โขน เรื่องรามเกียรติ์ ชุดกุมภัณฑ์นุราชพ้นสาปปราบวายุภักษ์ ๓/๘

โขน เรื่องรามเกียรติ์ ชุดกุมภัณฑ์นุราชพ้นสาปปราบวายุภักษ์ ๓/๘ เนื้อเรื่องย่อ หลังจากพระรามสังหารท้าวกุเวรนุราชสิ้นชีวิต ทรงเห็นว่าสถานที่แห่งนี้หากจะอยู่ต่อไปคงไม่มีความสุข ด้วยมีแต่ซากศพยักษ์ล้มตายเกลื่อนกลาดมากมาย ฯ จึงตรัสชวนพระลักษมณ์และพญาอนุชิต ฯ (หนุมาน) ออกเดินทางเข้าไปในป่าต่อไป ฯ จนล่วงระยะทางได้ห้าโยชน์ ก็เดินทางมาถึงบริเวณต้นโศกใหญ่อันอุดมสมบูรณ์ ฯ พระรามเห็นว่าสถานที่แห่งนี้สะอาดสะอ้านงามตา จึงเสด็จเข้าไปพักอาศัยยังใต้ต้นโศกใหญ่ ฯ กล่าวถึงอสูรตนหนึ่งนามว่า กุมภัณฑ์นุราช ชาติกำเนิดเดิมเป็นเทวดาชื่อ สุนนท์ สถิตอยู่วิมานไกรลาส ถูกพระอิศวรสาปให้ลงมาเป็นยักษ์อาศัยอยู่ในถ้ำชื่อ นพมาศ เหตุเพราะไปหยอกเย้านางฟ้าชื่อ รัชนี จนกว่าเมื่อใดได้พบและได้พรจากพระนารายณ์อวตารจึงจะพ้นคำสาปกลับไปเป็นเทวดาเช่นเดิม ฯ วันเมื่อกุมภัณฑ์นุราชจะพ้นคำสาปได้ออกเที่ยวตระเวณป่าเพื่อหาอาหาร จนกระทั่งเดินทางมาพบพระราม พระลักษมณ์ และพญาอนุชิต ฯ เดินหลงเข้ามาในอาณาเขตของตน จึงแผลงฤทธิ์เข้าไปหมายจะจับกิน ได้รบสู้กับพญาอนุชิต ฯ แล้วรู้ว่าพระรามคือพระนารายณ์อวตารก็ดีใจ เข้าไปน้อมถวายความเคารพและขออภัยโทษ พร้อมทั้งเล่าเรื่องราวของตนให้พระรามฟัง พระรามเมตตา ตรัสให้พรแก่กุมภัณฑ์นุราชให้พ้นคำสาปพระอิศวร คืนกลับไปเป็นเทวดาอยู่ยังวิมานเขาไกรลาสดังเดิม กล่าวฝ่ายท้าวไวยวงศามหาสุรเดช หรือพญาสุครีพ เจ้าเมืองขีดขิน และเหล่าท้าวพญาพานรินทร์และสิบแปดมงกุฏที่พระรามโปรดให้ไปครองเมืองต่าง ๆ หลังจากต่างพากันรู้ว่าพระรามมีพระเคราะห์ร้าย ตามคำที่ท้าวทศคิริวงศ์หรือพญาพิเภกทูลทำนาย ฯ ต่างมีใจจงรักภักดีเป็นห่วงพระรามจะได้รับความลำบาก จึงต่างคิดกันว่าจะตามเสด็จโดยมิอาจอยู่ในเมืองต่อไปได้ จึงพากันเดินทางมุ่งไปยังกรุงศรีอยุธยา ทูลถามพระพรตว่าพระรามเสด็จไปแห่งใด พระพรตตรัสบอกแก่ท้าวพญาวานรว่าพระรามเสด็จไปทางทิศบูรพาพวกบรรดาท้าวพญาพานรินทร์จึงพากันรีบเดินทางติดตามไป จนได้พบพระราม พระลักษมณ์และพญาอนุชิต ฯ ที่ต้นโศกใหญ่ พระรามดีพระทัยที่เห็นเหล่ากระบี่มีใจภักดิ์ตามเสด็จมา ซึ่งขณะนั้นได้ออกเดินป่ามาเป็นเวลาห้าเดือนกับเจ็ดวัน แล้วก็นำไพร่พลวานร เดินทางต่อไปจนมาถึงภูเขาลูกหนึ่งสูงเสียดฟ้า บริบูรณ์ด้วยน้ำท่าผลาหาร จึงเข้าไปพักที่เงื้อมเขาแห่งนั้น กล่าวถึงอสูรวายุภักษ์ เจ้าเมืองวิเชียรอยู่ยังเนินเขาจักรวาล มีหน้าเป็นยักษ์เหมือนพ่อ ถือกระบองเป็นอาวุธประจำกายมีไพร่พลพวกยักษ์และปักษี ชอบเที่ยวก่อกวนรังควานเหล่าเทวดาและฤษีไม่ให้อยู่กันสุขสบาย วันหนึ่งพญาวายุภักษ์ได้พาพลนิกายทั้งฝ่ายยักษ์และปักษีออกเที่ยวประพาสป่าแล้วบินผ่านมาเห็นพระราม พระลักษมณ์ และไพร่พลกระบี่อยู่ที่เชิงเขา จึงบินโฉบเข้าไปจับพระราม พระลักษมณ์ หมายจะนำไปกินเป็นอาหาร