WYSŁAWIAM CIĘ OJCZE, ŻE TAJEMNICĘ KRÓLESTWA OBJAWIŁEŚ PROSTACZKOM…czytania i komentarze 03.10.2026

W dzisiejszym rozważaniu zobaczymy szczęśliwe rozwiązanie historii Hioba oraz komu Bóg się objawia…(Hi 42, 1-3. 5-6. 12-17; Ps 119, 66 i 71. 75 i 91. 125 i 130; Łk 10, 17-24) Obraz na miniaturze to wybitne barokowe arcydzieło „Upadek zbuntowanych aniołów” (wł. Caduta degli angeli ribelli), namalowane około 1666 roku. Autorem tego monumentalnego płótna olejnego jest Luca Giordano (1634–1705), jeden z najważniejszych i najbardziej płodnych malarzy włoskiego siedemnastego wieku, czołowy reprezentant szkoły neapolitańskiej. Obraz, który na stałe eksponowany jest w prestiżowym Muzeum Historii Sztuki (Kunsthistorisches Museum) w Wiedniu, powstał w dojrzałym okresie twórczości artysty i stanowi doskonały przykład dojrzałego, pełnego ekspresji baroku. Giordano, ze względu na swoją legendarną sprawność warsztatową nazywany przez współczesnych Luca Fapresto („Łukasz działaj szybko”), połączył w tym dziele wenecką wrażliwość na światło i koloryt z rzymską monumentalnością. Pod kątem kompozycyjnym i historyczno-sztucznym obraz jest pokazem mistrzowskiego operowania strukturą wertykalną i dramatycznym dynamizmem. Oś pionowa płótna drastycznie dzieli scenę na dwa kontrastujące światy. W górnej, niemal geometrycznie domkniętej strefie unosi się rozświetlona postać Świętego Michała Archanioła. Giordano odszedł tu od statycznych, renesansowych przedstawień na rzecz pełnego ruchu: Archanioł ujęty jest w śmiałym skrócie perspektywicznym, odziany w klasyczny rzymski pancerz i karminowy, widowiskowo pofalowany płaszcz. Jego potężne, jasne skrzydła tworzą barierę odcinającą strefę niebiańską od mroku. Zgodnie z tradycyjną ikonografią uosabiający triumf wódz niebiańskich zastępów trzyma uniesiony miecz, a jego lewa stopa spoczywa na piersi strącanego wodza buntowników – Lucyfera. Dolna połowa obrazu to z kolei genialne studium anatomii w ruchu i czysta barokowa ekspresja. Giordano namalował tam skłębioną, kaskadowo spadającą masę ciał potępionych istot. Ciała te tracą swoją ludzką szlachetność – u części z nich artysta zaznaczył skórzaste, nietoperze skrzydła, co symbolizuje ich duchową degradację. Twarze buntowników wykrzywione są w bolesnych konwulsjach, grymasie przerażenia i bezsilnej wściekłości. Całość dramatyzmu potęguje rygorystycznie zastosowany światłocień (chiaroscuro). O ile góra obrazu emanuje ciepłym, złotym blaskiem i czystym światłem, o tyle dół gwałtownie tonie w głębokich, ziemistych brązach i mroku, dając potężne, niemal fizyczne odczucie grawitacyjnego runięcia w nieskończoną otchłań. W kontekście tradycji ikonograficznej dzieło Giordano stanowi wybitną, malarską egzemplifikację motywu Psychomachii – wiecznej walki dobra ze złem, gdzie kompozycyjny triumf światła nad mrokiem realizuje barokowy postulat poruszania emocji widza poprzez radykalny kontrast formy. Ta dynamiczna, plastyczna wizja strącenia potęgi grzechu otwiera przestrzeń do dzisiejszej refleksji nad ewangelicznym obrazem upadku Szatana.