สมัยพุทธกาล ยังไม่มีพระไตรปิฎก จึงยังไม่มี "ปริยัติ" จริงหรือ ?

ไม่มีพระไตรปิฎก ในสมัยพุทธกาล จึงไม่มี “ปริยัติ” จริงหรือ? คำกล่าวนี้ ฟังเผิน ๆ อาจดูสมเหตุสมผล แต่ลองหยุดคิด แล้วถามให้ลึกลงไปว่า... ถ้าในสมัยพุทธกาล ไม่มีการสดับ ไม่มีการเล่าเรียน ไม่มีการทรงจำ ไม่มีการสาธยาย และไม่มีการถ่ายทอด พระธรรมวินัย แล้วพระไตรปิฎก ที่เราศึกษาอยู่ทุกวันนี้ จะเกิดขึ้น และเดินทางข้ามกาลเวลา มาถึงพวกเราได้อย่างไร? การยังไม่มี “คัมภีร์เป็นรูปเล่ม” เท่ากับยังไม่มี “พระธรรมวินัย” จริงหรือ? หรือเรากำลังนำ “คำสอน” ไปปะปนกับ “รูปแบบที่ใช้บันทึกคำสอน” ลองเปรียบเทียบง่าย ๆ สูติบัตร ยืนยันว่าเด็กเกิดแล้ว มิได้ทำให้เด็ก เพิ่งเกิดในวันที่ ออกสูติบัตร ฉันใดก็ฉันนั้น การจารึกพระธรรมวินัย ลงในคัมภีร์ เป็นการบันทึก รวบรวม และรักษา คำสอนที่ได้รับการเรียนรู้ และสืบทอดมาก่อนแล้ว มิได้หมายความว่า คำสอนเพิ่งเกิดขึ้น ในวันที่มีการจารึก คำถามสำคัญจึงอยู่ที่ว่า... “พระปริยัติ” หมายถึงเพียง โรงเรียน หลักสูตร ตำรา และการสอบบาลี ในสมัยหลังเท่านั้นหรือ? หรือหมายถึง กระบวนการสดับ เล่าเรียน ทรงจำ สาธยาย พิจารณา ตรวจสอบ และถ่ายทอด พระธรรมวินัย? ลองถามให้ชัดอีกครั้ง... พระไตรปิฎก ทำให้เกิดปริยัติ หรือเพราะมี ระบบปริยัติ พระไตรปิฎก จึงได้รับการรักษา และสืบทอดมาถึงเรา? คลิปนี้ ไม่ได้ชวนให้เชื่อใครทันที และไม่ได้มุ่ง ตำหนิหรือโจมตีบุคคลใด แต่กำลังชวนทุกท่าน กลับไปตรวจสอบหลักฐาน แยก “พระธรรมวินัย” ออกจาก “รูปแบบที่ใช้บันทึกพระธรรมวินัย” อย่าเพิ่งเชื่อ เพราะเป็นคำพูดที่คุ้นหู และอย่าเพิ่งปฏิเสธ เพียงเพราะยังไม่เห็นรูปเล่ม ฟังให้จบ ค้นให้ถึง แล้วจึงตัดสิน ด้วยเหตุผล และหลักฐานที่ตรวจสอบได้ เพราะความเข้าใจ เรื่อง “พระปริยัติ” มิใช่เพียงเรื่องของคำศัพท์ แต่เกี่ยวข้องกับ การรักษาพระธรรมวินัย และอนาคตของ พระพุทธศาสนาทั้งระบบ