Κάρπαθος: Κόρη κοντοπλεμένη (ζερβός), τσαμπούνα Αλ. Μαναρουλάς ~2005.
Thesaurus tsambunæ
0:00 / 0:00
Κάρπαθος: Κόρη κοντοπλεμένη (ζερβός), τσαμπούνα Αλ. Μαναρουλάς ~2005.
205 просмотров · 2 месяца назад
Thesaurus tsambunæ
246 подписчиков
205 просмотров · 2 месяца назад
Τραγούδι-λύρα Γιάννης Χαλκιάς, τσαμπούνα Αλέξανδρος Μαναρουλάς, λαούτο Γιώργος Ζωγραφίδης. Από τον δίσκο του Αλέξανδρου Μαναρουλά «Η παράδοση αντιστέκεται / Έρωτας στην Κάρπαθο», που πρέπει να βγήκε γύρω στο 2005.
Τραγούδι του Ζερβού χορού. Ο καρπάθικος σκοπός του Ζερβού (ένας μόνο για ένα πλήθος τραγουδιών) είναι μια ιδιαίτερα περίπλοκη σύνθεση, με αργό τραγουδιστό μέρος και γρήγορο οργανικό. Το αργό αποτελείται από τρία θέματα. Κάθε θέμα καλύπτει μία στροφή και δύο στίχους, από τους οποίους ο πρώτος είναι επανάληψη του δεύτερου της προηγούμενης στροφής. Στην πρώτη στροφή, αφού δεν υπάρχει προηγούμενη, λέγεται μόνο ένας στίχος αλλά κομματιαστά ώστε να την καλύψει ολόκληρη.
Τα δύο πρώτα θέματα εναλλάσσονται (Α-Β-Α-Β... ή Β-Α-Β-Α...) επί μερικές στροφές, μέχρι ο τραγουδιστής να αποφασίσει να εισαγάγει το Γ ως προειδοποίηση ότι θα ακολουθήσει το γρήγορο μέρος, που είναι μοτιβικό και παρατακτικό. Αυτό στα πιο σύντομα τραγούδια γίνεται μία φορά στο τέλος, ενώ στα εκτενέστερα μπορεί να μπει κι άλλη μία φορά κάπου στη μέση. (Δεν έχω πετύχει τόσο μακρύ τραγούδι ώστε αυτή η αλλαγή να γίνει τρεις φορές, αλλά δεν το αποκλείω κιόλας.)
Ο Ζερβός, τουλάχιστον στην Όλυμπο, χορεύεται προς το τέλος (τα "ξεξυλίσματα") των γλεντιών, αφού έχει ολοκληρωθεί η πολύωρη διαδικασία του Κάτω, του Γονατιστού και του Πάνω χορού. Επιπλέον και κατ' εξαίρεση, στα γαμήλια γλέντια παίζεται και στην τάβλα (=χωρίς να χορεύεται) ως εναρκτήριο τραγούδι, αντικαθιστώντας τον Συρματικό που είναι η αρχή κάθε άλλου γλεντιού, και παραλείπεται από τα ξεξυλίσματα, όπου η αριστερόστροφη κατεύθυνση του χορού θεωρείται ότι θα έφερνε γρουσουζιά στο νέο ζευγάρι.
Ο Ζερβός ακούγεται εδώ στην ολυμπίτικη μορφή του. Ωστόσο η ομάδα που παίζει και τραγουδά δεν είναι αμιγώς ολυμπίτικη, αλλά λίγο πολύ από όλο το νησί: εκτός από τον Αλέξανδρο από την Αρκάσα (εδώ τσαμπούνα, σε άλλα κομμάτια του δίσκου λύρα και/ή τραγούδι) και τον Γιώργο και τον Γιάννη από την Όλυμπο, συμμετείχε επίσης η Ευδοξία Λυτού (τραγούδι σε άλλα κομμάτια) από το Μεσοχώρι, και άλλες φορές εκτός του συγκεκριμένου δίσκου και ο Γιάννης Μάλτας, επίσης από το Μεσοχώρι (λαούτο).
Στίχοι:
-Κόρη κοντοπλεμένη, γιατί δίνεις φιλί,
κι αν είναι να 'ναι ξένος, να πάει να το πει;
-Μή(δ)ε και ξένος ήτο, μή(δ)ε κι ε(δ)ικός:
τ' αντρός μου φίλος ήτο κι αδερφοποιητός,
κι εμού της καημένης ο πρώτος μ' αρμαστός.
-Για πε μου, πε μου, κόρη, πού σου μίλησε;
Ποια ρύμη, ποια γωνία σε πρωτοφίλησε;
-Σώπα, καλή μου μάνα, (1) και θέννα σου το πω
πόσες φορές με φίλησε ο πολλαγαπώ:
μιαν εις το παναθύρι, κι άλλη στο στενό,
κι άλλη μέσα στη ρύμη σαν ήμεθα τα δυο.
[-Μωρή, και δεν εντρέπου, δεν είχες εντροπή,
να σε φιλήσει ξένος, να πάει να το πει;
-Σώπα, καλή μου μάνα, κι εγάπας τα κι εσύ
τα 'μορφα παλικάρια και το γλυκύ κρασί!]
(1) Από αυτό τον στίχο, με εναλλακτική αρχή «Μη με δέρνεις μάνα», το κείμενο υπάρχει και ως αυτοτελές τραγούδι. Η εκδοχή εδώ με τον πρόλογο των εφτά επιπλέον στίχων είναι περιέργως αθησαύριστη από τον Μακρή [Μακρής, Μαν.: "Τα παραδοσιακά τραγούδια της Ολύμπου Καρπάθου", Αθήνα (Τυπωθήτω - Γ. Δαρδανός) 2007], ο οποίος δίνει μόνο την εκδοχή «Μη με δέρνεις μάνα». Αντίθετα, η παρούσα εκδοχή έχει δημοσιευτεί στην πιο ερασιτεχνική αλλά πάντα ανεκτίμητη "Μούσα Ολύμπου Καρπάθου" του Γ. Χαλκιά, Αθήνα 1980.