จีนขิมเล็ก เถา บันทึกในระบบเครื่องสาย

เพลงจีนขิมเล็ก เถา เพลงจีนขิม อัตรา 2 ชั้น ประเภทหน้าทับสองไม้ เป็นเพลงสำเนียงจีน สำหรับบรรเลงมโหรีมาแต่สมัยอยุธยาตอนปลาย ในยุคนั้นนิยมบรรเลงเพลงที่มีสำเนียงเป็นต่างภาษา บางเพลงนำเอาเพลงของชาติอื่นมาใช้ บางเพลงก็แต่งขึ้นเองใช้สำเนียงทำนองของชาติอื่นมาเป็นแนวทาง ทุก ๆ เพลงมักจะมีชื่อภาษาบอกสำเนียง เพลงเหล่านี้เป็นอัตรา 2 ชั้นและชั้นเดียวเท่านั้น สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น การบรรเลงมโหรีนิยมเพลงสั้น ๆ ต่อท้ายที่เรียกว่า "ออกลูกบท" และปรากฏตามตำรามโหรีว่าการร้องและบรรเลงเพลงในเรื่องอิเหนา พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย บทที่ร้องเพลงฉิ่งนั้นกำหนดให้ออกลูกบทเพลงจีนขิม เมื่อรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระประดิษฐ์ไพเราะ (มี ดุริยางกูร) หรือครูมีแขก ได้ยินการบรรเลงดนตรีของชาวจีนผู้หนึ่ง เข้าใจว่าจะบรรเลงด้วยขิม เมื่อกลับถึงที่พักก็ได้แต่งเพลงอัตรา 2 ชั้น สำเนียงจีนขึ้นเพลงหนึ่งตามทำนองที่ได้ยินมาจากชาวจีนผู้นั้นแล้วตั้งชื่อว่า "เพลงจีนขิม" เหมือนกับชื่อเพลงหนึ่งในสมัยอยุธยา จึงเรียกเพลงจีนสมัยอยุธยาว่า "เพลงจีนขิมใหญ่" และเรียกเพลงจีนขิมที่แต่งขึ้นภายหลังว่า "เพลงจีนขิมเล็ก" ราวต้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระประดิษฐ์ไพเราะจึงได้นำเพลงจีนขิมเล็ก 2 ชั้น ประเภทหน้าทับสองไม้ มี 3 ท่อน ที่ท่านแต่งไว้มาแต่งขยายขึ้นเป็นอัตรา 3 ชั้น เมื่อปลาย พ.ศ. 2474 นายมนตรี ตราโมท ได้แต่งบทร้องและทางร้องเพลงจีนขิมเล็ก 3 ชั้นขึ้น เพื่อใช้ในการทำแผ่นเสียงของราชบัณฑิตยสภา และเมื่อประมาณ พ.ศ. 2476 ได้ตัดแต่งทางดนตรีและทางร้องเพลงจีนขิมเล็กลงเป็นอัตราชั้นเดียวเพื่อร้องและบรรเลงให้ครบเป็นเพลงเถา (ที่มา : สารานุกรมศัพท์ดนตรีไทย ภาคประวัติและบทร้องเพลงเถา ฉบับราชบัณฑิตยสถาน [พิมพ์ครั้งที่ 4], 2549 : 119-120) เพลงจีนขิมเล็ก เถา : เป็นเพลงและหน้าทับที่กำหนดให้บรรเลงและขับร้องในขั้นที่ 6 ของเกณฑ์มาตรฐานดนตรีไทย บันทึกในระบบเครื่องสาย : กำหนดสัญลักษณ์ที่ใช้ในการบันทึกแทนเสียงฆ้องวงใหญ่ในระบบเครื่องสาย โดยเริ่มจากลูกทวน เสียง มี (ช่วงเสียงต่ำ) แล้วค่อย ๆ สูงขึ้นตามลำดับไปหาลูกยอด เสียง ฟา (ช่วงเสียงสูง) อัตราจังหวะ : ตามกระบวนการบรรเลงเพลงเถา หน้าทับ : สองไม้ ผู้รับผิดชอบในการจัดทำ : สุรัตน์ชัย สิริรัตนชัยกุล ผู้สร้างสรรค์ไฟล์วีดิทัศน์ : นิธิวัฒน์ สิริรัตนชัยกุล วัตถุประสงค์ในการเผยแพร่ : เพื่อประโยชน์ทางการศึกษาและประโยชน์สำหรับผู้สนใจทั่วไป "ผู้จัดทำมีความตั้งใจในการเป็นส่วนหนึ่งของการดำรงไว้ซึ่งแบบแผนวิธีการบรรเลงทำนองหลักเพลงไทยที่ปฏิบัติสืบต่อกันมาเป็นสำคัญ โดยตระหนักถึงความหลากหลายด้านวิชาการของวิชาชีพ มิได้มีเจตนาที่จะกำหนดวิธีการแบ่งมือซ้ายและมือขวาในการบรรเลงให้เป็นกฎเกณฑ์ที่ตายตัว ดังนั้น รูปแบบวิธีการบรรเลงฆ้องวงใหญ่ในการจัดทำนี้ และรูปแบบวิธีการบรรเลงที่ผู้ศึกษาแต่ละท่านได้รับสืบทอดและปฏิบัติสืบต่อกันมา ล้วนแต่มีคุณค่าต่อการพัฒนาส่งเสริมวิชาการดนตรีไทยให้แพร่หลายทั่วถึงและกว้างขวางเจริญขึ้น" ขอขอบพระคุณกัลยาณมิตรทุกท่าน สำหรับกำลังใจในการติดตามและให้คำแนะนำอันเป็นประโยชน์