Ziemia obiecana: Scheibler kontra Poznański — Prawdziwa historia wyścigu łódzkich fabrykantów

Ziemia obiecana naprawdę — Król bawełny, któremu tkacze rozbili krosna łomami | Film dokumentalny Łódź, dziewiętnasty wiek, bawełna i fabryki — prawdziwa Ziemia obiecana. W tym dokumentalnym filmie opowiadamy historię Karola Scheiblera, fabrykanta, którego nazywano królem bawełny i w którym powszechnie widzi się pierwowzór Bucholca z powieści Władysława Reymonta i filmu Andrzeja Wajdy. To nie jest biografia pełna dat, lecz historia przedsiębiorstwa opowiedziana przez decyzje, pieniądze, ludzi i kryzysy. Scheibler przyjechał do Królestwa Polskiego jako dyrektor cudzej fabryki w Ozorkowie. W 1853 roku podpisał z łódzkim magistratem kontrakt, który dawał mu dwa lata na postawienie zmechanizowanej fabryki. Własnych pieniędzy miał niespełna 20 tysięcy rubli, a większą część kapitału założycielskiego stanowił posag żony. Niecałe trzy dekady później zostawił majątek wyceniany na 14 milionów rubli, zakłady zatrudniające ponad 5 tysięcy ludzi i fabryczne miasto na Księżym Młynie. W filmie zobaczysz, jak: • wyglądały początki łódzkiego przemysłu i dlaczego zniesienie granicy celnej w 1851 roku zmieniło losy miasta, • działała dziewiętnastowieczna fabryka, od maszyny parowej po drogę bawełny od beli do gotowej tkaniny, • wojna secesyjna w Ameryce wywołała głód bawełniany i dlaczego zapas surowca stał się w tych latach bronią, • przebiegał bunt tkaczy z kwietnia 1861 roku, gdy tłum z łomami wdarł się do fabryki przy Wodnym Rynku, • kredyt doprowadził do upadku Ludwika Geyera, pioniera, od którego komina zaczęła się fabryczna Łódź, • na zgliszczach cudzej przędzalni wyrósł największy budynek miasta, a wokół niego famuły, szkoła, sklep fabryczny i straż pożarna, • przebiegała rywalizacja z Izraelem Poznańskim w czasach ceł ochronnych i wystawy światowej w Paryżu, • i dlaczego człowiek, który przez ponad ćwierć wieku nie przyjął żadnego wspólnika, podzielił firmę na 360 akcji. Film stawia pytanie, które towarzyszy tej historii od czasów Reymonta: kto naprawdę zapłacił za fortunę króla bawełny? Przyglądamy się ręcznym tkaczom, którzy przegrali z maszynami, konkurentom, których majątki przechodziły w kryzysie w cudze ręce, i robotnikom, dla których fabryka była naraz pracodawcą, gospodarzem domu i szkołą. Pokazujemy także drugą stronę: bezpłatną szkołę dla dzieci robotników, szpital dokończony przez wdowę i miasto, które do dziś nazywa te mury nazwiskiem założyciela. Opowieść kończy się dzisiaj. Pokazujemy, co stało się z firmą po śmierci Scheiblera w 1881 roku: strajk łódzki 1892 roku, połączenie z zakładami Grohmanów, nacjonalizację w 1946 roku, lata Uniontexu i nowe życie Księżego Młyna, na którym w dawnej przędzalni ludzie dziś mieszkają. Tam, gdzie źródła się różnią, podajemy obie wersje. Tam, gdzie milczą o myślach i uczuciach bohatera, mówimy o tym otwarcie. Nie ma tu wymyślonych dialogów ani scen z powieści przedstawianych jako fakty. Liczby pochodzą z opracowań historycznych, a wszystkie wyliczenia porównawcze, na przykład ile lat pracy łódzkiego włókniarza odpowiada danej sumie, opierają się na jawnie przyjętych założeniach. Film przygotował kanał Ludzie interesu — kanał o ludziach, którzy zbudowali przedsiębiorstwa, marki i fabryki, oraz o cenie, jaką za to zapłacili oni sami i ich otoczenie. Jeśli interesuje Cię historia gospodarcza, dzieje polskich miast przemysłowych i prawdziwe losy ludzi interesu, zostań z nami na dłużej. © Ludzie interesu. Wszelkie prawa zastrzeżone. Scenariusz, narracja, montaż i opracowanie graficzne tego filmu są chronione prawem autorskim. Kopiowanie, rozpowszechnianie, ponowne publikowanie lub wykorzystywanie materiału w całości albo we fragmentach bez pisemnej zgody autora kanału jest zabronione. Film ma charakter edukacyjny i dokumentalny. Materiał nie zawiera fragmentów filmu Ziemia obiecana ani jego muzyki; tytuł powieści i filmu przywołujemy wyłącznie jako odniesienie kulturowe. #ZiemiaObiecana #Łódź #KarolScheibler #HistoriaPolski #FilmDokumentalny