เหล่าบรรดาท้าวพญาวานรเห็นดังนั้นก็พากันโกรธแค้นเหาะตามไปรบรับกับพญาวายุภักษ์ หนุมานและสุครีพชิงเอาพระราม พระลักษมณ์จากพญาวายุภักษ์มาได้ ฝ่ายนิลพัทและองคต เข้าต่อสู้จนพญาวายุภักษ์สู้ไม่ได้ก็บินหนีไปซ่อนในกลีบเมฆ แต่ก็ไม่พ้นความสามารถของเหล่าท้าวพญากระบี่ที่ช่วยกันค้นหาจนพบ แล้วองคตกับนิลพัทก็เข้ารบกับอสูรวายุภักษ์อีกครั้งและช่วยกันสังหารอสูรวายุภักษ์ถึงแก่ความตาย จรัญ พูลลาภ จัดทำคำบรรยาย ------------------------------- รายนามผู้แสดง ฝ่ายพระรามและท้าวพญาวานร พระราม - พงษ์ศักดิ์ บุญล้น พระลักษมณ์ - สุเมธ พิสัยพันธ์ พญาไวยวงศา (สุครีพ) - จุลทรัพย์ ดวงพัตรา ชามภูวราช - อนุชา เลี้ยงสอน พญาอนุชิต ฯ (หนุมาน) - พรเลิศ พิพัฒน์รุ่งเรือง นิลพัท - ศิลปิน ทองอร่าม ชมพูพาน - รัฐพร เคหา องคต - สุวรรณ กลิ่นอำพร นิลนนท์ - ดำริ กิตติพงษ์ มัจฉานุ - พงษ์พิพัฒน์ สุวรรณมาลา อสุรผัด - ไชยวัฒน์ ธรรมวิชัย สิบแปดมงกุฏ - ศราวุธ อารมณ์ชื่น วันชัย พันธ์ดี คณิต เพิ่มสิน ธนากร รัตนเลิศ กันตพงษ์ เรืองวัฒนวิศิษฐ์ ศรัญญู เอี่ยมจินดา ตลกฤษี - สุทธิ สุทธิรักษ์ เทวดา - เกริกชัย ใหญ่ยิ่ง ฝ่ายยักษ์ พญาวายุภักษ์ - ศุภชัย ศุภรกุล สิบทิศ คาระวะ กุมภัณฑ์นุราช - อนุชา สุมามาลย์ เสนายักษ์ - บัญชา สุริเจย์ อรรถพล อ่อนสุวรรณ พหุรงค์ อัครวงษ์ นพพร โหมดเทศ ธีรยุทธ จุลละปิยะ พัฒนพงษ์ แสงรื่น พลนกอินทรี - เสกสม พานทอง ศรุต นนทประดิษฐ์ เศรษฐพงษ์ ปั้นศิริ พงษ์รัตน์ เล้าประเสริฐ พากย์ - เจรจา ศิริพงษ์ ทวีทรัพย์ หัสดินทร์ ปานประสิทธิ์ สุรเดช เดชอุดม เอกสิทธ์ เนตรานนท์ พรรวินท์ ชุนเกษา จัดเก็บอุปกรณ์บนเวที - ธเนศ ปากวิเศษ ศักดิ์ คชเสนีย์ ธรรมภณ มาฬมงคล อลงกรณ์ พวงแก้ว สุปรีชา สุทธพันธ์ สิทธิพร พันทะสา กำกับการแสดง ธรรมนูญ แรงไม่ลด ควบคุมการแสดง ปกรณ์ พรพิสุทธิ์ อำนวยการแสดง ลสิต อิศรางกูร ณ อยุธยา ----------------------- รายนามผู้บรรเลง - ขับร้อง หัวหน้าวง - กิตติศักดิ์ อยู่สุข ปี่ - สุราช ใหญ่สูงเนิน ระนาดเอก - อธิชล เทพรักษา ระนาดทุ้ม - ถาวร ภาสดา ฆ้องวงใหญ่ - อัญชิษฐา บุญเพ็ง ฆ้องวงเล็ก - ติณณภพ ถนอมธรรม เครื่องหนัง - จตุพร ดำนิล พิเชฎ โยธี ฉิ่ง - เจริญศรี แย้มสุวรรณ เครื่องประกอบจังหวะ - อภิชัย พงษ์ลือเลิศ อุดมเกียรติ เพ็งอุบล ขับร้อง - กิตติคุณ อยู่เจริญ รณชัย ผาสุขกิจ ปกรณ์ หนูยี่ ภมรรัตน์ โพธิ์สัตย์ ชุลีกร อินวัน วรรณิดา วีระกุล นันทิยา สหัสรังสี ----------------------------- สำนักการสังคีต กรมศิลปากร ขอเชิญชม "เหมันต์บันเทิง รื่นเริงสังคีต" โครงการดนตรีสำหรับประชาชน ปีที่ ๖๕ ครั้งที่ ๙ โขน เรื่องรามเกียรติ์ ชุดกุมภัณฑ์นุราชพ้นสาปปราบวายุภักษ์ โดย สำนักการสังคีต กรมศิลปากร วันเสาร์ที่ ๒๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๕ เวลา ๑๗.๓๐ น. ณ สังคีตศาลา บริเวณพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร