វត្តទួលព្រះរាជា ស្ទើតែមិនមានមនុស្សទៅលេងកំសាន្ត

«វត្តទួលព្រះរាជា ទស្សនវិស័យអភិវឌ្ឍន៍ និងការស្តារឡើងវិញ» វត្តទួលរាជា ដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុកកោះធំ ខេត្តកណ្តាល ចំងាយ ៦០គម ពីក្រុងភ្នំពេញ គឺជាសំណង់ស្ថាបត្យកម្មដ៏ស្កឹមស្កៃមួយ ដែលត្រូវបានផ្តួចផ្តើមសាងសង់ឡើងដោយបុរសម្នាក់ឈ្មោះលោក ធាន វុទ្ធី។ ទោះបីជាកន្លងមក គាត់មានការយល់ច្រឡំផ្នែកអត្ថរូប ឬអត្ថន័យសាសនាជុំវិញការអះអាងអំពី «ព្រះសិរិអាវុធឬព្រះសេអារ្យមេត្រី» ដែលនាំឱ្យមានការខុសឆ្គងពីពុទ្ធរចនាបថ ពុទ្ធរូប និងពុទ្ធវចនៈពិតប្រាកដ រហូតឈានដល់មហាជនរួមទាំងស្មេរផងបានស្នើសុំទៅក្រសួងធម្មការ និងសាសនា ឱ្យផ្អាក ឬបិទទីអារាមនេះក៏ដោយ ប៉ុន្តែបើពិនិត្យលើទិដ្ឋភាពស្ថាបត្យកម្ម សំណង់នៅក្នុងវត្តនេះនៅតែមានរចនាបថប្រហាក់ប្រហែលយ៉ាងខ្លាំងទៅនឹងអារាមនៃព្រះពុទ្ធសាសនា។ បច្ចុប្បន្នភាពនៃការបោះបង់ចោលទីអារាមនេះ បានបង្កើតឱ្យមានការសោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងតំបន់ និងពុទ្ធសាសនិកជិតឆ្ងាយ ដោយហេតុផលសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖ ១. ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន៖ កាលពីទីអារាមនេះនៅមានសកម្មភាព ទីនេះបានប្រែក្លាយជាតំបន់ទេសចរណ៍វប្បធម៌ និងសាសនាដ៏មានប្រជាប្រិយភាព ដែលបានទាក់ទាញពុទ្ធសាសនិក និងភ្ញៀវទេសចរជាតិ-អន្តរជាតិយ៉ាងច្រើនកុះករ។ សកម្មភាពនេះបានបង្កើតការងារ និងប្រាក់ចំណូលផ្ទាល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងសហគមន៍ តាមរយៈការលក់ដូរអាហារ ភេសជ្ជៈ ផ្កាភ្ញី ធូបទៀន ការផ្គត់ផ្គង់ទំនិញ អាហារដ្ឋាន និងសេវាកម្មផ្សេងៗ។ ២. ការខាតបង់ធនធាន និងស្ថាបត្យកម្ម៖ ការបណ្តោយឱ្យសំណង់អាគារដ៏ធំស្កឹមស្កៃ ដែលចំណាយថវិកាសាងសង់រាប់លានដុល្លារពីកម្លាំងសទ្ធារបស់សប្បុរសជន ត្រូវរងការទ្រុឌទ្រោម និងខូចខាតទៅតាមពេលវេលា ដោយគ្មានការថែទាំ គឺជាការខាតបង់ធនធានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលមិនងាយនឹងកសាងឡើងវិញបានឡើយ។ សំណូមពរ និងដំណោះស្រាយ៖ ដើម្បីកែប្រែប្រាសាទអារាមនេះឱ្យស្របតាមសម្មាទិដ្ឋិ និងជាប្រយោជន៍ដល់សង្គមជាតិ យើងខ្ញុំនិងប្រជាជនសូមសំណូមពរយ៉ាងទទូចដល់រាជរដ្ឋាភិបាល សម្តេចព្រះសង្ឃរាជទាំងពីរគណៈ និងក្រសួង-ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ មេត្តាពិចារណាលើចំណុចដូចតទៅ៖ ការកែសម្រួលរចនាបថ និងនិមិត្តរូប៖ កែប្រែ និងកែសម្រួលរចនាបថ ឬនិមិត្តរូបណាដែលខុសឆ្គងពីព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ឱ្យមកជាអារាមពុទ្ធសាសនាត្រឹមត្រូវតាមក្បួនខ្នាតច្បាស់លាស់។ ការតែងតាំងព្រះសង្ឃនាយកគ្រប់គ្រង៖ គួររៀបចំចាត់តាំងព្រះសង្ឃដែលមានសមត្ថភាព ជាន់ខ្ពស់ ជាពិសេសព្រះសង្ឃដែលបានបញ្ចប់ការសិក្សាពី «ពុទ្ធិកសកលវិទ្យាល័យ» (ទទួលបាននិទ្ទេស A) ឱ្យមកគង់គ្រង ជាព្រះចៅអធិការនិងដឹកនាំអារាមនេះឡើងវិញ។ ការធ្វើបែបនេះ មិនត្រឹមតែជួយតម្រង់ទិសធម៌វិន័យឱ្យបានត្រឹមត្រូវប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងលើកស្ទួយវិស័យពុទ្ធិកសិក្សា និងផ្សព្វផ្សាយព្រះពុទ្ធសាសនាឱ្យរុងរឿងប្រៀបស្មើ ឬលើសបណ្តាប្រទេសជិតខាងទៀតផង។ បំរែកំលាយ «ទីតាំងដែលមានបញ្ហា» ឱ្យទៅជា «មជ្ឈមណ្ឌលពុទ្ធសាសនា និងទេសចរណ៍វប្បធម៌ដ៏ត្រឹមត្រូវ» នឹងមិនត្រឹមតែជួយស្តារសេដ្ឋកិច្ចអ្នកស្រុកកោះធំឡើងវិញប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាការថែរក្សាទ្រព្យសម្បត្តិរូបវន្ត និងអរូបវន្តរបស់ជាតិឱ្យមានតម្លៃជានិរន្តរ៍។