Pensiyalar Artıb: Orta Pensiya 634 Manata Çatdı

Azərbaycanda pensiya təminatı ilə bağlı iki min iyirmi altıncı ilin ilk səkkiz ayının göstəriciləri açıqlanıb. Rəsmi məlumatlara əsasən, yanvar-avqust aylarında pensiya ödənişlərinə ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə on faiz çox vəsait yönəldilib. Ümumilikdə pensiya ödənişlərinə beş milyard iki yüz iyirmi iki milyon manat xərclənib. Bu, əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə dörd yüz səksən səkkiz milyon manat çoxdur. İki min iyirmi altıncı ilin əvvəlindən pensiyalar doqquz tam onda üç faiz indeksləşdirilərək artırılıb. Sentyabr ayının birinə olan məlumata görə, ölkə üzrə orta aylıq pensiyanın məbləği ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə on faiz artaraq beş yüz doxsan altı manata çatıb. Yaşa görə orta aylıq pensiyanın məbləği isə altı yüz otuz dörd manat təşkil edib. Ancaq burada vacib bir məqam var. Orta pensiya göstəricisi bütün pensiyaçıların məhz həmin məbləğdə pensiya aldığı demək deyil. Orta göstərici müxtəlif məbləğlərdə pensiya alan insanların ödənişlərini ümumi bir rəqəmdə birləşdirir. Buna görə də bəzi vətəndaşların aldığı pensiya orta göstəricidən aşağı, digərlərinin aldığı pensiya isə daha yüksək ola bilər. Pensiyaların artımını qiymətləndirərkən yalnız orta məbləğə baxmaq kifayət etmir. Pensiyaçıların real həyat şəraitinin necə dəyişdiyini müəyyənləşdirmək üçün onların aldıqları vəsaitlə nə qədər ərzaq, dərman, kommunal xidmət və digər gündəlik ehtiyaclarını qarşılaya bildikləri də nəzərə alınmalıdır. Çünki nominal artım və real alıcılıq qabiliyyəti eyni anlayış deyil. Pensiyanın məbləği yüksələ bilər, lakin eyni zamanda gündəlik istifadə olunan məhsul və xidmətlərin qiyməti də bahalaşa bilər. Belə vəziyyətdə pensiyaçının gəliri rəqəm olaraq artsa da, həmin pulla ala bildiyi məhsul və xidmətlərin miqdarı eyni səviyyədə qalmaya və ya daha az arta bilər. Buna görə pensiyaların artımını qiymətləndirərkən qiymət dəyişiklikləri də nəzərə alınmalıdır. Xüsusilə ərzaq, dərman, kommunal xidmət, nəqliyyat və digər zəruri xərclər pensiyaçıların aylıq büdcəsində mühüm yer tutur. Pensiya sistemində diqqət çəkən digər mühüm istiqamət xidmətlərin elektronlaşdırılmasıdır. İki min iyirmi altıncı ilin yanvar-avqust aylarında iyirmi altı min pensiya elektron sistem vasitəsilə proaktiv qaydada təyin edilib. Elektron pensiya təyinatına başlanıldığı iki min on doqquzuncu ilin əvvəlindən indiyədək isə bu üsulla təyin edilən pensiyaların ümumi sayı iki yüz beş minə çatıb. Proaktiv sistemin əsas üstünlüklərindən biri vətəndaşların pensiya təyin edilməsi üçün əvvəlki kimi çoxsaylı sənədlər toplamaq və müxtəlif qurumlara müraciət etmək ehtiyacının azalmasıdır. Məlumatlar elektron sistemdə mövcud olduqda pensiya hüququ yaranan şəxs üçün proses avtomatik şəkildə həyata keçirilə bilir. Ancaq pensiyanın elektron qaydada təyin edilməsi ilə pensiyanın məbləğinin yetərliliyi iki ayrı məsələdir. Elektron sistem vətəndaş üçün proseduru asanlaşdırır. Pensiyanın alıcılıq qabiliyyəti isə onun məbləğindən və ölkədəki qiymət səviyyəsindən asılıdır. Ümumilikdə, iki min iyirmi altıncı ilin ilk səkkiz ayının rəsmi göstəriciləri pensiyalara ayrılan vəsaitin və orta pensiya məbləğinin artdığını göstərir. Lakin orta pensiyanın on faiz yüksəlməsini avtomatik olaraq hər bir pensiyaçının yaşayış səviyyəsinin eyni həcmdə yaxşılaşması kimi qiymətləndirmək olmaz. Pensiyaçı üçün ən vacib məsələ aldığı pulun rəqəm olaraq nə qədər artmasından əlavə, həmin vəsaitin gündəlik həyatda nə qədər dəyər daşımasıdır. Başqa sözlə desək, pensiya sisteminin nəticəsini yalnız büdcədən ayrılan milyardlarla manat və orta pensiyanın məbləği ilə deyil, pensiyaçının real alıcılıq imkanları ilə də qiymətləndirmək lazımdır. Əgər pensiya artdıqdan sonra vətəndaş həmin vəsaitlə əvvəlkindən daha çox ərzaq, dərman və digər zəruri məhsullar ala bilirsə, bu, onun real gəlirində artım olduğunu göstərir. Əgər qiymət artımları pensiyadakı yüksəlişin böyük hissəsini aradan qaldırırsa, nominal artımın gündəlik həyata təsiri daha məhdud olur. Məhz buna görə pensiyalarla bağlı rəqəmləri qiymətləndirərkən həm artım faizinə, həm orta pensiya məbləğinə, həm də həmin pulun real alıcılıq qabiliyyətinə birlikdə baxmaq daha dolğun mənzərə yaradır. #xəbərlərdəbugün #xəbərləryeni #havaproqnozu #pensiya #pensiyalar #xəbərlərsondəqiqə #burç #xəbər #xəbərlər