سکته قلبی؛ در دقایق اول چه کار کنیم و چه زمانی فوراً با اورژانس تماس بگیریم؟

سکته قلبی؛ چه کنیم؟ اگر ناگهان درد یا فشار قفسه سینه، تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع یا ضعف شدید شروع شود، از کجا بفهمیم ممکن است سکته قلبی باشد؟ در همان دقایق اول چه کارهایی باید انجام دهیم؟ در این گفت‌وگو با دکتر علی زاهد‌مهر، متخصص قلب و عروق و فلوشیپ اینترونشنال کاردیولوژی، درباره سکته حاد قلبی، علائم شایع و غیرمعمول، اقدامات صحیح در دقایق نخست و نحوه تشخیص و بازکردن رگ در بیمارستان صحبت می‌کنیم. در این برنامه به پرسش‌های مهم زیر پاسخ می‌دهیم: در سکته قلبی دقیقاً چه اتفاقی برای رگ قلب می‌افتد؟ چرا یک پلاک عروقی ممکن است ناگهان باعث تشکیل لخته شود؟ چرا در سکته قلبی می‌گوییم «زمان یعنی عضله قلب»؟ درد سکته قلبی چه ویژگی‌هایی دارد؟ آیا همیشه درد شدید قفسه سینه وجود دارد؟ درد ممکن است به کدام قسمت‌های بدن انتشار پیدا کند؟ آیا درد فک، پشت یا بالای شکم می‌تواند علامت سکته باشد؟ تعریق سرد، تهوع و تنگی نفس چه اهمیتی دارند؟ آیا سکته قلبی ممکن است فقط با ضعف یا خستگی ظاهر شود؟ سکته قلبی در افراد مبتلا به دیابت چگونه ممکن است ظاهر شود؟ آیا زنان و سالمندان ممکن است علائم متفاوتی داشته باشند؟ سکته قلبی خاموش چیست؟ اگر به سکته قلبی شک کردیم، اولین اقدام چیست؟ چرا بهتر است فرد خودش رانندگی نکند؟ آیا آسپیرین همیشه مناسب است؟ اگر فرد بیهوش شود چه باید کرد؟ در بیمارستان سکته قلبی چگونه تشخیص داده می‌شود؟ نوار قلب چه نقشی دارد؟ تروپونین چیست؟ STEMI و NSTEMI چه تفاوتی دارند؟ چه زمانی باید رگ قلب فوراً باز شود؟ در بسیاری از سکته‌های قلبی، یکی از پلاک‌های آترواسکلروتیک موجود در دیواره عروق کرونر دچار پارگی یا فرسایش می‌شود و روی آن لخته تشکیل می‌شود. این لخته می‌تواند جریان خون را به عضله قلب به‌شدت کاهش دهد یا رگ را کاملاً مسدود کند. اگر خون‌رسانی به‌موقع برقرار نشود، سلول‌های بخشی از عضله قلب شروع به آسیب و مرگ می‌کنند. به همین دلیل در سکته قلبی زمان اهمیت بسیار زیادی دارد و هرچه جریان خون زودتر برقرار شود، امکان حفظ بخش بیشتری از عضله قلب وجود دارد. علامت کلاسیک سکته قلبی می‌تواند احساس فشار، سنگینی، فشردگی یا درد در مرکز یا سمت چپ قفسه سینه باشد. این ناراحتی ممکن است به یک یا هر دو بازو، شانه، گردن، فک، پشت یا قسمت بالای شکم انتشار پیدا کند. تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع، استفراغ، سرگیجه و ضعف نیز ممکن است همراه آن باشند. اما همه افراد یک تصویر کلاسیک ندارند. برخی افراد ممکن است بدون درد شدید قفسه سینه و بیشتر با تنگی نفس، ضعف غیرعادی، تعریق، تهوع، ناراحتی فک یا پشت یا احساس ناخوشی شدید مراجعه کنند. این موضوع به‌ویژه در سالمندان، افراد مبتلا به دیابت و برخی زنان اهمیت دارد. اگر علائمی به نفع سکته قلبی وجود دارد، مهم‌ترین اقدام فعال‌کردن سریع سیستم اورژانس است. نباید منتظر ماند تا ببینیم درد خودبه‌خود کاملاً برطرف می‌شود یا نه. فرد مشکوک به سکته بهتر است خودش رانندگی نکند؛ زیرا ممکن است در مسیر دچار آریتمی خطرناک، افت فشار، بیهوشی یا حتی ایست قلبی شود. مصرف داروهای مختلف یا درمان‌های خانگی نیز نباید باعث تأخیر در دریافت کمک پزشکی شود. در مورد آسپیرین، شرایط فرد اهمیت دارد و وجود حساسیت، خونریزی یا سایر ملاحظات باید در نظر گرفته شود؛ بنابراین تماس سریع با اورژانس اولویت اصلی است. اگر فرد بیهوش شود و تنفس طبیعی نداشته باشد، باید احیای قلبی‌ریوی آغاز شود و در صورت دسترسی از AED استفاده شود. در بیمارستان، شرح حال، نوار قلب و اندازه‌گیری تروپونین از پایه‌های اصلی تشخیص هستند. تروپونین نشانگر آسیب عضله قلب است، اما در ساعات بسیار ابتدایی ممکن است هنوز افزایش واضحی نداشته باشد؛ بنابراین یک آزمایش اولیه طبیعی همیشه سکته قلبی را رد نمی‌کند. در STEMI معمولاً وضعیت نیازمند بازگرداندن سریع جریان خون است و آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی اولیه می‌تواند برای بازکردن رگ انجام شود. NSTEMI نیز یک وضعیت جدی است، اما زمان آنژیوگرافی و نوع درمان براساس میزان خطر و وضعیت بیمار تعیین می‌شود. پیام اصلی این برنامه: در سکته قلبی منتظر شدیدتر شدن درد نمانید. اگر علائم مشکوک وجود دارد، زمان را با درمان خانگی یا رانندگی شخصی از دست ندهید. تشخیص و درمان زودهنگام می‌تواند مقدار عضله قلبی که حفظ می‌شود را تغییر دهد. مهمان: دکتر علی زاهد‌مهر متخصص قلب و عروق فلوشیپ اقدامات مداخله‌ای قلب و عروق بزرگسالان اینترونشنال کاردیولوژی انستیتو قلب و عروق شهید رجایی میزبان: دکتر اکبر نیک‌پژوه English medical terms: Heart attack, acute myocardial infarction, acute coronary syndrome, ACS, STEMI, NSTEMI, coronary thrombosis, chest pain, troponin, ECG, coronary angiography, primary PCI, CPR, AED این برنامه با هدف آموزش عمومی تهیه شده است و جایگزین ارزیابی پزشکی نیست. درد یا فشار جدید قفسه سینه، تنگی نفس شدید، تعریق سرد، ضعف شدید یا کاهش هوشیاری نیازمند تماس فوری با اورژانس هستند. #سکته_قلبی #درد_قفسه_سینه #قلب