କେଉଁ ଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ପ୍ରଭାବରେ ନାମ ଧ୍ୟାନ ର ଚିନ୍ତା ଖୁବ୍ ଉଚ୍ଚ ରୁହେ ? ଶ୍ରଦ୍ଧେୟ ଦେବଦତ୍ତ ଦାସ ଭାଇଙ୍କ ଯାଜନ

ଆଜିର ନାମଧ୍ୟାନ ସେସନର ମୁଖ୍ୟ ଆଲୋଚନା ଆଜିର ସେସନରେ ଦେବବ୍ରତ ଦାଦା ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ନାମଧ୍ୟାନର ମହତ୍ତ୍ୱ, କିପରି ଠିକ୍ ଭାବରେ ନାମଧ୍ୟାନ କରିପାରିବା, ଏହାକୁ କିପରି ନିରନ୍ତର ଜାରି ରଖିପାରିବା, ନାମଧ୍ୟାନରୁ କିପରି ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରିପାରିବା ଏବଂ ନିଜ ନାମଧ୍ୟାନକୁ କିପରି ଉଚ୍ଚସ୍ତରକୁ ନେଇପାରିବା, ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ବିସ୍ତୃତ ଓ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ଦାଦା ଆଲୋଚନା କରି କହିଥିଲେ ଯେ, ନାମଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ବସିବା ସମୟରେ ପ୍ରଥମେ ଆମ ମନର ଚଞ୍ଚଳତାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆଣିବା ଆବଶ୍ୟକ। ମନ ଯଦି ଅସ୍ଥିର ରହେ, ତେବେ ନାମଧ୍ୟାନରେ ଏକାଗ୍ରତା ଆସିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇଥାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଯଦି କାହାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭଲ ପାଉଥାଏ, ତେବେ ନାମଧ୍ୟାନରେ ବସିବା ସମୟରେ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଚିତ୍ର ଓ ଭାବନା ତାଙ୍କ ମନକୁ ଆସିପାରେ। ସେହି ଚିନ୍ତାକୁ ଜୋର କରି ମନରୁ ଦୂରେଇବା ସହଜ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଆମେ ସେହି ଭାବନାକୁ ଇଷ୍ଟମୁଖୀ କରିପାରିବା। ଅର୍ଥାତ୍, ଯାହାକୁ ଆମେ ଭଲ ପାଉଛୁ, ତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ କିପରି ହେବ, ସେ କିପରି ଇଷ୍ଟଙ୍କ ପଥରେ ଚାଲିପାରିବେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଜୀବନ କିପରି ଉନ୍ନତ ହେବ, ସେହି ଦିଗରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଆମର ଭାବନା ଧୀରେ ଧୀରେ ଇଷ୍ଟମୁଖୀ ହୋଇପାରିବ। ଦାଦା ନିଜ ଜୀବନର ଏକ ଅନୁଭୂତି ମଧ୍ୟ ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖିଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ, ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କର ଫିଲ୍ମ ଦେଖିବା ପ୍ରତି ବହୁତ ଆଗ୍ରହ ଥିଲା। କଲେଜରୁ ବାହାରିବା ପରେ ସେ ଫିଲ୍ମ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ତା'ପରେ ଘରକୁ ଫେରୁଥିଲେ। ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଯୋଗୁଁ ଯେତେବେଳେ ସେ ନାମଧ୍ୟାନରେ ବସୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଫିଲ୍ମର ଦୃଶ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କ ମନକୁ ଆସୁଥିଲା। ଫଳରେ ତାଙ୍କର ନାମଧ୍ୟାନରେ ଏକାଗ୍ରତା ରହୁନଥିଲା। ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ସେ ଠାକୁରଙ୍କ ଶରଣାପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଠାକୁରଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ ଯେ, ଫିଲ୍ମର ଦୃଶ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ବାରମ୍ବାର ମନକୁ ଆସୁଥିବାରୁ ତାଙ୍କର ନାମଧ୍ୟାନ ଠିକ୍ ଭାବରେ ହେଉନାହିଁ; ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ସେ କ'ଣ କରିବେ? ଠାକୁରଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଆସ୍ଥା ଓ ନିରନ୍ତର ନାମଧ୍ୟାନ ଅଭ୍ୟାସ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଏହି ସମସ୍ୟାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିଥିଲେ। ଫିଲ୍ମର ଦୃଶ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମନକୁ ଆସୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନାମଧ୍ୟାନ ଛାଡ଼ି ନଥିଲେ। ନିରନ୍ତର ଅଭ୍ୟାସ ଜାରି ରଖିବା ଫଳରେ ତାଙ୍କର ନାମଧ୍ୟାନ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର ଓ ଏକାଗ୍ର ହୋଇପାରିଥିଲା। ଦାଦାଙ୍କର ଏହି ଅନୁଭୂତି ଆମକୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ—ମନରେ ଅନାବଶ୍ୟକ ଚିନ୍ତା ଆସୁଛି ବୋଲି ନାମଧ୍ୟାନ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବରଂ ଠାକୁରଙ୍କ ପ୍ରତି ଆସ୍ଥା ରଖି, ମନକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଇଷ୍ଟମୁଖୀ କରି ନିରନ୍ତର ନାମଧ୍ୟାନ କରିଚାଲିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଆମର ମନ ଯେଉଁ ଦିଗକୁ ଯାଉଛି, ସେହି ଭାବନାକୁ ଇଷ୍ଟଙ୍କ ସହ ଯୋଡ଼ିବାର ଅଭ୍ୟାସ କଲେ ନାମଧ୍ୟାନରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଉନ୍ନତି ଆସିପାରିବ। ଦାଦା କହିଥିଲେ ଯେ, ଆମେ ଯଦି ଠିକ୍ ଭାବରେ ନାମଧ୍ୟାନ କରିବା, ତେବେ ତାହାର ପ୍ରଭାବ ଆମ ପରିବାର ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିବ। ଆମ ନିଜ ଜୀବନରେ ଯଦି ଶାନ୍ତି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ସଂଯମ ଓ ସଠିକ୍ ବ୍ୟବହାର ଆସିବ, ତେବେ ପରିବାରର ପରିବେଶ ମଧ୍ୟ ଧୀରେ ଧୀରେ ସୁନ୍ଦର ହୋଇପାରିବ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ପରିବାରରେ ସବୁବେଳେ ଝଗଡ଼ା ଲାଗି ରହୁଛି, ପିଲାମାନେ କଥା ମାନୁନାହାନ୍ତି ଏବଂ ପରିବେଶ ଅଶାନ୍ତ ରହୁଛି, ତେବେ ଆମେ ନିଜ ନାମଧ୍ୟାନ ସହିତ ନିଜର ଆଚରଣ ଓ ସାଧନାକୁ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। କାରଣ ନାମଧ୍ୟାନର ପ୍ରଭାବ ଆମ ନିଜ ବ୍ୟବହାରରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହେବା ଦରକାର। ଏହାପରେ ଦାଦା ନିଜ ଜୀବନର ଏକ ଅନୁଭୂତି କହିଥିଲେ। ଥରେ ତାଙ୍କ ବାପା ନିଖୋଜ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଦାଦା ନାମଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ବାପା ଫେରି ଆସିବା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ନିଜର ଅନୁଭୂତି ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖିଥିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଠାକୁରଙ୍କ ପ୍ରତି ଆସ୍ଥା ଓ ନାମଧ୍ୟାନର ମହତ୍ତ୍ୱ ବୁଝାଇଥିଲେ। ଦାଦା ଆହୁରି କହିଥିଲେ ଯେ, ନାମଧ୍ୟାନ କରିବା ସମୟରେ ଆମ ଜୀବନରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବାଧା ଆସିଥାଏ। ଧରନ୍ତୁ, ଆମ ପରିବାରରେ କାହାର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଗଲା। ସେହି ସମୟରେ ଆମ ମନରେ ଦୁଃଖ, ଚିନ୍ତା ଓ ଶୋକ ରହିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି ନାମଧ୍ୟାନ କରିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଏପରି ସମୟରେ ଆମେ ଭାବିବା ଦରକାର ଯେ, ଆମର ସବୁକିଛି ଠାକୁରଙ୍କର। ଆମ ପିଲା ଠାକୁରଙ୍କର, ଆମ ସ୍ୱାମୀ ଠାକୁରଙ୍କର, ଆମ ପରିବାରର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଦସ୍ୟ ଠାକୁରଙ୍କର। ଏହି ଭାବନା ଆମ ମନରେ ଆସିଲେ ଆମେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଆସକ୍ତି ଓ ଚିନ୍ତାରୁ ମୁକ୍ତ ହେବାକୁ ଶିଖିପାରିବା। ଏହାର ଅର୍ଥ ନିଜ ପରିବାର ପ୍ରତି ଦାୟିତ୍ୱ ଛାଡ଼ିଦେବା ନୁହେଁ; ବରଂ ପରିବାରର ଯତ୍ନ ନେବା ସହିତ ସବୁକିଛି ଠାକୁରଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଓ ଆଶ୍ରୟରେ ସମର୍ପଣ କରିବାର ଭାବନା ରଖିବା। ଏହିପରି ମନୋଭାବ ଆମକୁ ମାନସିକ ଶାନ୍ତି ଦେଇପାରିବ ଏବଂ ନାମଧ୍ୟାନରେ ଏକାଗ୍ର ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ। ନାମଧ୍ୟାନକୁ ଠିକ୍ କରିବା ପାଇଁ ଦାଦା ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଥିଲେ—ଠାକୁରଙ୍କୁ ଭଲ ପାଇବା। ଆମ ହୃଦୟରେ ଠାକୁରଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେତେ ଭଲ ପାଇବା ଓ ଅନୁରାଗ ବଢ଼ିବ, ତାଙ୍କୁ ଆମେ ଯେତେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା, ଆମ ଜୀବନରେ ତାଙ୍କର ଆଦର୍ଶକୁ ଯେତେ ଅଧିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେବା, ସେତେ ଆମ ନାମଧ୍ୟାନ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ଓ ନିଷ୍ଠା ବଢ଼ିବ। ଏହି ଅନୁରାଗ ଆମକୁ ଠାକୁରଙ୍କ ସହିତ ଅଧିକ ଯୋଗଯୁକ୍ତ ହେବାର ସୁଯୋଗ ଦେବ। ଏହି କଥାଟି ମୋତେ ବହୁତ ଭଲ ଲାଗିଲା। ନାମଧ୍ୟାନ କେବଳ କିଛି ସମୟ ଆଖି ବନ୍ଦ କରି ବସିବା ନୁହେଁ; ଏହା ହେଉଛି ଠାକୁରଙ୍କ ପ୍ରତି ଭଲ ପାଇବା, ତାଙ୍କ ଆଦର୍ଶକୁ ଜୀବନରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହିତ ଆମର ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ସମ୍ପର୍କକୁ ଦୃଢ଼ କରିବାର ଏକ ଅଭ୍ୟାସ। ଦାଦା ଆହୁରି ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ—ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷା। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ, ନାମଧ୍ୟାନରେ ବସିବା ସମୟରେ ଆମେ ନିଜକୁ ନିଜେ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର। ଆମ ଭିତରେ କେଉଁ କେଉଁ ଦୋଷ ରହିଛି, କେଉଁ ଅଭ୍ୟାସ ଆମକୁ ନାମଧ୍ୟାନରୁ ଦୂରେଇ ରଖୁଛି ଏବଂ ଆମେ ନିଜ ଜୀବନରେ କେଉଁଠି ସୁଧାର ଆଣିବା ଆବଶ୍ୟକ, ସେ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର। ଯଦି ଆମେ ନିଜ ଦୋଷ ଓ ତ୍ରୁଟିଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନିପାରିବା ନାହିଁ, ତେବେ ନିଜକୁ ସୁଧାରିବା ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟକର ହେବ। କେବଳ ଅଳ୍ପ ସମୟ ନାମଧ୍ୟାନରେ ବସିବା, ମନ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲେ ଉଠିଯିବା ଏବଂ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ନିଜ ଆଚରଣକୁ ସୁଧାରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା ନକରିବା ଦ୍ୱାରା ସାଧନାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧିତ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ନାମଧ୍ୟାନ ସହିତ ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷା ଓ ନିଜକୁ ସଂଶୋଧନ କରିବାର ନିଷ୍ଠା ମଧ୍ୟ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପରିଶେଷରେ ସ୍ନେହାଶିଷ୍ ଦାଦା କହିଥିଲେ ଯେ ନାମଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ହେଲେ ଆମ ଜୀବନରେ discipline ରହିବା ନିହାତି ଜରୁରୀ | ଆମେ ଯଦି ନିଜକୁ ସୁଧାରିବା ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ଚେଷ୍ଟା କରିବା, ତେବେ ଆମ ନିଜ ଜୀବନ ସହିତ ପରିବାରର ପରିବେଶକୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶାନ୍ତିମୟ ଓ ସୁନ୍ଦର କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରିବା। ଜୟଗୁରୁ। 🙏