Mówił, że go porwano. Po 40 latach przemówili ludzie KGB

Dziesięć lat wcześniej spiskował przeciwko Hitlerowi. W lipcu 1954 roku kierował kontrwywiadem Republiki Federalnej. Pewnej nocy przejechał przez most graniczny w Berlinie na Wschód, a Bonn ogłosiło, że go porwano. Celnik, który zajrzał do samochodu, zapamiętał coś innego. W tym samym roku w Warszawie kierownictwo bezpieki wolało wierzyć, że porwano Józefa Światłę. Dwie stolice, ta sama wygodna wersja. Sprawa Ottona Johna to śledztwo, w którym zeznania celnika, akta Stasi, wyrok Federalnego Trybunału Sprawiedliwości i relacje oficerów KGB mówią co innego — i w którym do dziś nie wiadomo, co wydarzyło się za mostem. Na podstawie dokumentów Bundestagu, akt Stasi opublikowanych przez historyków, odtajnionej analizy CIA, prasy z lat 1954–1964, w tym polskiej, oraz prac Bernda Stövera i Marka Fenemore'a. Relacje uczestników — samego Johna i oficerów KGB — oznaczamy w filmie jako ich wersje, nie fakty. 0:00 Dwie stolice 1:01 Kieszenie 4:14 Celnik 7:09 Wciągnął mnie 9:20 Czerwone wino 11:04 Porwanie 13:17 Medykamenty 15:34 Stara bzdura 18:15 Bumerang 22:28 Trzynasty 25:19 Koledzy 28:19 Samotna w Berlinie 31:07 Kwestionariusz 34:08 Haus der Presse 37:29 Bundestag 39:21 Keller 42:00 Schmöckwitz 44:18 Brama 47:00 Kawa 50:35 Strażak 54:35 Max 56:53 Rachunek 1:00:47 Filiżanka 1:04:13 Następne śledztwo Dokumenty i wydania źródłowe — Deutscher Bundestag, Drucksache 2/3728 (1957): sprawozdanie komisji śledczej „Untersuchung des Falles John” — Deutscher Bundestag, stenogramy posiedzeń 42 i 43 (16–17.09.1954) — R. Schiffers, „Verfassungsschutz und parlamentarische Kontrolle… Mit einer Dokumentation zum »Fall John«” (1997) — „DDR im Blick”, edycja BStU: MfS-Informationsdienst nr 2278 (4.08.1954) — Foreign Relations of the United States 1952–1954, t. VII — D. Trimble, „The Defections of Dr. John”, Studies in Intelligence (1960, odtajn. 1995) — CIA Opracowania — B. Stöver, „Der Fall Otto John. Neue Dokumente zu den Aussagen des deutschen Geheimdienstchefs gegenüber MfS und KGB”, „Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte” 47 (1999) — M. Fenemore, „Victim of kidnapping or an unfortunate defector? The strange case of Otto John”, „Cold War History” 20:2 (2020) — C. Goschler, M. Wala, „Keine neue Gestapo” (2015); rec. S. Fikus, „Dzieje Najnowsze” 2016, nr 4 — M. Mazur, „Rezonans ucieczki Józefa Światły…”, „Przegląd Historyczny” 2006, t. 97, z. 3 — A. Paczkowski, „Trzy twarze Józefa Światły” (2009) — Stadtlexikon Wiesbaden; Gedenkstätte Deutscher Widerstand (biogramy Hansa Johna i Klausa Bonhoeffera) Prasa — „Der Spiegel” 1954, 1957, 1964, 1993 — „Życie Warszawy” 1954–1955; „Trybuna Ludu” 1954; „Kultura” (Paryż) 9/1954 — inwentarz IPN, BU 01299/13 Relacje uczestników (w filmie oznaczane jako ich wersje) — O. John, „Zweimal kam ich heim” (1969) — W. Czerniawski, J. Pitowranow i inni oficerowie KGB w filmie Ch. M. Fröhdera „Ich will nicht als Verräter sterben” (ARD, 1993) — za „Spieglem” — H. Bonde-Henriksen — za analizą CIA i „Spieglem”