Ayşe Şan | Bir kadın dengbejin hikayesi | Memleket Hasretiyle Öldü Kürt Müziğinin Kraliçesi

Ayşe Şan (1938, Diyarbakır - 18 Aralık 1996, İzmir), Türkiye Kürdü bir dengbêjdi. Eyşana Kurd, Eyşe Xan, Eyşana Elî isimleriyle de tanınır.[1][2] Bir dengbej'in kızı olarak Diyarbakır'da doğdu, daha sonra sırasıyla Gaziantep, İstanbul, Almanya, Bağdat ve İzmir'de yaşadı. Türkçe ve Kürtçe şarkılar söyleyerek radyolarda çalıştı, konserler verdi ve kasetler doldurdu. Annesi dışında ailesinin tamamının müzikle ilgilenmesine karşı çıkması nedeniyle doğduğu şehre vasiyetine rağmen öldükten sonra da dönemedi. Almanya'da bir çocuğunu kaybetti, daha sonra üç çocuğu daha oldu. 18 Haziran 2025 tarihinde naaşı vasiyeti üzerine Diyarbakır Büyükşehir Belediyesinin girişimleriyle memleketi Diyarbakır'a getirilmiş ve Yeniköy Mezarlığına defnedilmiştir.[3] Yaşamı Ailesinin müzikle ilgilenmesine karşı çıkması ve baskı yapması nedeniyle Diyarbakır'dan Gaziantep'e gitti. Kürtçenin yasak olması nedeniyle radyoda Türkçe şarkılar söyledi. 1963'te ekonomik sıkıntılar nedeniyle İstanbul'a göç etti ve orada Kürtçe ve Türkçe konserler vermeyi sürdürdü. İlk olarak ‘Ez Xezalım’ adlı parçayla ünlendi, daha sonra Kürtçe-Türkçe ilk kasetini çıkarttı. Ancak tanınmak, üzerindeki baskıları artırdı ve Türkiye'yi terk ederek Almanya'ya gitti. Orada 18 aylık kızı Şahnaz'ı kaybetti. Bir süre sonra üç çocuklu bir anne olarak İstanbul'a geri döndü. Bu kez, ailesinin baskılarının yanı sıra söylediği şarkılar nedeniyle de tehditler ile karşılaştı. 1979 yılında Bağdat'a gitti ve Bağdat'ın Sesi Radyosu'nda Eyşana Eli adıyla sesini duyurmaya başladı. Bağdat, Musul, Erbil, Duhok'ta konserler verdi.[4] 18 Aralık 1996'da İzmir'de kanser nedeniyle öldü.[5] Doğduğu şehre gömülmeyi vasiyet etti, ancak bu yerine getirilemedi.[6] 18 Haziran 2025 tarihinde vasiyeti üzerine naaşı Diyarbakır Büyükşehir Belediyesinin girişimleriyle memleketi Diyarbakır'a getirilmiş ve Yeniköy Mezarlığına defnedilmiştir. #ayşeşan #kürtçemüzik #kimdir