งบประมาณแผ่นดิน แผนที่อำนาจที่เขียนเป็นตัวเลข | นักการสังคม EP.04

เงินเดือนออกปุ๊บ ค่าห้อง ค่ารถ ค่าเน็ต เงินส่งพ่อแม่ ก็ถูกตัดไปก่อน เหลือให้เลือกจริงไม่กี่พัน งบประมาณแผ่นดินก็เป็นแบบเดียวกัน ปีงบ 2570 ประเทศไทยตั้งงบ 3.788 ล้านล้านบาท หรือราววันละหนึ่งหมื่นล้าน รัฐบาลประกาศใช้หลัก "งบประมาณฐานศูนย์" แต่งบรวมเพิ่มจากปีก่อนเพียง 0.2% และราว 8 ใน 10 บาทอยู่ในรายการที่ขยับไม่เกินราว 10% ทำไมงบประมาณปีนี้จึงหน้าตาเหมือนปีที่แล้วเสมอ EP นี้ดิฉันชวนมองผ่านแนวคิด "งบประมาณแบบเพิ่มทีละน้อย" (Incrementalism) ของ Aaron Wildavsky (1964) ที่ต่อยอดจาก Charles Lindblom (1959) พร้อมมุมจากเศรษฐศาสตร์พฤติกรรม คืออคติยึดสถานะเดิมและการทำบัญชีในใจ (ทำไมเราไม่ยอมเปลี่ยนแพ็กเกจมือถือ และทำไมเงินในซองค่าเทอมลูกถึงแตะไม่ได้) และมุมจากสังคมวิทยา คือ "ปรากฏการณ์แมทธิว" ของ Robert K. Merton (ทำไมโรงเรียนที่เคยได้ทุน ถึงได้อีก) เรื่องจริงที่เราส่องคือ โครงสร้างงบ 2570 ที่ส่วนที่เลือกได้จริงเหลือราวหนึ่งในห้า เบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ 600 บาท ที่อัตราพื้นฐานไม่ขยับมาตั้งแต่ปี 2554 หลักรัฐธรรมนูญที่ให้ใช้งบปีก่อนไปพลางเมื่องบใหม่ออกไม่ทัน "งบกลาง" ที่กว่า 8 ใน 10 บาทเป็นค่าใช้จ่ายด้านบุคลากร และเหตุผลที่ถนนชอบถูกขุดช่วงปลายปีงบประมาณ ปิดท้ายด้วยสามคำถามสำหรับอ่านข่าวงบประมาณ: เทียบกับปีที่แล้วเท่าไร ที่เพิ่มเพิ่มเพราะเลือกหรือเพราะผูกพัน และใครไม่มีบรรทัดในงบนี้เลย 00:00 ไตเติ้ล 00:20 เงินเดือนออก กับงบ 3.78 ล้านล้าน 01:55 ทักทาย 02:43 เงินหนึ่งปี เดินทางยังไง 04:28 งบประมาณแบบเพิ่มทีละน้อย 07:52 ทำไมเราไม่เปลี่ยนแพ็กเกจมือถือ และเงินในซองที่แตะไม่ได้ 10:31 งบ 2570 ที่ประกาศว่าจะเริ่มจากศูนย์ 13:30 เบี้ยผู้สูงอายุ 600 บาท ที่ไม่ขยับมา 15 ปี 16:39 ทำไมคนที่เคยได้ ถึงได้อีก (ปรากฏการณ์แมทธิว) 19:32 เข้าใจผิด vs ข้อเท็จจริง: งบกลาง และอีก 2 เรื่อง 21:36 ทำไมถนนถูกขุดช่วงปลายปีงบ 23:31 สหรัฐฯ ลองเริ่มจากศูนย์ แล้วเกิดอะไรขึ้น 24:44 คำถามที่คนดูน่าจะถาม 26:26 สรุป 3 ข้อ และปิดท้าย ดูตอนอื่นๆ ของ นักการสังคม ได้ในช่อง: [ลิงก์เพลย์ลิสต์ซีซั่น 1] ดูย้อนหลัง EP.01 เปลี่ยนคนกี่ครั้ง ทำไมระบบยังเหมือนเดิม:    • เปลี่ยนคนกี่ครั้ง ทำไมระบบยังเหมือนเดิม | ...   *แหล่งอ้างอิง* Wildavsky, A. (1964). The Politics of the Budgetary Process. Little, Brown. Lindblom, C. E. (1959). The Science of "Muddling Through." Public Administration Review, 19(2), 79–88. Samuelson, W. & Zeckhauser, R. (1988). Status Quo Bias in Decision Making. Journal of Risk and Uncertainty, 1, 7–59. Thaler, R. H. (1985). Mental Accounting and Consumer Choice. Marketing Science, 4(3), 199–214. Merton, R. K. (1968). The Matthew Effect in Science. Science, 159(3810), 56–63. พ.ร.บ.งบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 (ราชกิจจานุเบกษา 30 ก.ย. 2569) · คำแถลงประกอบงบประมาณต่อสภา (Thaipublica, เดลินิวส์) ฐานเศรษฐกิจ: เทียบงบรายกระทรวง 2570/2569 · The Standard: นโยบายงบฐานศูนย์ และบทวิเคราะห์สำนักงบประมาณของรัฐสภา Thaipublica: เจาะงบปี 70 งบกลาง · เบี้ยยังชีพขั้นบันได (2554–2555) · กรุงเทพธุรกิจ: ผลเบิกจ่ายปีงบ 2569, เบี้ยยังชีพปีงบ 2570 รัฐธรรมนูญ 2560 มาตรา 141, 144 (iLaw) · Government Executive: ประวัติ Zero-Based Budgeting ดนตรีประกอบ: ไตเติ้ลประจำรายการ และดนตรีที่สร้างขึ้นเองสำหรับรายการ #อุ๋มจิตภินันท์ #จิตภินันท์วงษ์ขันธ์ #นักการสังคม #SocialActionist #งบประมาณ #งบประมาณ2570 #เบี้ยผู้สูงอายุ #เศรษฐศาสตร์พฤติกรรม #นโยบายสาธารณะ