Ilog Pasig Noong Unang Panahon: Paano Ito Naging Daluyan ng Maynila?

Isang balot ang naghihintay sa pampang. May bangkang lalapit, may taong magbubuhat, at may pupuntahan ang dala. Kung aalisin natin ang ilog, paano magkakarugtong ang kanilang biyahe? Paano pinag-ugnay ng Ilog Pasig ang mga pampang, paglalakbay at kalakalan ng Maynila? Ito ang Ilog Pasig noong ikalabinsiyam na siglo, ayon sa mga nakasaksi: ang mga daungan at bodega sa pampang ng Binondo ayon kay John Bowring (1859), ang ugnayan ng Laguna de Bay, Ilog Pasig at Look ng Maynila ayon kay Robert MacMicking (1851), ang mapa ni Francisco de Gamoneda noong 1898, ang mga bangkang may takip na sumasalubong sa mga barko sa look, ang mga casco na nagdadala ng ani mula sa paligid ng lawa, ang mga pasaherong bumibiyahe sa tubig, ang isda mula sa ilog hanggang sa pamilihan, at ang maalong lawa kapag malakas ang monsoon. Para sa mga estudyante ng Araling Panlipunan at sa lahat ng nakatawid na sa Pasig. Paalala: mga aklat ng mga dayuhang bisita ang pangunahing pinagkunan, kaya may hangganan ang kanilang nakita at inilarawan. Ang mapa ng 1898 ay gabay sa pagtingin, hindi litrato ng mismong panahong ikinukuwento. Hindi sukat ng tunay na heograpiya ang mga guhit ng ilog. Mga kabanata 0:00 Sa gilid ng tubig 0:42 Hindi lang isang guhit 1:53 Mula barko tungo sa bangka 2:57 Ang pampang na pinagtatagpuan 4:03 Ang dala mula sa paligid ng lawa 4:50 Pasahero rin ang dinadala 5:42 Sino ang kasama sa daluyan? 6:25 Hanggang sa pamilihan 7:01 Hindi laging payapang biyahe 7:40 Ang lungsod na may karugtong Mga pinagkunan • John Bowring (1859), "A Visit to the Philippine Islands" (Project Gutenberg): https://www.gutenberg.org/cache/epub/... • Robert MacMicking (1851), "Recollections of Manilla and the Philippines, During 1848, 1849, and 1850" (Project Gutenberg): https://www.gutenberg.org/cache/epub/... • Francisco J. de Gamoneda (1898), "Plano de Manila y sus arrabales", University of Minnesota Libraries (Big Ten Academic Alliance Geoportal): https://geo.btaa.org/resources/p16022... Mga larawan: lahat ng larawan sa video na ito ay PAGLALARAWAN, iginuhit para sa video na ito. Walang ARKIBO (tunay na lumang dokumento o litrato) na ipinakita, at hindi tunay na mapa, litrato o mukha ng tunay na tao ang alinman sa mga guhit. Sa susunod na video: kasaysayan ng komiks sa Pilipinas. Mula sa paglalakbay sa tubig, lilipat tayo sa paglalakbay ng kuwento sa mga pahina. Mag-subscribe sa Bakas (@bakasphilippines) para sa susunod na video. #Bakas #IlogPasig #KasaysayanNgPilipinas