សង្រ្គាមព្រំដែន ចិន-វៀតណាម ឆ្នាំ១៩៧៩

សូមស្វាគមន៍មកកាន់ឆាណែល «បុរាណកាល»! ទីនេះគឺជាបណ្ដុំនៃចំណេះដឹង និងរឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ក៏ដូចជាប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោក។ យើងនឹងនាំអ្នកធ្វើដំណើរត្រឡប់ទៅកាន់អតីតកាល ដើម្បីស្វែងយល់អំពីព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗដែលបានផ្លាស់ប្តូរវាសនាមនុស្សជាតិ។ ------------ គោលបំណងរបស់យើង ចែករំលែកចំណេះដឹងប្រវត្តិសាស្រ្ដឱ្យបានទូលំទូលាយ ស្វែកយល់ប្រវត្តិបុគ្គលល្បីៗក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ដ ស្រាវជ្រាវអំពីអាថ៌កំបាំងដែលអ្នកមិនធ្លាប់ដឹង។ ------------ #បុរាណកាល #សង្រ្គាមព្រំដែនចិនវៀតណាម #ប្រវត្តិសាស្ត្រ #រឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្ត្រ #KhmerHistory #BoranKal ------------ ***កំណត់សម្គាល់: រាល់ការបញ្ចេញមតិទៅលើខ្លឹមសារនៃវីដេអូនេះ គឺជាទំនួសខុសត្រូវរបស់អ្នកបញ្ចេញមតិផ្ទាល់។ ដូច្នេះ សូមមិត្តអ្នកគាំទ្រគ្រប់ផ្នែក ធ្វើការបញ្ចេញមតិប្រកបដោយសីលធម៌ ក្នុងន័យស្ថាបនា។ ការបញ្ចេញមតិបែបជេរប្រមាថ អុជអាល នាំដល់ការយល់ច្រឡំ ឬ ការរើសអើងជាតិសាសន៍ សាសនា ឬក៏បុគ្គលណាមួយ នាំឱ្យបាត់បង់ភាពថ្លៃថ្នូរជាមនុស្ស មិនមែនជាគោលបំណងរបស់ខ្ញុំបាទឡើយ។ ខ្លឹមសារអប់រំនៃវីដេអូនេះ ជាគោលបំណងរបស់យើងខ្ញុំ! សូមអរគុណ! ------------ សង្គ្រាម ចិន-វៀតណាម ឬសង្គ្រាមព្រំដែន ចិន-វៀតណាម ឆ្នាំ១៩៧៩ គឺជាជម្លោះយោធាដែលមានរយៈពេលខ្លី ប៉ុន្តែបានបង្ហូរឈាមយ៉ាងច្រើន។ សង្រ្គាមនេះបានផ្ទុះឡើងចាប់ពីថ្ងៃទី១៧ ខែកុម្ភៈ ដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៩ ដែលមានរយៈពេល២៧ថ្ងៃ។ ------------ ប្រភពឯកសារ ១. សៀវភៅផ្តោតផ្ទាល់លើសង្គ្រាមចិន-វៀតណាម (១៩៧៩-១៩៩១) -Deng Xiaoping's Long War: The Military Conflict between China and Vietnam, 1979-1991 រៀបរៀងដោយលោក Xiaoming Zhang។ (សៀវភៅនេះល្អបំផុតសម្រាប់ការយល់ដឹងពីយុទ្ធសាស្ត្រយោធារបស់ចិន មូលហេតុនៃការវាយប្រហារ និងជម្លោះព្រំដែនដែលអូសបន្លាយដល់ទសវត្សរ៍ទី៨០)។ -China's War with Vietnam, 1979: Issues, Decisions, and Implications រៀបរៀងដោយលោក King C. Chen។ (ផ្តោតសំខាន់លើការសម្រេចចិត្តនយោបាយរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំទីក្រុងប៉េកាំង និងឥទ្ធិពលនៃសហភាពសូវៀត)។ ២. សៀវភៅផ្តោតលើភូមិសាស្ត្រនយោបាយ តំបន់ឥណ្ឌូចិន និងបញ្ហាកម្ពុជា -Brother Enemy: The War After the War (សត្រូវបងប្អូនឯង៖ សង្គ្រាមក្រោយសង្គ្រាម) រៀបរៀងដោយលោក Nayan Chanda (អតីតអ្នកសារព័ត៌មានជាន់ខ្ពស់ដែលតាមដានព្រឹត្តិការណ៍នៅឥណ្ឌូចិនផ្ទាល់)។ (នេះជាសៀវភៅដ៏ល្បីល្បាញបំផុតដែលពន្យល់យ៉ាងក្បោះក្បាយពីមូលហេតុដែលសម្ព័ន្ធមិត្តកុម្មុយនីស្ត (ខ្មែរក្រហម វៀតណាម ចិន សូវៀត) ងាកមកកាប់សម្លាប់គ្នាឯង និងការទូតសម្ងាត់របស់អាមេរិក)។ -The Third Indochina War: Conflict Between China, Vietnam and Cambodia, 1972-79 រៀបរៀងដោយលោក Odd Arne Westad និង Sophie Richardson។ (ចងក្រងឯកសារស្រាវជ្រាវពីអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រអន្តរជាតិជាច្រើន និយាយពីការកកើតនៃសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទី៣)។ -A History of Cambodia រៀបរៀងដោយលោក David Chandler។ (មានជំពូកនិយាយលម្អិតពីឥទ្ធិពលនៃជម្លោះចិន-វៀតណាម មកលើរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ និងរដ្ឋកម្ពុជា)។ ៣. ឯកសារបណ្ណសារ និងការស្រាវជ្រាវអន្តរជាតិ (Archives) -វិទ្យាស្ថាន Wilson Center (Cold War International History Project - CWIHP): អ្នកអាចចូលទៅកាន់គេហទំព័រ wilsoncenter.org ផ្នែក CWIHP ដែលនៅទីនោះមានការបកប្រែឯកសារសម្ងាត់ (ទូរលេខទាក់ទងគ្នា) រវាងមេដឹកនាំចិន សូវៀត និងវៀតណាម ក្នុងកំឡុងឆ្នាំ១៩៧៨-១៩៧៩ ដែលទើបតែត្រូវបានទម្លាយជាសាធារណៈនាពេលថ្មីៗនេះ។ ៤. ប្រភពស្តីពីជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូង និងទំនាក់ទំនងបច្ចុប្បន្ន -Asia Maritime Transparency Initiative (AMTI) របស់មជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាយុទ្ធសាស្ត្រ និងអន្តរជាតិ (CSIS) នៅរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោន។ (ជាប្រភពដ៏ល្អបំផុតដែលមានរូបភាពផ្កាយរណប និងប្រវត្តិលម្អិតនៃការប៉ះទង្គិចគ្នានៅសមុទ្រ ដូចជាព្រឹត្តិការណ៍ថ្មប៉ប្រះទឹក Gac Ma ឆ្នាំ១៩៨៨ ជាដើម)។ -Vietnam's Foreign Policy under Doi Moi រៀបរៀងដោយលោក Carlyle A. Thayer (អ្នកឯកទេសកិច្ចការវៀតណាម)។ (ពន្យល់ពីយុទ្ធសាស្ត្រ "ការទូតឫស្សី" និងការរក្សាតុល្យភាពរវាងចិន និងអាមេរិក ក្រោយវៀតណាមដកទ័ពពីកម្ពុជា)។