Kupili cię do szkoły gladiatorów. W celi obok siedzi Spartakus

Wszyscy wiedzą, że gladiatorzy walczyli na śmierć i życie. Rachunki mówią co innego: żywy byłeś wart dwadzieścia denarów, zabity tysiąc. Twojemu właścicielowi opłacało się, żebyś przeżył. Ten odcinek stawia cię w szkole gladiatorów Lentulusa Batiatusa w Kapui, w roku 73 p.n.e., kilka tygodni przed nocą, w której siedemdziesięciu ośmiu ludzi wyjdzie stamtąd przez kuchnię, z tasakami i rożnami w rękach. Jeden z nich siedzi w celi obok ciebie i ma na imię Spartakus. Po drodze: skąd naprawdę wziął się obraz kciuka w dół i dlaczego jest fałszywy, co jedli gladiatorzy, ile kosztowała twoja śmierć i co zostało po tych siedemdziesięciu ośmiu. To pierwszy odcinek serii „Ty w Rzymie". Nie opowiadam o Rzymie. Jesteś w nim kimś konkretnym, od pierwszego zdania do ostatniego. ROZDZIAŁY 00:00 Masz dziewiętnaście lat i ktoś za ciebie zapłacił 00:52 Ludus w Kapui: przysięga gladiatorów 01:43 Rudis, czyli drewniany miecz 01:52 Thraex przeciwko murmillonowi 02:17 Hordearii: co naprawdę jedli gladiatorzy 02:51 Lanista, czyli kim był Batiatus 03:24 Dwadzieścia denarów żywy, tysiąc zabity 03:58 Nie jesteś mięsem, jesteś kapitałem 04:30 Jedna walka na pięć kończyła się śmiercią 04:42 Arena: sędzia i prośba o łaskę 05:04 Pollice verso: nikt nie wie, w którą stronę 05:37 Skąd wzięliśmy ten obraz: Gérôme, 1872 06:11 Munus: walka, z której schodzi jeden 06:44 W celi obok siedzi Spartakus 07:18 Ucieczka przez kuchnię. Siedemdziesięciu ośmiu 08:05 Wezuwiusz i liny z dzikiej winorośli 09:31 Co po tobie zostało 09:50 SPARTAKS: napis spod tynku w Pompejach 10:38 Drewniany miecz, którego nigdy nie dostałeś ⬛ PYTANIE, NA KTÓRE CZEKAM Gdybyś był na jego miejscu, zostałbyś w szkole i walczył o drewniany miecz, czy wyszedłbyś tej nocy przez kuchnię? Napisz w komentarzu, czytam wszystkie. ⬛ SŁOWA, KTÓRE PADAJĄ W ODCINKU ▶ ludus, szkoła gladiatorów. Po łacinie dosłownie „zabawa" ▶ lanista, handlarz gladiatorami. W Rzymie nie było to komplementem ▶ thraex, „Trak", typ gladiatora z małą tarczą i zakrzywionym mieczem (sica) ▶ murmillo, ciężki gladiator z wielką tarczą i hełmem. Zwykle przeciwnik thraexa ▶ hordearii, „jęczmieniacze". Przezwisko gladiatorów od ich diety ▶ rudis, drewniany miecz wręczany na znak wyzwolenia ▶ munus, „powinność". Igrzyska wyprawiane przy pogrzebie ▶ sine missione, walka bez możliwości poddania się ▶ pollice verso, „obrócony kciuk". ⚠ Źródła nie mówią, w którą stronę ▶ Lentulus Batiatus, właściciel szkoły w Kapui ▶ Kriksos i Enomaos, Galowie, którzy uciekli razem ze Spartakusem ⬛ SKĄD TO WIEMY, A CZEGO NIE WIEMY W każdym odcinku mówię, skąd pochodzi to, co słyszysz, i gdzie kończy się pewność. ▶ Ucieczka ze szkoły, dwustu planujących, donos, siedemdziesięciu ośmiu z tasakami, wozy z bronią, Wezuwiusz i liny z winorośli: Plutarch, „Żywot Krassusa" 8 i 9. ▶ Że Spartakus służył wcześniej w rzymskim wojsku: Appian. Że był „bardziej jak Grek niż jak Trak": Plutarch. ▶ Dwadzieścia denarów za całego, tysiąc za zabitego: Gajusz, „Instytucje" 3.146. ⚠ Podręcznik prawa z ok. 161 r. n.e., dwieście trzydzieści lat później, i jest to zadanie dla studentów, nie zapis konkretnej umowy. ▶ Przysięga uri, vinciri, verberari, ferroque necari: Petroniusz, „Satyricon" 117. ⚠ Sto lat po tych wydarzeniach. ▶ Jedna walka na pięć ze śmiercią przegranego: malowidła i napisy ze ścian Pompejów. ⚠ Szacunki badaczy idą od dziesięciu do dwudziestu procent. ▶ Jęczmień, fasola i napój z popiołu: badanie dwudziestu dwóch szkieletów z cmentarza gladiatorów w Efezie. ⚠ Cmentarz jest o dwieście lat młodszy. ▶ Kierunek kciuka: nieznany. Obraz, który wszyscy mamy w głowie, to „Pollice verso" Jeana Léona Gérôme'a z 1872 roku. ▶ Fresk z napisem SPARTAKS w Pompejach, dom I.7.7, język oskijski. ⚠ Znalezisko pewne, związek ze Spartakusem sporny. ▶ Poddanie się przez podniesienie palca i sędzia na arenie: pewne dla cesarstwa, ⚠ dla roku 73 p.n.e. tylko prawdopodobne. ⬛ CZĘŚĆ DRUGA, W NIEDZIELĘ Ta sama jesień, dwadzieścia kilometrów dalej, tylko że jesteś po drugiej stronie muru: masz willę, winnice i czterdziestu ludzi, a dwunastu z nich śpi skutych pod twoimi stopami. ⬛ CAŁY ŁUK: SPARTAKUS, CZTERY ODCINKI ▶    • Ty w Rzymie   Nowe odcinki w środy i niedziele o 15:00. Muzyka: Artlist #Spartakus #gladiatorzy #starożytnyRzym #TyWRzymie #PolakNaBucie #Kapua #historia #Wezuwiusz #Pompeje #antyk