AIS Loop Orchestra - Prząśniczka (Stanisław Moniuszko cover) [trip hop/space rock]

„Prząśniczka" Stanisława Moniuszki, skomponowana na głos i fortepian, jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych i ukochanych pieśni w polskim kanonie muzycznym. Powstała w 1846 roku, a jej tekst stworzył Jan Czeczot, poeta epoki romantyzmu, zafascynowany kulturą ludową. Pieśń ta, będąca częścią słynnych „Śpiewników domowych" Moniuszki, opowiada historię z pozoru prostą, lecz nasyconą głęboką symboliką. Moniuszko przy komponowaniu „Prząśniczki" korzystał ze zbiorów Czeczota zatytułowanych „Piosnki wieśniacze własne". Jan Czeczot był postacią o życiorysie tragicznym i wielkim zarazem: przyjaciel Adama Mickiewicza z wileńskich lat studenckich, członek Towarzystwa Filomatów, aresztowany przez władze carskie i skazany na ośmioletnie zesłanie na Syberię. Po powrocie z zesłania zbierał i zapisywał pieśni ludowe z pogranicza polsko-białoruskiego — i właśnie z tego archiwum pamięci wyłoniła się „Prząśniczka": opowieść o dziewczynie przy kołowrotku, o narzeczonym który odpłynął do Królewca i o nici która pękła za wcześnie. Tekst opowiada historię bałamutnej dziewczyny, która w niedługi czas po wyjeździe narzeczonego szybko znalazła pocieszenie w ramionach kolejnego adoratora. Moniuszko zbudował tę opowieść jako formę zwrotkową z refrenem, który jest sam w sobie arcydziełem: „Kręć się, kręć wrzeciono, wić się tobie, wić! Ta pamięta lepiej, czyja dłuższa nić!" — wrzeciono kręci się i kręci, i każdy obrót mierzy wierność oraz jej brak, długość nici zaś staje się metaforą długości pamięci o kimś, kto odszedł. Przez pięć zwrotek refren brzmi identycznie — aż do ostatniej, gdy nić pęka: „Prysła wątła nić! Wstydem dziewczę płonie, wstydź się, dziewczę, wstydź!" Jedna zmiana w tekście refrenu, po pięciu zwrotkach identycznych — i cała opowieść wywraca się do góry nogami. To jest mistrzowska robota zarówno poety jak i kompozytora: czytelnik czeka na zmianę i mimo to zmiana robi wrażenie gdy przychodzi. Pieśń została zadedykowana Achillesowi Bonoldiemu, znanemu śpiewakowi wileńskiemu, z którym Moniuszko współpracował. Dalsze losy „Prząśniczki" są historią o tym jak utwór przekracza swój pierwotny gatunek i zamienia się w coś innego niż był. Obecnie często wykonywana jest jako utwór instrumentalny, na instrumentach dętych. Jej transkrypcję na fortepian wykonał polski kompozytor Henryk Melcer-Szczawiński. Popularne było wykonanie „Prząśniczki" przez duet fortepianowy „Marek i Wacek". Utwór był wykorzystywany jako sygnał wywoławczy przez stacje radiowe i telewizyjne: Polskie Radio Białystok oraz Telewizję Łódź. „Prząśniczka" jest dziś oficjalnym hejnałem Łodzi i jednym z miejskich symboli. Grany jest codziennie w samo południe z okna Urzędu Miasta, a wcześniej z balkonu pałacu Juliusza Heinzla. Ten ostatni fakt niesie w sobie osobliwy paradoks: pieśń o dziewczynie przy kołowrotku, napisana przez poetę, który zbierał białoruskie pieśni ludowe i zesłańca syberyjskiego, stała się hejnałem miasta, które wyrosło na przemyśle włókienniczym — jakby nić z tekstu Czeczota oplotła się przez dwa wieki wokół łódzkiego komina i już nie chciała odpuścić. Uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej rok 2019 ogłoszono Rokiem Stanisława Moniuszki dla uczczenia dwusetnej rocznicy jego urodzin — i „Prząśniczka" była w tym roku wszędzie, śpiewana przez solistów operowych i kabaretowe duety, na salonach i w szkołach, przez Kasię Moś z orkiestrą smyczkową i przez dzieci w przedszkolach — pieśń. która ma prawie dwa wieki i która nie przestaje być żywa, bo historia o nici która pęka nie należy do żadnej epoki. Autor oryginalnej muzyki: Stanisław Moniuszko. Autor tekstu: Jan Czeczot. #polskamuzyka #musiccover #polishmusic #electronicmusic #cover