Delso); Fuld Hall, IAS Princeton (Zeete); UC Berkeley từ Sather Tower (Aos.1905); John Clauser (Peter Lyons); Universität Wien (Hubertl); Sunset over Hanoi (Christopher Crouzet); Huy chương Nobel 1945 (Osama Shukir Muhammed Amin) CC BY-SA 3.0: TU Delft Aula (Nol Aders); Sunglasses on a Table (Joshjrowe); Werner Heisenberg (không rõ tác giả, 3.0 de) CC BY-SA 2.0: Paul Dirac (J. Nathan Matias); Queen's University Belfast (Joseph Mischyshyn); Alain Aspect (École polytechnique); The Pentagon (David B. Gleason)