ប្រវត្តិអង់គ្លេសផលិតអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ

សូមស្វាគមន៍មកកាន់ឆាណែល «បុរាណកាល»! ទីនេះគឺជាបណ្ដុំនៃចំណេះដឹង និងរឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ក៏ដូចជាប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោក។ យើងនឹងនាំអ្នកធ្វើដំណើរត្រឡប់ទៅកាន់អតីតកាល ដើម្បីស្វែងយល់អំពីព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗដែលបានផ្លាស់ប្តូរវាសនាមនុស្សជាតិ។ ------------ គោលបំណងរបស់យើង ចែករំលែកចំណេះដឹងប្រវត្តិសាស្រ្ដឱ្យបានទូលំទូលាយ ស្វែកយល់ប្រវត្តិបុគ្គលល្បីៗក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ដ ស្រាវជ្រាវអំពីអាថ៌កំបាំងដែលអ្នកមិនធ្លាប់ដឹង។ ------------ #បុរាណកាល #នុយក្លេអ៊ែរអង់គ្លេស #ប្រវត្តិសាស្ត្រ #រឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្ត្រ #KhmerHistory #BoranKal ------------ ***កំណត់សម្គាល់: រាល់ការបញ្ចេញមតិទៅលើខ្លឹមសារនៃវីដេអូនេះ គឺជាទំនួសខុសត្រូវរបស់អ្នកបញ្ចេញមតិផ្ទាល់។ ដូច្នេះ សូមមិត្តអ្នកគាំទ្រគ្រប់ផ្នែក ធ្វើការបញ្ចេញមតិប្រកបដោយសីលធម៌ ក្នុងន័យស្ថាបនា។ ការបញ្ចេញមតិបែបជេរប្រមាថ អុជអាល នាំដល់ការយល់ច្រឡំ ឬ ការរើសអើងជាតិសាសន៍ សាសនា ឬក៏បុគ្គលណាមួយ នាំឱ្យបាត់បង់ភាពថ្លៃថ្នូរជាមនុស្ស មិនមែនជាគោលបំណងរបស់ខ្ញុំបាទឡើយ។ ខ្លឹមសារអប់រំនៃវីដេអូនេះ ជាគោលបំណងរបស់យើងខ្ញុំ! សូមអរគុណ! ------------ ចក្រភពអង់គ្លេសគឺជាប្រទេសទី៣ នៅលើពិភពលោកដែលបានអភិវឌ្ឍអាវុធនុយក្លេអ៊ែរដោយជោគជ័យ បន្ទាប់ពីសហរដ្ឋអាមេរិកនិងសហភាពសូវៀត។ មុនពេលសហរដ្ឋអាមេរិកចាប់ផ្តើមគម្រោងផលិតអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ អង់គ្លេសគឺជាអ្នកដែលដើរលើផ្លូវនេះរួចទៅហើយ។ ក៏ប៉ុន្ដែដោយសារអង់គ្លេសពេលនោះកំពុងរងការវាយប្រហារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពីអាឡឺម៉ង់ ដូច្នេះអង់គ្លេសមិនមានធនធានសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីទ្រទ្រង់គម្រោងនេះឡើយ ដែលជាហេតុជម្រុញអោយមេដឹកនាំអង់គ្លេសបញ្ជូនអ្នកវិទ្យាសាស្រ្ដរបស់ខ្លួន ចូលរួមក្នុងគម្រោង Manhattan របស់អាមេរិច។ ក៏ប៉ុន្ដែក្រោយអាមេរិចផលិតអាវុធនុយក្លេអ៊ែរបានជោគជ័យ សភាអាមេរិចបានចេញច្បាប់មួយ ដោយហាមឃាត់មិនអោយចែករំលែកបច្ចេកវិទ្យានុយក្លេអ៊ែរទៅអោយប្រទេសណាឡើយ សូម្បីតែសម្ព័ន្ធមិត្ត។ រឿងរ៉ាវនេះបានធ្វើអោយអង់គ្លេសខកចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។ ------------ ប្រភពឯកសារ ១. សៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រផ្លូវការ (ផ្តល់សិទ្ធិដោយរដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេស) -Margaret Gowing: សៀវភៅ Independence and Deterrence: Britain and Atomic Energy, 1945-1952 (និយាយពីការផលិតគ្រាប់បែកបរមាណូដោយឯករាជ្យក្នុងភាពក្រីក្រ)។ -Lorna Arnold: សៀវភៅ Britain and the H-Bomb (បញ្ជាក់ពីអាថ៌កំបាំង និងភាពជោគជ័យនៃការផលិតគ្រាប់បែកអ៊ីដ្រូសែន)។ -Peter Hennessy: សៀវភៅ The Secret State: Whitehall and the Cold War (លម្អិតពីប្រព័ន្ធបញ្ជាការទប់ស្កាត់ និង "សំបុត្រមធ្យោបាយចុងក្រោយ")។ ២. ឯកសារស្ថាប័នរដ្ឋ និងបណ្ណសារជាតិ -បណ្ណសារជាតិចក្រភពអង់គ្លេស (The National Archives - UK): ផ្ទុកឯកសារដើមដូចជា កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងកេបិច (Quebec Agreement) ឯកសារច្បាប់ McMahon និងរបាយការណ៍គណៈកម្មាធិការសម្ងាត់ស្តីពីការផលិតអាវុធ។ -ក្រសួងការពារជាតិអង់គ្លេស (UK Ministry of Defence): គេហទំព័រផ្លូវការ (gov.uk) មានឯកសារទព្វសព្វស្តីពី "UK Nuclear Deterrent" ដែលពន្យល់ពីប្រតិបត្តិការនាវាមុជទឹក Trident នាពេលបច្ចុប្បន្ន។ -គ្រឹះស្ថានស្រាវជ្រាវអាវុធបរមាណូ (AWE - Atomic Weapons Establishment): ផ្តល់ព័ត៌មានពីប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការរចនា និងផលិតក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរនៅអង់គ្លេសតាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០។ ៣. របាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតអន្តរជាតិ -McClelland Royal Commission (១៩៨៥): របាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតផ្លូវការរបស់រដ្ឋាភិបាលអូស្ត្រាលី ដែលកត់ត្រាពីផលប៉ះពាល់នៃការសាកល្បងគ្រាប់បែកអង់គ្លេសនៅកោះ Montebello និង Maralinga។