O rybach, które nosiły pancerze / Dr Daniel Tyborowski

Wykład dr. Daniela Tyborowskiego w ramach cyklu Spotkania z dziejami ziemi [10 marca 2021 r.] https://wszechnica.org.pl/wyklad/o-ry... Ryby pancerne, czyli plakodermy, należą do najbardziej niezwykłych zwierząt w historii życia na Ziemi. Kojarzymy je często z ogromnym drapieżnym Dunkleosteusem, ale to tylko jeden z wielu przedstawicieli tej różnorodnej grupy. W rzeczywistości plakodermy przyjmowały bardzo różne kształty, rozmiary i style życia - od wielkich drapieżników po formy przypominające dzisiejsze płaszczki czy chimery. W wykładzie dr Daniel Tyborowski opowiada o rybach, które setki milionów lat temu zamieszkiwały dawne morza, jeziora i rzeki, a ich najbardziej rozpoznawalną cechą był kostny pancerz okrywający głowę i przednią część tułowia. Jak jednak pokazuje wykład, ten „pancerz” nie był prostą zbroją chroniącą całe ciało. Był złożonym egzoszkieletem, połączonym z anatomią czaszki, szczęk i pasa barkowego, a jego budowa różniła się znacząco od szkieletu współczesnych ryb. Jednym z głównych tematów wykładu jest anatomia plakodermów. Dr Tyborowski wyjaśnia, jak zbudowany był ich pancerz głowowy i tułowiowy, dlaczego wewnętrzny szkielet tych zwierząt był w dużej mierze chrzęstny oraz jak działały ich szczęki. Wbrew popularnym rekonstrukcjom wiele ryb pancernych nie miało typowych zębów - ostre krawędzie w ich aparacie gębowym były często odpowiednio ukształtowanymi fragmentami kości. Wykład pokazuje również, dlaczego plakodermy są tak ważne dla zrozumienia ewolucji kręgowców. To właśnie badania nad rybami pancernymi pomagają odpowiadać na pytania o początki szczęk, zębów, pancerzy kostnych i relacji między najważniejszymi liniami dawnych ryb. Szczególne znaczenie mają tu znaleziska takie jak Entelognathus, które komplikują prosty obraz pokrewieństw między rybami pancernymi, chrzęstnoszkieletowymi i kostnoszkieletowymi. W kolejnych częściach wykładu pojawiają się różne grupy plakodermów, m.in. rhenanidy, antiarchy, ptyktodonty i artrodira. Każda z nich pokazuje inną drogę ewolucyjną: spłaszczone formy denne, zwierzęta o silnie rozbudowanych płetwach, gatunki o zredukowanym pancerzu oraz potężne drapieżniki morskie. Dzięki temu widać, że ryby pancerne nie były jednorodną grupą „podwodnych czołgów”, lecz bardzo zróżnicowanym światem dawnych kręgowców. Szczególne miejsce zajmuje Dunkleosteus - jeden z najsłynniejszych drapieżników paleozoicznych mórz. Dr Tyborowski pokazuje jednak, że jego popularne wizerunki bywają przesadzone, a naukowo ostrożniejsze rekonstrukcje mogą wyglądać zupełnie inaczej niż internetowe wizje opancerzonego potwora. To wykład o wymarłych rybach, ale także o wielkich pytaniach paleontologii: jak rekonstruujemy zwierzęta znane tylko ze skamieniałości? Co naprawdę mówi nam pancerz, szczęka albo pojedyncza płyta kostna? Jak bardzo mogą zmieniać się nasze wyobrażenia o dawnym życiu, gdy pojawiają się nowe odkrycia? Dr Daniel Tyborowski - paleobiolog, geolog, ewolucjonista i popularyzator nauki. Zajmuje się paleobiologią kręgowców, ewolucją zwierząt kopalnych oraz historią życia na Ziemi. Przez lata związany był z Muzeum Ziemi PAN w Warszawie, gdzie prowadził działalność naukową i popularyzatorską. #paleontologia #rybyPancerne #plakodermy #Dunkleosteus #DanielTyborowski #DziejeZiemi #MuzeumZiemiPAN #ewolucja #kręgowce #szczękowce #skamieniałości #paleozoik #dewon #historiażycia #geologia #nauka #Wszechnica Znajdź nas:    / wszechnicafww     / wszechnicafww1   https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---h... https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka https://wszechnica.org.pl/ #dziejeziemi #ryby #pancerze #dinozaury #skamieniałości #paleontologia #paleobiologia