Adolf Dymsza: na afiszach zamiast nazwiska trzy gwiazdki. Za co ukarali go koledzy?

Sąd Koleżeński ZASP w 1945 roku kazał zastąpić nazwisko Adolfa Dymszy trzema gwiazdkami na afiszach i nakazał oddawać 15% zarobków. Za co? Bo grał w jawnych teatrach w okupowanej Warszawie, łamiąc bojkot ogłoszony przez podziemie. Interesuje mnie w tej sprawie jedno pęknięcie: ten sam dowód — że Dymsza był zbyt znany, by zniknąć — posłużył najpierw do ratowania ludzi z rąk Gestapo, a potem do odebrania mu nazwiska. W tym odcinku przechodzę przez protokoły weryfikacji, żeby pokazać, jak słowo „zdrada” zniknęło z uzasadnienia, ale kara została. Zaglądam do pierwszej instancji w Łodzi, gdzie pod przewodnictwem Jana Kreczmara Dymszę wydalono na trzy lata, oraz do drugiej instancji Aleksandra Zelwerowicza, gdzie pojawiły się gwiazdki i 15%. Zastanawiam się, dlaczego oskarżony nie miał adwokata, i co zmieniły zaświadczenia o pomocy podziemiu oraz oświadczenie Mieczysława Kitaja, ukrywanego pół roku w Radości. Sprawdzam też, dlaczego Mira Zimińska, którą miał wyciągnąć z Pawiaka, milczała w 1945 roku. Osobne miejsce zajmuje długa nieobecność Dymszy na warszawskich scenach i powrót do stolicy dopiero w 1951 roku. Czy to była kara zapisana w orzeczeniu, czy coś, czego żadne orzeczenie nie ujmuje? A jeśli zarzut zdrady upadł w sierpniu 1945, to kto i dlaczego przez lata powtarzał słowo, którego sąd nie użył? Zapraszam do dyskusji: czy karała go postawa, czy pozycja? ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ ⏱ Znaczniki czasu 00:00 — Wyrok z trzema gwiazdkami 00:55 — ZASP sądzi kolegów 02:29 — Pierwsza instancja wydala 05:17 — Zelwerowicz zmienia wyrok 07:18 — Bojkot jawnych scen 09:40 — Od maratonu do Qui Pro Quo 13:25 — Okupacja i teatr Komedia 18:09 — Nagana z lipca 1944 19:49 — Ratunek z Alei Szucha 23:00 — Ukrywanie Kitaja w Radości 29:46 — Łódź zamiast Warszawy 31:32 — Powrót do Syreny ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 📚 Źródła 1. Internetowy Polski Słownik Biograficzny Biograficzny słownik naukowy wydawany przez Instytut Historii PAN; hasła o aktorach międzywojennych, weryfikacji ZASP i losach środowiska teatralnego w okupacji. 2. Instytut Pamięci Narodowej Oficjalny portal IPN; opracowania o jawnych teatrach, bojkocie środowiska aktorskiego 1940–1944 i powojennych sądach weryfikacyjnych. 3. Encyklopedia teatru polskiego Baza Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego; obsady, premiery Teatru Komedia, Nowości, Syreny i biogramy aktorów okupacyjnych scen warszawskich. 5. Narodowe Archiwum Cyfrowe Archiwum państwowe; fotografie, afisze i materiały ikonograficzne z międzywojnia oraz z okresu okupacji niemieckiej w Warszawie. 7. Polska Agencja Prasowa Państwowa agencja informacyjna; depesze i materiały rocznicowe o Dymszy, jego chorobie, śmierci w Górze Kalwarii i pochówku na Powązkach. 8. Rzeczpospolita Opiniotwórczy dziennik ogólnopolski; artykuły o powojennych rozliczeniach artystów, sprawie Dymszy i losach ZASP po 1945 roku. 9. Wikipedia Otwarta encyklopedia; hasła „Adolf Dymsza”, „ZASP”, „Teatr Syrena” z przypisami do monografii Magdaleny Łyko o aktorze. #AdolfDymsza #ZASP #HistoriaKina