የሳሙኤል ዶ ሙሉ ታሪክ | The Entire History of Samuel Doe

ሳሙኤል ዶ ማን ነበር? እንዴትስ ከላይቤሪያ ገጠር የተነሳ ወጣት ወታደር የአንድ አገር መሪ ሊሆን ቻለ? ለ133 ዓመታት የቆየውን የአሜሪኮ-ላይቤሪያውያን የፖለቲካ የበላይነት እንዴት አበቃ? በ1980 የተካሄደው የወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት ላይቤሪያን እንዴት ቀየራት? እና ለአስር ዓመታት አገሪቱን የመራው ይህ ሰው በመጨረሻ እንዴት በተቃዋሚ ታጣቂዎች እጅ ወደቀ? ይህ ቪዲዮ የ**ሳሙኤል ካንዮን ዶ (Samuel Kanyon Doe)**ን ሙሉ የሕይወት ታሪክ ይከታተላል። በ1951 ከተወለደበት ጊዜ ጀምሮ፣ የወታደርነት ሕይወቱን፣ በ1980 የፈጸመውን መፈንቅለ መንግሥት፣ ወደ ስልጣን መውጣቱን፣ የአገዛዝ ዘመኑን፣ የ1989 የላይቤሪያ የእርስ በርስ ጦርነት መጀመርን እና በ1990 የተፈጸመውን አስከፊ ሞት በዝርዝር ይተርካል። ሳሙኤል ዶ የተወለደው በላይቤሪያ ግራንድ ጌዴህ (Grand Gedeh) ክልል ውስጥ ሲሆን፣ የክራን (Krahn) ብሔረሰብ አባል ነበር። በወጣትነቱ ወደ ላይቤሪያ ጦር ኃይሎች ገብቶ አገልግሎት ጀመረ። በ1980 ኤፕሪል 12 በእሱ የሚመራ የወታደሮች ቡድን በፕሬዚዳንት *ዊልያም አር. ቶልበርት (William R. Tolbert Jr.)* መንግሥት ላይ መፈንቅለ መንግሥት አካሄደ። በዚህ ወቅት ቶልበርት ተገደለ፤ የላይቤሪያ የፖለቲካ ታሪክም ወደ አዲስ ምዕራፍ ገባ። ዶ የ**People's Redemption Council (PRC)** መሪ ሆኖ ስልጣን ያዘ። በመጀመሪያ ለውጥና እኩልነት እንደሚያመጣ ቢያስታውቅም፣ በአገዛዙ ዘመን የፖለቲካ ጭቆና፣ የተቃዋሚዎች እስራት፣ የብሔረሰብ ውጥረትና የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች ተባባሱ። በ1985 በተካሄደው እጅግ አወዛጋቢ ምርጫ ዶ አሸናፊ መሆኑ ተገለጸ። ነገር ግን የምርጫው ታማኝነት በሰፊው ተጠራጠረ። በዚያው ዓመት በቶማስ ኩዊዎንክፓ (Thomas Quiwonkpa) የተመራው ያልተሳካ መፈንቅለ መንግሥት ተከተለ። በ1989 በ**ቻርልስ ቴይለር (Charles Taylor)** የሚመራው የNPFL ታጣቂ እንቅስቃሴ ወደ ላይቤሪያ በመግባት ጦርነት ጀመረ። በ1990 የዶ መንግሥት በታጣቂ ቡድኖች ግፊት ስር ወደቀ። በመጨረሻም ሳሙኤል ዶ በ**ፕሪንስ ጆንሰን (Prince Johnson)** በሚመራው ታጣቂ ቡድን ተይዞ፣ ከከባድ ማሰቃየት በኋላ ተገደለ። 📌 በዚህ ቪዲዮ ውስጥ የሚያገኙት፦ የሳሙኤል ዶ ልጅነትና የቤተሰብ ታሪክ የKrahn ብሔረሰብና የGrand Gedeh ክልል የላይቤሪያ ምሥረታና የአሜሪኮ-ላይቤሪያውያን የፖለቲካ የበላይነት የTrue Whig Party የረጅም ዓመታት አገዛዝ የዶ ወደ ላይቤሪያ ጦር ኃይሎች መግባት የፕሬዚዳንት William R. Tolbert Jr. አገዛዝ የ1979 የሩዝ ዋጋ ተቃውሞ (Rice Riots) *የ1980 ወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት* የፕሬዚዳንት ቶልበርት ግድያ የPeople's Redemption Council (PRC) ምሥረታ የቀድሞ የመንግሥት ባለሥልጣናት ግድያ ሳሙኤል ዶ የላይቤሪያ መሪ መሆኑ የወታደራዊ አገዛዝና የፖለቲካ ጭቆና በCold War ዘመን የላይቤሪያና የአሜሪካ ግንኙነት የ1984 አዲሱ ሕገ መንግሥት የ1985 አወዛጋቢ ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ የThomas Quiwonkpa ያልተሳካ መፈንቅለ መንግሥት በGio እና Mano ማኅበረሰቦች ላይ የተፈጸሙ ጥቃቶች የብሔረሰብ ውጥረቶች መባባስ የላይቤሪያ የኢኮኖሚ ቀውስ የCharles Taylor ወደ ፖለቲካዊና ወታደራዊ ትግል መግባት *የ1989 የመጀመሪያው የላይቤሪያ የእርስ በርስ ጦርነት* የNational Patriotic Front of Liberia (NPFL) የታጣቂ ቡድኖች ወደ ሞንሮቪያ መቃረብ የPrince Johnson ከCharles Taylor ቡድን መለየት የECOWAS እና ECOMOG በላይቤሪያ ግጭት ውስጥ የነበራቸው ሚና ሳሙኤል ዶ በ1990 መያዙ የዶ ማሰቃየትና ግድያ ከሞቱ በኋላ በላይቤሪያ የቀጠለው የእርስ በርስ ጦርነት የሳሙኤል ዶ አገዛዝ በላይቤሪያ ታሪክ የተወው ተፅዕኖ የሳሙኤል ዶ የስልጣን መውጣት በላይቤሪያ ታሪክ ውስጥ ትልቅ ለውጥ ነበር። በ1847 አገሪቱ ነፃነቷን ካወጀችበት ጊዜ ጀምሮ የቆየው የአሜሪኮ-ላይቤሪያውያን የፖለቲካ የበላይነት በ1980 ተጠናቀቀ። ዶ ከአገሪቱ ተወላጅ ብሔረሰቦች የተገኘ የመጀመሪያው የላይቤሪያ መሪ ሆነ። ነገር ግን በአገዛዙ ዘመን የተፈጸሙ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች፣ የፖለቲካ ግድያዎች፣ የብሔረሰብ ግጭቶችና የሙስና ችግኞች የአገሪቱን መረጋጋት አዳከሙ። በ1990 የሳሙኤል ዶ ሞት በላይቤሪያ የእርስ በርስ ጦርነት መጨረሻ አልነበረም። በተቃራኒው፣ አገሪቱ ለተጨማሪ ዓመታት በከባድ ግጭቶች፣ በሰብዓዊ ቀውሶችና በፖለቲካዊ አለመረጋጋት ውስጥ ቀጠለች። የሳሙኤል ዶ ታሪክ የአንድ ወታደር ወደ ስልጣን መውጣትና መውደቅ ታሪክ ብቻ አይደለም። የላይቤሪያ የቅኝ አገዛዝ ውርስ፣ የብሔረሰብ ግንኙነቶች፣ የወታደራዊ አገዛዝ፣ የCold War ፖለቲካና የምዕራብ አፍሪካ የእርስ በርስ ጦርነቶች የተገናኙበት ታሪክ ነው። 🎬 *ይህን ቪዲዮ እስከመጨረሻው ይመልከቱ፤ ከላይቤሪያ ገጠር እስከ ሞንሮቪያ ፕሬዚዳንታዊ ስልጣን፣ ከ1980 መፈንቅለ መንግሥት እስከ 1989 የእርስ በርስ ጦርነት፣ ከወታደራዊ አገዛዝ እስከ 1990 አስከፊ መጨረሻው—የሳሙኤል ዶን ሙሉ ታሪክ አብረን እንከታተላለን።* 👍 ቪዲዮውን *Like* ማድረግ፣ ለታሪክ ወዳጆች *Share* ማድረግ እና *የጊዜ ጉዞ**ን **Subscribe* ማድረግ አይርሱ! #SamuelDoe #SamuelKanyonDoe #Liberia #LiberianHistory #LiberianCivilWar #CharlesTaylor #PrinceJohnson #AfricanHistory #MilitaryCoup #HistoryDocumentary #WestAfricanHistory #TrueHistory #የሳሙኤልዶታሪክ #የላይቤሪያታሪክ #የአፍሪካታሪክ #የጊዜጉዞ