Esesmani Nazywali Ich „Spadochroniarzami”: Schody Śmierci w Mauthausen

W dolinie Dunaju w Austrii, kilka kilometrów od Mauthausen, Niemcy zbudowali drugi obóz, przy kamieniołomach granitu. Gusen stał się miejscem kaźni polskiej inteligencji: nauczycieli, księży, urzędników, studentów i harcerzy, których nazwiska Niemcy wpisali na listy jeszcze przed wojną. W tym dokumencie przechodzimy przez historię obozu: od granitu potrzebnego do budowli Hitlera, przez przyjęcie więźniów i porządki komendanta, pracę w kamieniołomie i schody, po których noszono kamienie, po listy pisane do domu, Wigilię w baraku, mandolinę chłopaka z Czerniakowa i tajny uniwersytet prowadzony za drutami. Opowiadamy o jeńcach radzieckich, o negatywach wyniesionych z obozu i o podziemnej fabryce w tunelach Bergkristall. Na koniec mówimy o ostatnich miesiącach wojny, o planie zatarcia śladów, o wyzwoleniu obozu przez amerykańskiego sierżanta, o zeznaniu komendanta na łóżku szpitalnym i o procesie w Dachau, na którym fotograf z obozu stanął przed trybunałem jako świadek. Opieramy się na relacjach ocalałych, dokumentach procesowych i ustaleniach historyków. Ten film powstał po to, by pamiętać. O ludziach, którzy nieśli kamienie po schodach i wieczorem słuchali mandoliny. Rozdziały: 0:00 Wstęp 2:48 Granit dla wodza 6:20 Komendant z koszar 9:06 Księga gończa 11:13 Drugi obóz nad rzeczką 13:56 Witamy w Gusen 16:52 Człowiek, który kochał porządek 18:35 Kamieniołom 21:40 Ksiądz w kamieniołomie 23:18 Schody 25:08 List gospodyni 26:21 Listy do domu 29:03 Zamek z kominem 31:23 Jeńcy ze wschodu 32:30 Kąpiel 35:19 Wigilia 37:24 Mandolina 39:02 Tajny uniwersytet 41:50 Negatywy 43:36 Kryształ górski 46:11 Blok dwudziesty 47:32 Polowanie 50:00 Pociągi ze wschodu 51:48 Plan zatarcia śladów 53:07 Sierżant Kosiek 55:35 Zeznanie na łóżku 57:25 Fotograf przed trybunałem 58:45 Proces w Dachau Materiały archiwalne: Wikimedia Commons i Internet Archive. Kroniki filmowe i większość zdjęć — domena publiczna. Na licencjach Creative Commons: • Bundesarchiv Bild 192-269, KZ Mauthausen, Häftlinge im… — Bundesarchiv, CC BY-SA 3.0 de • Fallschirmspringerwand des KZ Mauthausen — Gerry1987, CC BY-SA 3.0 • Eingangsgebäude mit Haupttor KZ Mauthausen 2014 — Dnalor 01, CC BY-SA 3.0 at • Gusen - Memorial - Entrance — Rudolf A. Haunschmied, CC BY-SA 3.0 • Mauthausen - Ortsansicht — C.Stadler/Bwag, CC BY-SA 4.0 • Mauthausen Pfarrkirche-01 — Radler59 (, CC BY-SA 4.0 • Bundesarchiv Bild 183-R99621, Heinrich Himmler — Bundesarchiv, CC BY-SA 3.0 de • Bundesarchiv Bild 192-317, KZ-Mauthausen, Steinbruch Wiener… — Bundesarchiv, CC BY-SA 3.0 de • Bundesarchiv Bild 192-214, KZ Mauthausen, Stützmauer mit… — Bundesarchiv, CC BY-SA 3.0 de • Einfahrtsgebäude zum KZ Mauthausen 2010 — Dnalor 01, CC BY-SA 3.0 at • KZ Mauthausen Eingangstor um Appellplatz Sep 2020 1 — Kasa Fue, CC BY-SA 4.0 • KZ Mauthausen Kommandantur Sep 2020 2 — Kasa Fue, CC BY-SA 4.0 • Réfugiés républicains espagnols à l'entrée du camp de… — Auguste Chauvin, CC BY-SA 4.0 • Bundesarchiv Bild 146-1969-054-16, Reinhard Heydrich — Heinrich Hoffmann, CC BY-SA 3.0 de • Piaśnica Forest 09 — Marcin Drewa, CC BY-SA 4.0 • Bundesarchiv Bild 192-277, KZ Mauthausen, Steinbruch in… — Bundesarchiv, CC BY-SA 3.0 de • Bundesarchiv Bild 192-279, KZ Mauthausen, Steinbruch in… — Bundesarchiv, CC BY-SA 3.0 de • Bundesarchiv Bild 192-206, KZ Mauthausen, SS-Männer vor… — Bundesarchiv, CC BY-SA 3.0 de • KZ Gusen I Stone Crusher in 2005 — Rudolf A. Haunschmied, CC BY-SA 4.0 • Roman Dadaczyński Dachau Arolsen Archives — Arolsen Archives, CC BY-SA 4.0 • Klasztor w Markowicach — autor nieznany, CC BY-SA 3.0 • Todesstiege (Mauthausen) — Christian Michelides, CC BY-SA 4.0 • Bundesarchiv Bild 192-323, KZ-Mauthausen, Steinbruch Wiener… — Bundesarchiv, CC BY-SA 3.0 de • Bundesarchiv Bild 192-269, KZ Mauthausen, Häftlinge im… — Bundesarchiv, CC BY-SA 3.0 de • Fallschirmspringerwand des KZ Mauthausen — Gerry1987, CC BY-SA 3.0 • Messerschmitt Me 262 replica D-IMTT ILA 2012 03 — Julian Herzog (Website), CC BY 4.0 • Eingang Stollenanlage B8-Bergkristall (April 2015) — Stefan Manzenreiter, CC BY-SA 4.0 • KZ-Gedenkstein in Lungitz — Gerry1987, CC BY-SA 3.0 • Ried Riedmark Pfarrkirche — Pfeifferfranz (, CC BY-SA 3.0 at • Gedenkstein Hasenjagd — Cecil, CC BY-SA 3.0 • Johann Karl Maršálek (Hans Maršálek), 2009 — AntifaNetzwerkOÖ, CC BY-SA 3.0 • Marsalek 2001 — AntifaNetzwerkOÖ, CC BY-SA 3.0 • Bundesarchiv Bild 192-027, KZ Mauthausen, Himmler und… — Bundesarchiv, CC BY-SA 3.0 de • Bus in Paris 1950 — Sven Goliath, No restrictions • Prison in Landsberg am Lech — Pierre5018, CC BY-SA 4.0 • Gusen - Memorial - Incinerators — Rudolf A. Haunschmied, CC BY-SA 3.0 • Eingangsgebäude mit Haupttor KZ Mauthausen 2014 — Dnalor 01, CC BY-SA 3.0 at • KZ Mauthausen - HannaH30 IMG-20191026-WA0012 — HannaH30, CC BY-SA 4.0 • KZ Gusen - Steinbruch Gusen (Dirnberger) — Rudolf A. Haunschmied, CC BY-SA 4.0 Pełna lista źródeł z linkami — w komentarzu pod filmem. #Gusen #Mauthausen #IIWojnaŚwiatowa #PolskaInteligencja #Historia #Dokument