Mustafa Doğan Dikmen - Nevâ Kâr

Beste: Buhûrîzâde Mustafa Itrî Güfte: Hâfız-ı Şîrâzî Makâm: Nevâ Form: Kâr Usûl: Nîm Sakîl Vezin: İlk üç beyitte, "Müstef'ilün Mefâ'ilün Müstef'ilün Mefâ'ilün" iken son beyitte, "Mef'ûlü Mefâ'îlü Mefâ'îlü Fa'ûlün" şeklindedir. Not: Güftenin ilk son beyti, Hâfız-ı Şîrâzî'nin farklı bir gazelinden alınmıştır. Vezin farkının sebebi de budur. "Gulbun-i 'ıyş mîdemed sâki-yi gulizâr kû Bâd-ı bahâr mîvezed bâde-i hôş-guvâr kû Her gul-i nev zi-gul-ruhi yâd hemi-kûned veli Gûş-i suhan şinev kucâ dîde-i i'tibâr kû Meclis-i bezm-i ıyşrâ ģâliye-i murâd nist Ey dem-i subh-i hôş nefes nâfe-i zulf-i yâr kû Ey şâhid-i kudsî ki keşed bend-i nikâbed V'ey murg-i behiştî ki dihed dâne vü âbed" Türkçesi: Zevk ve neş'e meclisinin gül fidanı yeşerirken / o gül yüzlü sâkî nerede Bahar ruzgârı esmekte ama / hoş kokulu kevser şarabı nerede Her yeni yeşeren gül fidanı / o gül yüzlüyü hatırlatmakta Ama söz duyup anlayacak kulak nerede / Baktığından ders alacak göz nerede Bu zevk ve eğlence meclisinde / muradımız olan güzel koku yok Ey hoş nefesli sabah yeli / sevgilinin zülfünün kokusu nerede Ey mukaddes sevgili, yüzündeki nikâbı kim açar senin Ve ey cennet kuşu, senin dâneni ve suyunu kim verir Nevâ Kâr, Buhûrîzâde Mustafa Itrî'nin "Kâr" formundaki eseridir. Bütün klasik Türk müziği repertuarının en değerli eserlerinden biri olarak kabul edilir. Nevâ Kâr, birçok şiire konu olacak kadar şöhret bulmuş ve mûsikî dıstları arasında da çok sevilmiştir. Güftesi Farsça olup şâiri Hâfız-ı Şîrâzî'dir. Eser Nevâ makâmında başlayıp bitmekle beraber içinde çok sayıda makâm ve usûl geçkileri ile terennümler vardır. Eser, birçok eski kârdan farklı olarak terennümle başlamaz. Nevâ makâmında ve Nîm Sakîl usûlündeki uzunca bir bölümde güftenin ilk iki mısrası ve terennümler okunur. Daha sonra Sakîl, Devr-i Revân, Remel, Yürük Semâî, Devr-i Kebîr, Berefşân, Fer' ve Muhammes usûlleri ile ölçümüş kısımlarda, Şehnâz, Hicâz, Sabâ, Hüseynî makâmlarına geçiş yapılır. Son mısrada, yeniden başlangıçtaki mûsikî cümleleri ile Nevâ makâmına ve Nîm Sakîl usûlüne dönüş yapılarak karar edilir.