Έτσι βγαίνει το λάδι, από τον ελαιώνα στο ελαιοτριβείο

Συγκομιδή ελιάς στο Κάστρο και εξαγωγή ελαιολάδου σε ελαιοτριβείο στο Βαρθολομιό (περιοχή Μάχου) Ηλείας. Ευχαριστώ το συνεργείο συγκομιδής και το ελαιοτριβείο μανιακή που μου επέτρεψαν τη φωτογράφιση και βιντεοσκόπηση. Η συγκομιδή της ελιάς από τα αρχαία χρόνια γίνεται με ραβδισμό. Σε ειδικές μόνο συνθήκες και περιοχές, αφήνουν τις ελιές να πέσουν, γιατί η ελιά είναι καρπός που αν αφεθεί πολύ χρόνο στο τέλος σαπίζει.Ανάλογα με την περιοχή και τις καιρικές συνθήκες, η συγκομιδή γίνεται από τον Οκτώβριο έως τον Ιανουάριο. Στη σύγχρονη συγκομιδή, κλαδεύουν τις ελιές που έχουν τον περισσότερο καρπό και τα κλαδιά ραβδίζονται με βενζινοκίνητο ραβδιστικό. Το κλάδεμα βοηθά τα κλαδιά που μένουν να παίρνουν φως και αέρα ώστε να δυναμώσουν και να είναι πιο αποδοτικά στον επόμενο χρόνο. Ο καρπός που μένει ραβδίζεται όπως έκαναν οι αρχαίοι. Τελευταία, υπάρχουν ρομποτικά μηχανήματα με τεράστιες βούρτσες ραβδισμού που επιταχύνουν τη συγκομιδή και χρειάζονται λιγότερους εργάτες, αλλά οι ελιές πρέπει να κλαδευτούν αργότερα. Κάτω από τα δέντρα στρώνουν δίχτυα που μαζεύουν τις ελιές που πέφτουν. Οι ελιές από τα δίχτυα μαζεύονται σε σακιά περίπου 50 Kg ή σε παλετοκιβώτια των περίπου 400 Kg. Μεταφέρονται σε ελαιοτριβείο για να πιεστούν και να βγάλουν λάδι το συντομότερο δυνατό μετά το μάζεμα. Όσο πιο φρέσκος είναι ο καρπός τόσο καλλίτερα λάδι θα βγάλει, χαμηλότερο σε οξύτητα και πλουσιότερο σε ωφέλιμα συστατικά. Για αυτό την περίοδο συγκομιδής τα ελαιοτριβεία λειτουργούν μέρα-νύχτα. Τα σύγχρονα ελαιοτριβεία λειτουργούν σε συνεχή ροή, Ο καρπός πλένεται και καθαρίζεται από τυχόν φύλα και μικρά κλαδιά και στη συνέχεια συνθλίβεται σε σπαστήρα (μύλο). Η πάστα αναμιγνύεται με νερό και ζυμώνεται σε μαλακτήρες για 20-30 λεπτά περίπου. Συνήθως τα ελαιοτριβεία έχουν περισσότερους μαλακτήρες ώστε να εξυπηρετούν παράλληλα περισσότερους παραγωγούς, αφού η μάλαξη είναι το πιο χρονοβόρο στάδιο. Η ζύμωση βοηθά να χωριστεί το λάδι από τα στερεά. Όσο πιο ζεστό είναι το νερό, τόσο περισσότερο λάδι παράγεται αλλά τόσο μειώνεται η ποιότητα. Η ελαιόμαζα που βγαίνει από το μαλακτήρα περιέχει ανάμεικτα υγρά, δηλαδή λάδι και νερό από στερεά, δηλαδή σάρκα και πυρήνα που έχουν πολτοποιηθεί. Ο διαχωρισμός γίνεται σε οριζόντιο διαχωριστήρα (decanter). Το λάδι διαχωρίζεται από το νερό σε κάθετο φυγόκεντρο διαχωριστήρα. Το λάδι μαζεύεται σε ανοξείδωτες δεξαμενές για να παραδοθεί στον παραγωγό μαζικά ή συσκευασμένο σε δοχεία. Το ελαιοτριβείο συνήθως λαμβάνει ως αμοιβή τη μισή ποσότητα λαδιού. Το νερό αποχετεύτεται γιατί δεν δημιουργεί πρόβλημα στον υδροφόρο ορίζοντα. Τα στερεά απόβλητα είτε απορρίπτονται σε παρακείμενο χωράφι και λειτουργούν ως κομπόστ, είτε μεταφέρονται σε ειδικά εργοστάσια που παράγουν πυρηνέλαιο για βιομηχανική χρήση.