ATEX Direktifleri

Parlama patlama olayının daha iyi anlaşılabilmesi için tanımlamak gerekirse; parlayıcı patlayıcı ortamın oluşması için Patlayıcı Madde, Hava (Oksijen) ve Enerji (Ateşleyici) gibi üç unsurun bir araya gelmesi gerekir. Parlayıcı patlayıcı maddeler sıvı, katı (toz) veya gaz halinde bulunabilirler. (ATEX 137) Çalışma Yeri Direktifi 99/92/EC, tehlikeli alanları patlayıcı ortamın oluşma sıklığı ve bu ortamın devam etme süresini esas alarak bölgeler (zone) halinde sınıflandırmaktadır. Gazlar/Buharlar için; Zone-0: Patlama oluşturacak karışımın (gaz/hava) sürekli veya uzun süreli bulunduğu alanlar. Zone-1: Patlama oluşturacak karışımın ara ara meydana gelme ihtimalinin olduğu alanlar. Zone-2: Patlama oluşturacak karışımın olağan koşullarda bulunmadığı veya çok kısa sürdüğü alanlar. Tozlar/Lifler için ise; Zone-20: Patlama oluşturacak yanıcı tozların, havada bulut halinde sürekli olarak veya uzun süreli ya da sık sık patlayıcı ortam oluşabilecek yerler. Zone-21: Normal çalışma koşullarında, havada bulut halinde bulunan yanıcı tozların ara sıra patlayıcı ortam oluşturabileceği yerler. Zone-22: Normal çalışma koşullarında havada bulut halinde yanıcı tozların patlayıcı ortam oluşturma ihtimali bulunmayan ancak böyle bir ihtimal olsa bile bunun yalnızca çok kısa bir süre için geçerli olduğu yerler. İtfaiyeciler parlayıcı patlayıcı ortamın ilk fark edilmesinden itibaren yapılan tüm müdahalelerde bu ortamlarda çalışabilmektedirler. İtfaiye birimi denince akla ilk gelen yangına müdahaledir doğal olarak. Ancak günümüz itfaiyecilerinin müdahale ettikleri olayların çeşitliliği son derece artmıştır. Bu olayların arasında yangın başlatıcı gazlar ve tozların parlayıcı ve patlayıcı ortamlar oluşturmasının yeri de göz ardı edilemeyecek oranda artmıştır. Günümüzde özellikle enerji kaynağı olarak kullanılan yanıcı gazları ileten boru hatlarının şehirlerimizi adeta bir örümcek ağı gibi sararak gazı iletmesi, parlayıcı patlayıcı ortam oluşum sıklığını da arttırmıştır. Peki, ülkemizde bu ortamlara maruz kaldığımızda yardımımıza gelen itfaiyecilerin kullandığı ekipmanlar bu ortam için ne kadar uygun? Parlayıcı patlayıcı ortamlarda kullanılabilecek malzemelerde hangi şartlar aranmalıdır? İtfaiyeciler Parlayıcı patlayıcı ortamda hangi bölgede (zone) ne tür kişisel korunma ve müdahale ekipmanı kullanmalıdır? Özellikle Avrupa’da parlayıcı patlayıcı ortamlarda çalışabilmeyi mümkün kılan kanun ve yönetmelikler, bunların ülkemizdeki yansımaları nelerdir? İtfaiyecilerin mevcut kullandığı ekipmanlar bu ortamlar için ne kadar uygundur?