දුකක් නැතිව ජීවත් වෙන හැටි | Hasalaka seelavimala thero | හසලක සීලවිමල හිමි | #බණ #ධර්මදේශනා

බුදු දහමට අනුව දුක (දුක්ඛ) යනු හුදු ශාරීරික වේදනාවක් හෝ මානසික පීඩාවක් පමණක් නොවේ. එය ජීවිතයේ සැබෑ ස්වභාවය අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා මූලික පියවරකි. දුක විනිවිද දැකීම යනු, එයට මුහුණ දීම හෝ එයින් පලා යාම වෙනුවට එහි යථාර්ථය සහ හේතුව පැහැදිලිව අවබෝධ කර ගැනීමයි. මෙය ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය තුළින් අවබෝධ කරගත යුතු ධර්මතාවකි. බුදු දහමේ දුක විනිවිද දැකීම සඳහා මූලික වශයෙන් දුක්ඛ සත්‍යය, සමුදය සත්‍යය, නිරෝධ සත්‍යය සහ මාර්ග සත්‍යය යන චතුරාර්ය සත්‍යයන් අවබෝධ කර ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. චතුරාර්ය සත්‍යයන්ගෙන් පළමුවැන්න වන දුක්ඛ සත්‍යය මගින් දුකෙහි ස්වභාවය පෙන්වා දෙයි. බුදුන් වහන්සේ දුක විවිධ ආකාරවලින් විග්‍රහ කළහ. උපත, ජරාව, ව්‍යාධිය, මරණය, අප්‍රිය පුද්ගලයන් සමඟ එක්වීම, ප්‍රිය පුද්ගලයන්ගෙන් වෙන්වීම, කැමති දේ නොලැබීම යන සියල්ල දුකයි. මෙලෙස බාහිරව පෙනෙන දුක්වලට අමතරව පංච උපාදානස්කන්ධයම දුක බව උන්වහන්සේ දේශනා කළහ. එනම් රූප, වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර, විඤ්ඤාණ යන මේවාට ඇලී ගැලී සිටීම දුකක් බව මෙයින් පෙන්වා දෙයි. මෙය මතුපිටින් පෙනෙන දුක ඉක්මවා ගිය ගැඹුරු අවබෝධයකි. දුකෙහි හේතුව විනිවිද දැකීම සඳහා සමුදය සත්‍යය අවබෝධ කර ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. බුදු දහමට අනුව දුක ඇතිවීමට ප්‍රධාන හේතුව තණ්හාවයි. එනම් නැවත නැවත ඉපදීමට හේතු වන කාම තණ්හා, භව තණ්හා සහ විභව තණ්හා යන තුන් ආකාරයේ තණ්හාවන්ය. මේවා දුකට මූලික වන ලෝභ, ද්වේෂ, මෝහ යන අකුසල මූලයන්ගෙන් පෝෂණය වේ. දුක ඇතිවීමට හේතුව පිටතින් සොයනවා වෙනුවට තමන් තුළම පවතින රාගය, ද්වේෂය සහ මෝහය හඳුනා ගැනීම දුක විනිවිද දැකීමේ වැදගත් පියවරකි. දුක නැති කිරීමේ හැකියාව අවබෝධ කර ගැනීම නිරෝධ සත්‍යයයි. බුදුන් වහන්සේ දුකෙහි ස්වභාවය සහ හේතුව පැහැදිලි කිරීමෙන් පමණක් නොනැවතී එම දුක මුළුමනින්ම නැති කළ හැකි බව පෙන්වා දුන්හ. මෙය නිවන ලෙස හැඳින්වේ. තණ්හාව මුළුමනින්ම ක්ෂය කිරීමෙන් දුකෙන් මිදීම කළ හැකිය. දුකේ නිරෝධය දැකීම යනු දුක ස්ථිර දෙයක් නොව එය නිසි ලෙස කටයුතු කිරීමෙන් නැති කර ගත හැකි ධර්මතාවක් බව අවබෝධ කර ගැනීමයි. මෙය දුක පිළිබඳව ඇති නිෂේධාත්මක ආකල්පය වෙනස් කර එය ජයගත හැකි මාර්ගයක් බවට විශ්වාසය ඇති කරයි. දුක නැති කිරීමේ මාර්ගය පෙන්වා දීම මාර්ග සත්‍යයයි. මෙම මාර්ගය ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය ලෙස හැඳින්වේ. එනම්, සම්මා දිට්ඨි (නිවැරදි දැක්ම), සම්මා සංකප්ප (නිවැරදි කල්පනා), සම්මා වාචා (නිවැරදි වචන), සම්මා කම්මන්ත (නිවැරදි ක්‍රියා), සම්මා ආජීව (නිවැරදි දිවිපෙවෙත), සම්මා වායාම (නිවැරදි උත්සාහය), සම්මා සති (නිවැරදි සිහිය), සම්මා සමාධි (නිවැරදි සමාධිය) යනුයි. මෙම මාර්ගය පුහුණු කිරීම මඟින් දුකෙහි ස්වභාවය සහ හේතුව ප්‍රඥාවෙන් දැක එයින් මිදීමට අවශ්‍ය මානසික සහ ශාරීරික පුරුදු වර්ධනය කරගත හැකිය. දුක විනිවිද දැකීම සඳහා ප්‍රායෝගිකව යොදාගත හැකි තවත් ක්‍රමයක් නම් භාවනාවයි. විශේෂයෙන්ම විදර්ශනා භාවනාව මගින් තම සිත කය සහ චිත්තවේගයන් නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් දුක පිළිබඳ යථාර්ථය තමන් විසින්ම අවබෝධ කරගත හැකිය. මෙහිදී වේදනාවන් සිතුවිලි සහ හැඟීම් ඇතිවන අයුරුත් ඒවා නැතිවී යන අයුරුත් නුවණින් දකිමින් ඒවායේ අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම ස්වභාවය අවබෝධ කරගැනීම සිදු වේ. මෙමගින් අප පංච උපාදානස්කන්ධයට ඇලී සිටීමෙන් ඇතිවන දුක ක්‍රමයෙන් මුලින් උපුටා දැමිය හැකිය. අවසාන වශයෙන් දුක විනිවිද දැකීම යනු න්‍යායාත්මක දැනුමක් පමණක් නොවේ. එය අත්දැකීම් තුළින් ලබාගත යුතු ප්‍රඥාවකි. ජීවිතයේ සෑම මොහොතකම ඇතිවන දුක්ඛ ස්වභාවය එහි හේතුව සහ එයින් මිදීමේ මාර්ගය සිහියෙන් යුතුව නිරීක්ෂණය කිරීම තුළින් දුක පිළිබඳ නිවැරදි අවබෝධය ලබයි. මෙම අවබෝධය තුළින් ක්‍රමයෙන් දුකෙන් මිදී සැබෑ සතුට හා විමුක්තිය කරා ළඟා විය හැකිය. එය බුදුන් වහන්සේ පෙන්වා දුන් විමුක්ති මාර්ගයයි. තෙරුවන් සරණයි..! #ධර්මදේශනා #darmadeshana #භාවනාව #meditation #mindfulness #බුදුදහම #හසලකසීලවිමලහිමි #hasalakaseelavimalathero