महाराष्ट्रातील सर्वात मोठी खंडोबाची यात्रा #khandoba #maharashtra #viral #trend #trending #jejuri

नळदुर्ग (जिल्हा धाराशिव) येथील खंडोबा मंदिर आणि तेथे भरणारी यात्रा ही दक्षिण महाराष्ट्रातील आणि कर्नाटक सीमावर्ती भागातील भाविकांसाठी अत्यंत श्रद्धेचा आणि उत्साहाचा विषय आहे. नळदुर्गचा किल्ला ज्याप्रमाणे प्रसिद्ध आहे, त्याचप्रमाणे येथील खंडोबा देवाचे स्थानही अत्यंत जागृत मानले जाते. डिसेंबर २०२५ आणि जानेवारी २०२६ च्या सुमारास येणाऱ्या यात्रेचे वर्णन खालील मुद्द्यांच्या आधारे करता येईल: १. स्थान आणि ऐतिहासिक महत्त्व नळदुर्ग येथील खंडोबा मंदिर हे ऐतिहासिक नळदुर्ग किल्ल्याच्या परिसरात किंवा त्याच्या जवळ आहे. खंडोबा हे बहुजन समाजाचे कुलदैवत असल्याने या स्थानाला विशेष महत्त्व आहे. येथील मूर्ती आणि मंदिराची ठेवण ही प्राचीन असून ती मराठवाड्याच्या संस्कृतीचे दर्शन घडवते. २. यात्रेचा काळ नळदुर्गची खंडोबा यात्रा साधारणपणे पौष महिन्यात (डिसेंबर-जानेवारी) भरते. विशेषतः चंपाषष्ठी आणि त्यानंतर येणाऱ्या पौर्णिमेच्या काळात येथे मोठा उत्सव असतो. २०२५-२६ च्या काळातही हजारो भाविकांनी या यात्रेला हजेरी लावली आहे. ३. यात्रेची प्रमुख आकर्षणे आणि विधी भंडाऱ्याची उधळण: "येळकोट येळकोट जय मल्हार" च्या जयघोषात संपूर्ण मंदिर परिसर पिवळाधमक होतो. भाविक एकमेकांवर आणि देवावर भंडारा (हळद) उधळतात, जे या यात्रेचे सर्वात मोठे आकर्षण असते. पालखी सोहळा: खंडोबाची पालखी मंदिरातून निघून शहराच्या मुख्य भागातून फिरवली जाते. या पालखीचे स्वागत करण्यासाठी स्थानिक लोक रांगोळ्या काढतात आणि तोरणे लावतात. जागरण-गोंधळ: यात्रेच्या रात्री मोठ्या प्रमाणावर 'जागरण-गोंधळ' घातला जातो. वाघ्या-मुरळी आपली कला सादर करून देवाचा महिमा गातात. लंगर तोडणे: काही ठिकाणी नवस पूर्ण करण्यासाठी 'लंगर तोडण्याची' परंपराही पाळली जाते. ४. भक्तांची मांदियाळी नळदुर्ग हे महाराष्ट्र आणि कर्नाटकच्या सीमेजवळ असल्याने या यात्रेला दोन्ही राज्यांतून मोठ्या संख्येने भाविक येतात. विशेषतः सोलापूर, धाराशिव, लातूर आणि गुलबर्गा (कलुबर्गी) भागातील लोकांची येथे मोठी गर्दी असते. ५. यात्रेतील बाजार आणि मनोरंजन खेळणी आणि मिठाई: यात्रेनिमित्त मंदिराबाहेर मोठा बाजार भरतो. विशेषतः रेवड्या, कडाकण्या आणि स्थानिक मिठाईची दुकाने थाटली जातात. कुस्त्यांचा हंगा: अनेकदा यात्रेच्या सांगता प्रसंगी जंगी कुस्त्यांचे फड आयोजित केले जातात, ज्यात पंचक्रोशीतील पैलवान सहभागी होतात. पाळणे आणि सर्कस: लहान मुलांसाठी मोठे पाळणे, मौत का कुंवा आणि विविध प्रकारचे मनोरंजन यात्रेचा आनंद द्विगुणित करतात.