En Eski Gezegenler ve Büyük Samanyolu Çarpışması

Güneş doğmadan çok önce Samanyolu sessiz bir yer değildi: Dünya'dan milyarlarca yıl yaşlı gezegenler çoktan dönüyordu ve galaksimize başka bir galaksi çarptı. İki ölü yıldızın çevresinde dönen, on iki milyar yıldan yaşlı bir gaz devinden Dünya'dan küçük beş gezegenli Kepler-444'e, soluk bir lekenin aslında başka bir galaksi olduğunun anlaşıldığı güne kadar uzanan beş adım var. Gaia uydusunun ölçtüğü yıldız hızlarında beliren "sosis", yaklaşık on bir milyar yıl önce galaksimize karışan Gaia-Enceladus'un iziydi; o galaksinin yıldızlarının bir kısmı bugün Güneş'in yakınından geçiyor. Ardından evrenin en çok yıldız ürettiği çağa (kozmik öğle vakti) ve galaksimizin kalbindeki kara deliğe, çevresinde on altı yılda bir tur atan bir yıldızın gözünden bakıyoruz. Cevabı hâlâ aranan bir soru da var: galaksimizin merkezindeki kara delik ne zaman doğdu? Bölümler 00:00 Giriş 00:43 Dünya'dan önce gezegen var mıydı? 01:52 Başka galaksileri nasıl bulduk? 03:01 Galaksimize ne çarptı? 04:10 Evren en çok ne zaman yıldız üretti? 05:10 Galaksimizin kalbinde ne var? 06:18 Kapanış Kaynaklar Sigurdsson, S., Richer, H. B., Hansen, B. M., Stairs, I. H., Thorsett, S. E. (2003), Science 301, 193: https://arxiv.org/abs/astro-ph/0307339 · NASA: https://science.nasa.gov/missions/hub... Leavitt, H. S., Pickering, E. C. (1912), Harvard College Observatory Circular 173: https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/191... Helmi, A. ve ark. (2018), Nature 563, 85: https://arxiv.org/abs/1806.06038 · ESA: https://sci.esa.int/web/gaia/-/60898-... Madau, P., Dickinson, M. (2014), ARA&A 52, 415: https://arxiv.org/abs/1403.0007 Event Horizon Telescope Collaboration (2022), ApJL 930, L12 · ESO eso2208: https://www.eso.org/public/news/eso22... Görseller Messier 4 Hubble WikiSky: NASA , STScI , WikiSky · Public domain · Wikimedia Commons Henrietta Swan Leavitt: Bilinmiyor Unknown author · Public domain · Wikimedia Commons Sag A*: EHT Collaboration · CC BY 4.0 (kırpıldı) · Wikimedia Commons #Samanyolu #galaksi #evren