Fransa Kralı Kendi Şehrini Neden Barbaros'a Boşalttı? (Toulon 1543)

Barbaros Hayreddin Paşa'nın donanması 1543 kışını Fransa'nın Toulon kentinde geçirdi; halkı evinden çıkaran emri Fransa kralı verdi. Kral kendi kentini neden boşalttı ve o kış Toulon'da gerçekte ne oldu? Toulon'un kendi defteri, kralın mektubu ve İstanbul'un kalemiyle açıyoruz. Bu dosyada: • 16 Eylül 1543: Toulon meclisinin defterindeki emir, "çıkmayana ip" • Emri veren düşman değil, Fransa kralıydı; dokuz gün sonra Fransız amiral başka bir şey söyledi: ev reisleri kalabilecekti • Nice: şehir düştü, kale düşmedi • 1.600 nar, adı bilinen evler ve Türk akçesiyle ödenen hesap • "Toulon'u görsen Konstantinopolis dersin" cümlesinin bulabildiğimiz en eski hâli • Kâtib Çelebi: "ayrıntısına ulaşmak nasip olmadı" • Kralın Aralık 1543 mektubu: gerekçe ve on yıl vergi muafiyeti Siz 1543'te Toulon'da olsaydınız kalır mıydınız? Yorumlara yazın. ⏱ Bölümler 0:00 Defterdeki emir: çıkmayana ip 1:24 Po nehrinde bir cinayet 2:52 Yüz gemi: padişahın emri 4:01 Nice: şehir düştü, kale düşmedi 5:24 İki kâğıt: kralın emri 6:28 Yemekhanede okunan emir 7:32 Direk ormanı: narlar ve evler 8:55 Sefalet ve kış akınları 10:03 İstanbul'un kalemi 11:39 Ayrılış ve Lipari 12:42 Hüküm: kral neden boşalttı? 14:25 Kırmızı kitap ve sıradaki dosya Kaynaklar Osmanlı kronikleri (bu sefere dair okuduğumuz bir Osmanlı belgesi yok) • Matrakçı Nasuh (?), Târîh-i Feth-i Şikloş, Estergon ve İstolnibelgrad, TSMK H.1608 (Kasım 1543'ten önce; padişahın izin hükmü bu kronikten) — Ş. Severcan (yay.), 2007 • Kâtib Çelebi, Tuhfetü'l-kibâr fî esfâri'l-bihâr (1656; Müteferrika 1729); J. Mitchell (çev.), The History of the Maritime Wars of the Turks (London 1831) • Gazavât-ı Hayreddin Paşa (M. E. Düzdağ yay.); Lütfi Paşa, Tevârîh-i Âl-i Osmân (1341 baskısı) Toulon kentinin ve Fransa kralının belgeleri • Toulon kent meclisi kayıtları 16.09, 18.09, 25.09, 14.11.1543 ve 20.04.1544; Peusin, Gardane ve Brun hesapları; 1549 envanteri; kralın adıyla yazılan 11.12.1543 muafiyet mektubu — Henry, Champollion-Figeac (yay.), Documents historiques inédits III (Paris 1847) Karşı taraf ve dış gözlemciler • L. Dorez (yay.), Itinéraire de Jérôme Maurand d'Antibes à Constantinople, 1544 (Paris 1901): Maurand'ın yol günlüğü (filoyu gördü), Polin'in savunma dosyası (BnF Moreau 778; taraflı, sonradan yazıldı), Lyon'dan imzasız mektup 21.01.1544 (BnF fr. 12791 f. 234; mektuplardan derlenmiş haber), Polin'in krala mektupları • P. Lambert, Discours sommaire (1543); Calendar of State Papers, Spain VI/2 (imparator tarafının haberleri); P. Giovio, Historiae; Brantôme Araştırmalar • C. Isom-Verhaaren, Allies with the Infidel (2011); TDV İslâm Ansiklopedisi: "Barbaros Hayreddin Paşa" (Ş. Turan) Görseller: Matrakçı Nasuh, H.1608 minyatürleri ve Süleymannâme (Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi), Pîrî Reis Kitâb-ı Bahriye W.658 (Walters Art Museum), Agostino Veneziano gravürleri ve anonim portreler (Metropolitan Museum of Art, Open Access), Jean Clouet (Louvre), Rijksmuseum, Archives municipales de Nice, Aliprando Capriolo 1596 (Biblioteca comunale di Trento, CC0), Henry 1847 sayfaları (archive.org) — kamu malı. Fotoğraflar (Wikimedia Commons): Uploadalt, World Imaging, Aimelaime, esby (CC BY-SA 3.0); Florian Pépellin, Jeanne Griffin (CC BY-SA 4.0); Yves Tennevin (CC BY-SA 2.0); Tangopaso, SiefkinDR (kamu malı); A.-K. D. (CC0). Müzik ve ses (CC BY) Kevin MacLeod (incompetech.com), CC BY 4.0: Ossuary 6 - Air, Long Note Two, Lightless Dawn, Suonatore di Liuto, Old Road, Ibn Al-Noor, The Descent, Teller of the Tales, Angevin, Oppressive Gloom, Mystery Bazaar, Rites, Long Note Four, Anguish, Ancient Rite Efektler (Freesound): Eelke, 6polnic, xserra, Benboncan, dersuperanton, YleArkisto, CGEffex, zimbot, CC BY 4.0 — Lubini, engray, MHCerberus, CC BY 3.0. Diğerleri CC0. 🎙 Anlatım: Kara Vakanüvis #barbaros #osmanlıtarihi #toulon