بزرگی پروستات؛ چه زمانی دارو کافی نیست و لیزر یا جراحی لازم می‌شود؟ | دکتر وحید نجاران طوسی

آیا ضعیف‌شدن جریان ادرار، تکرر ادرار و چند بار بیدارشدن در طول شب بخشی طبیعی از افزایش سن است؟ چه زمانی دارو برای بزرگی پروستات کافی است و در چه شرایطی باید به جراحی آندوسکوپی یا لیزر پروستات فکر کرد؟ بزرگی خوش‌خیم پروستات یکی از مشکلات شایع مردان، به‌ویژه با افزایش سن است. پروستات در زیر مثانه و اطراف ابتدای مجرای ادرار قرار دارد؛ بنابراین بزرگ‌شدن آن می‌تواند مسیر خروج ادرار را تنگ کند و باعث کاهش فشار ادرار، تأخیر در شروع ادرار، منقطع‌شدن جریان، زورزدن، قطره‌قطره‌آمدن ادرار و احساس تخلیه‌نشدن کامل مثانه شود. بعضی بیماران بیشتر از علائم ذخیره‌ای مانند تکرر و فوریت ادرار، بیدارشدن مکرر در طول شب و گاهی نشت ادرار شکایت دارند. بااین‌حال، هر علامت ادراری در مردان الزاماً ناشی از بزرگی پروستات نیست. عفونت ادراری، سنگ مثانه، مشکلات عملکرد مثانه، تنگی مجرای ادرار، دیابت، بیماری‌های عصبی و بعضی داروها نیز می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند. در این گفت‌وگوی علمی و کاربردی، دکتر وحید نجاران طوسی، متخصص و جراح اورولوژی و فلوشیپ جراحی درون‌بین کلیه، مجاری ادراری و تناسلی یا اندویورولوژی، درباره تشخیص و درمان بزرگی خوش‌خیم پروستات توضیح می‌دهد. بزرگی خوش‌خیم پروستات با سرطان پروستات یک بیماری واحد نیست و به سرطان تبدیل نمی‌شود، اما ممکن است این دو بیماری در یک فرد هم‌زمان وجود داشته باشند. به همین دلیل، وجود علائم ادراری باید براساس سن، سابقه خانوادگی، معاینه و نتایج آزمایش‌ها بررسی شود و نمی‌توان فقط با مشاهده اندازه پروستات درباره خوش‌خیم یا بدخیم‌بودن آن تصمیم گرفت. در این برنامه به این پرسش‌ها پاسخ داده می‌شود: • بزرگی خوش‌خیم پروستات چیست و چه تفاوتی با سرطان پروستات دارد؟ • کدام علائم می‌توانند نشانه انسداد مسیر ادرار باشند؟ • چرا اندازه بزرگ‌تر پروستات همیشه به‌معنای علائم شدیدتر نیست؟ • چه زمانی احتباس ادرار یا قطع کامل ادرار یک وضعیت فوری محسوب می‌شود؟ • آزمایش PSA چه اطلاعاتی می‌دهد و چگونه باید تفسیر شود؟ • اندازه‌گیری جریان ادرار و ادرار باقی‌مانده در مثانه چه کمکی به تشخیص می‌کنند؟ • چه بیمارانی را می‌توان فقط با اصلاح عادت‌ها و پیگیری منظم تحت نظر گرفت؟ • داروهای بزرگی پروستات چگونه عمل می‌کنند و چه عوارضی دارند؟ • چه زمانی درمان دارویی دیگر کافی نیست؟ • تراش پروستات از راه مجرا و روش‌های لیزری چه تفاوت‌هایی دارند؟ • اندازه پروستات و مصرف داروهای رقیق‌کننده خون چگونه بر انتخاب روش درمان اثر می‌گذارند؟ • جراحی پروستات چه تأثیری بر ادرار، انزال و عملکرد جنسی بیمار دارد؟ تشخیص معمولاً با شرح حال دقیق، معاینه، آزمایش ادرار و بررسی عملکرد کلیه آغاز می‌شود. براساس شرایط بیمار ممکن است آزمایش PSA، سونوگرافی کلیه و مثانه، اندازه‌گیری حجم پروستات، بررسی ادرار باقی‌مانده پس از تخلیه و آزمایش شدت جریان ادرار درخواست شود. در بعضی بیماران نیز بررسی‌های تکمیلی مانند سیستوسکوپی یا ارزیابی عملکرد مثانه ضرورت پیدا می‌کند. آزمایش PSA فقط برای تشخیص بزرگی خوش‌خیم پروستات نیست و نتیجه آن باید با توجه به سن، اندازه پروستات، سابقه خانوادگی، معاینه و عوامل دیگری مانند التهاب یا عفونت تفسیر شود. بالا‌بودن PSA به‌تنهایی به‌معنای سرطان نیست و طبیعی‌بودن آن نیز جای ارزیابی بالینی را نمی‌گیرد. در بیماران دارای علائم خفیف، ممکن است کاهش مصرف مایعات در ساعات نزدیک خواب، محدودکردن چای، قهوه و نوشیدنی‌های محرک، تخلیه منظم مثانه، کنترل یبوست و بازبینی داروهای مصرفی به کاهش علائم کمک کند. محدودیت مایعات نباید به کم‌آبی بدن منجر شود و برنامه مراقبتی باید براساس شرایط هر بیمار تنظیم شود. داروهای بزرگی پروستات ممکن است با شل‌کردن عضلات اطراف پروستات و گردن مثانه یا با کاهش تدریجی حجم پروستات به بهبود جریان ادرار کمک کنند. افت فشار، سرگیجه، تغییر در انزال، کاهش حجم مایع منی و بعضی عوارض جنسی از مواردی هستند که باید پیش از شروع درمان درباره آن‌ها با پزشک گفت‌وگو شود. دارو نباید بدون مشورت پزشک قطع یا جایگزین شود. جراحی زمانی مطرح می‌شود که علائم شدید و آزاردهنده با درمان مناسب کنترل نشوند یا عوارضی مانند احتباس مکرر ادرار، عفونت‌های عودکننده، سنگ مثانه، خونریزی تکرارشونده، باقی‌ماندن قابل‌توجه ادرار یا آسیب به مثانه و کلیه ایجاد شده باشد. تراش پروستات از راه مجرا یا TURP و روش‌های لیزری بدون برش باز شکم و از طریق مجرای ادرار انجام می‌شوند. بااین‌حال، «لیزر» الزاماً برای همه بیماران بهترین روش نیست. اندازه و شکل پروستات، شدت انسداد، بیماری‌های زمینه‌ای، مصرف داروهای رقیق‌کننده خون، تجهیزات موجود و تجربه جراح در انتخاب روش مناسب نقش دارند. قطع کامل ادرار، درد و پرشدگی شدید زیر شکم، تب و لرز، خون واضح یا لخته در ادرار، ضعف شدید، کاهش ادرار یا درد پهلو از علائمی هستند که نیازمند بررسی سریع پزشکی‌اند. مهمان: دکتر وحید نجاران طوسی، متخصص و جراح اورولوژی، فلوشیپ جراحی درون‌بین کلیه، مجاری ادراری و تناسلی (اندویورولوژی) میزبان: دکتر اکبر نیک‌پژوه محل ضبط: بیمارستان عرفان این برنامه با هدف افزایش آگاهی عمومی تهیه شده است و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه اختصاصی پزشک معالج نیست. اگر علائم ادراری مداوم، شدید یا رو به افزایش دارید، مراجعه به اورولوژیست را تا زمان قطع کامل ادرار به تأخیر نیندازید. #بزرگی_پروستات #پروستات #درمان_پروستات #لیزر_پروستات #جراحی_پروستات #احتباس_ادرار #تکرر_ادرار #PSA #اورولوژی #دکتر_وحید_نجاران_طوسی #دکتر_اکبر_نیک_پژوه #بیمارستان_عرفان #EnlargedProstate #BPH #ProstateLaser #ProstateSurgery #Urology