Romantyczne rewolucje / Prof. Andrzej Fabianowski

Wykład prof. Andrzeja Fabianowskiego w ramach Uniwersytetu Trzeciego Wieku Collegium Civitas [8 października 2021 r.] https://wszechnica.org.pl/wyklad/roma... Czym była rewolucja dla romantyków? Wielką szansą na wyzwolenie człowieka i narodu czy niszczycielską siłą, która po obaleniu starego porządku zaczyna pożerać własne dzieci? Prof. Andrzej Fabianowski opowiada o różnych obliczach rewolucji od końca XVIII do połowy XIX wieku. Pokazuje, jak gwałtowne przemiany społeczne i polityczne wpłynęły na romantyczną literaturę, wyobraźnię oraz polskie dążenia niepodległościowe. Punktem wyjścia jest Wielka Rewolucja Francuska – wydarzenie, które stało się wzorem dla późniejszych przewrotów. Zdobycie Bastylii symbolizowało obalenie królewskiego despotyzmu, ale rewolucja szybko przeszła od haseł wolności i równości do terroru, walki z Kościołem i egzekucji własnych przywódców. Jednocześnie wprowadziła do historii grupy wcześniej pozbawione politycznego głosu, między innymi kobiety i najuboższe warstwy społeczeństwa. Jak wydarzenia francuskie łączyły się z historią Polski? W czasie, gdy we Francji upadała monarchia, Rzeczpospolita przeżywała obrady Sejmu Czteroletniego, uchwalenie Konstytucji 3 maja, kolejne rozbiory oraz insurekcję kościuszkowską. Polskie doświadczenie rewolucji od początku splatało walkę o niepodległość z pytaniem o reformę społeczną i prawa chłopów. Wykład pokazuje, jak rewolucyjne idee przenikały do romantycznej literatury. Dla Juliusza Słowackiego historia była procesem gwałtownej przemiany ducha, dokonującej się poprzez cierpienie, śmierć i niszczenie dawnych form. Rewolucja mogła być straszliwa, ale jednocześnie miała otwierać drogę ku nowej rzeczywistości. Te idee spotkały się z polityczną praktyką w planach wielkiego powstania trójzaborowego z 1846 roku. Jego przywódcą miał zostać Ludwik Mierosławski. Spisek został jednak rozbity przez policję, a próby wywołania walk zakończyły się klęską. Najtragiczniejsze wydarzenia rozegrały się w Galicji. Władze austriackie wykorzystały wielowiekowy konflikt między chłopami a szlachtą i skierowały chłopski gniew przeciwko przygotowującym powstanie ziemianom. Rabacja galicyjska pod przywództwem Jakuba Szeli doprowadziła do zniszczenia setek dworów i śmierci około tysiąca osób. Dlaczego demokratyczni spiskowcy nie potrafili pozyskać chłopów? Czy wspólnota języka i religii mogła przezwyciężyć doświadczenie pańszczyzny i społecznego wyzysku? Prof. Andrzej Fabianowski pokazuje rabację jako dramatyczną klęskę romantycznego przekonania, że patriotyczne hasła wystarczą do zjednoczenia całego narodu. Ostatnią część wykładu stanowi opowieść o Warszawie przed powstaniem styczniowym. Patriotyczne manifestacje z lat 1860–1861, w których uczestniczyli przedstawiciele różnych warstw społecznych oraz społeczności żydowskiej, prowadzący nazywa „rewolucją moralną”. Symbolem tego doświadczenia stała się śmierć pięciu poległych oraz postać Michała Landego, żydowskiego ucznia, który podniósł krzyż upuszczony przez rannego uczestnika manifestacji i sam zginął od rosyjskiej kuli. Wydarzenia te dokumentowali między innymi Cyprian Norwid i Józef Ignacy Kraszewski. Wykład pokazuje, że romantyczne rewolucje nie tworzą jednej prostej historii. Są opowieścią o wolności i terrorze, emancypacji i przemocy, społecznej naiwności, politycznej manipulacji oraz gotowości do poświęcenia życia w imię wspólnoty. Prof. dr hab. Andrzej Fabianowski – literaturoznawca i krytyk literacki, specjalista w zakresie historii idei oraz związków literatury romantycznej z polityką, związany z Instytutem Literatury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego. #romantyzm #rewolucja #WielkaRewolucjaFrancuska #JuliuszSłowacki #insurekcjakościuszkowska #rabacjagalicyjska #JakubSzela #LudwikMierosławski #powstaniestyczniowe #MichałLandy #Kraszewski #historiaPolski #AndrzejFabianowski #CollegiumCivitas #Wszechnica Znajdź nas:    / wszechnicafww     / wszechnicafww1   https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---h... https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka https://wszechnica.org.pl/ #utwcc #romantyzm #rewolucja #historia #kultura #sztuka