Vijftien jaar ogen op de Noordzeebodem

Duikers vinden nog altijd vloerkleden, badjassen en fleecedekens in de Noordzee Jubileumexpeditie Stichting Duik de Noordzee Schoon toont aan dat de Noordzeebodem nog altijd vol afval ligt. Lauwersoog, 1 juli 2026 – Tijdens haar dertigste expeditie heeft Stichting Duik de Noordzee Schoon opnieuw grote hoeveelheden afval van de bodem van de Noordzee geborgen. Twee teams van vrijwillige sportduikers haalden boven de Waddeneilanden – onderdeel van het UNESCO Werelderfgoed – onder meer fleecedekens, badjassen, vloerkleden, visgerei, kreeftenkooien en dertien bigbags vol netten naar de oppervlakte. De jubileumexpeditie markeert het vijftienjarig bestaan van de stichting en onderstreept tegelijkertijd een zorgwekkende realiteit: ook jaren na de containerramp met de MSC Zoe ligt er nog altijd veel afval op de bodem van de Noordzee, terwijl er voortdurend nieuw afval bijkomt. "Al vijftien jaar laten onze vrijwilligers zien wat zich buiten het zicht afspeelt," zegt Ben Stiefelhagen, oprichter en expeditieleider van Stichting Duik de Noordzee Schoon. "Elke duik haalt niet alleen afval uit de Noordzee, maar brengt ook bewustwording naar de oppervlakte. Zolang wij deze spullen blijven aantreffen, weten we dat het probleem nog lang niet is opgelost." Ogen op de zeebodem De vrijwilligers van Stichting Duik de Noordzee Schoon behoren tot de weinige mensen die regelmatig op de bodem van de Noordzee komen. Tijdens iedere expeditie verwijderen zij niet alleen afval, maar leggen zij ook systematisch vast welke dieren en planten zij aantreffen op wrakken en de omliggende zeebodem. Tijdens deze expeditie deden de duikers opvallende ecologische waarnemingen. Niet alle aangetroffen kreeften verkeerden in goede conditie. Daarnaast werden uitzonderlijk veel eieren van dwergpijlinktvissen en grote aantallen slakdolven waargenomen, terwijl andere vissoorten nauwelijks werden gezien. "De waarnemingen van de duikers leveren unieke informatie op over de ontwikkeling van het leven op de Noordzeebodem," zegt Renate Olie, mariene ecoloog bij Stichting De Noordzee. "Door deze gegevens jarenlang op dezelfde locaties te verzamelen, ontstaat waardevolle kennis over veranderingen in het ecosysteem." Nog altijd de gevolgen van de MSC Zoe-ramp In januari 2019 verloor het containerschip MSC Zoe 342 containers boven de Waddeneilanden. Nadat de rijksoverheid besloot de berging op de zeebodem te beëindigen, bleef naar schatting 800.000 kilogram afval achter. Sinds 2021 werkt Stichting Duik de Noordzee Schoon mee aan het programma CleanUpXL, een initiatief van de Waddenvereniging en Stichting De Noordzee. Samen met bergingspartners BDS-Harlingen en Friendship Offshore is inmiddels ruim 430.000 kilogram afval van de Noordzeebodem verwijderd. 2026 is het laatste projectjaar van CleanUpXL. De resultaten van deze jubileumexpeditie laten zien dat de werkzaamheden nog niet voltooid zijn. Wie neemt het stokje over? Sinds eind 2025 geldt binnen Europa de norm dat de hoeveelheid afval op de zeebodem niet verder mag toenemen. Tegelijkertijd ontbreekt nog altijd een volledig beeld van de hoeveelheid afval op de Noordzeebodem en bestaat er geen structurele opruimplicht. "Onze vrijwilligers blijven zich inzetten voor een schone Noordzee, maar dit werk kan niet eindeloos op vrijwilligers en tijdelijke projecten blijven leunen," zegt Ben Stiefelhagen. "Na vijftien jaar en dertig expedities is de vraag niet óf er nog afval ligt, maar wie de verantwoordelijkheid neemt om het structureel op te ruimen." Beelden: © Dutch Maritime Productions - SDDNS See also www.duikdenoordzeeschoon.nl