යථාභූත ඤාණයෙන් නිවනට 37 ~ Ven. Thapovanaye Ariyadhaja Thero

බාහිර සහ අභ්‍යන්තර ආරම්මනයෙන් ඇතිවන තෘෂ්ණාව. පූජනීය තපෝවනයේ අරියධජ ස්වාමීන්වහන්සේ. කරුණාවෙනි, අනු පිළිවෙළින් සවන් දෙන්න. චතුරාර්ය සත්‍ය: සංක්ෂිප්ත කල දේශනාව. පටිච්චසමුප්පාදය: මධ්‍යම කල දේශනාව. සමන්ත පට්ඨාන: ධීර්ඝ කල දේශනාව. චතුරාර්ය සත්‍ය: සංක්ෂිප්ත කල දේශනාව: චතුරාර්ය සත්‍යය යනු සසර දුකින් සදාකාලිකව මිදී පරම නිවන (නිර්වාණය) සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ මූලිකම සහ එකම මාර්ගයයි. දුක්ඛ සත්‍යය (දුක): ඉපදීම, ජරාවට පත්වීම (මහලු වීම), ව්‍යාධිය (ලෙඩ වීම), මරණය, ශෝකය, වැළපීම, කායික හා මානසික දුක් සහ දොම්නස් ඇතිවීම යනු දුකය. කෙටියෙන් කිවහොත්, උපාදානස්කන්ධය (පංචස්කන්ධය) දුක වේ. දුක්ඛ සමුදය සත්‍යය (දුකට හේතුව): සියලු දුකට මුල් වන ප්‍රධාන හේතුව තෘෂ්ණාවයි (කම්තෘෂ්ණා, භවතෘෂ්ණා, විභවතෘෂ්ණා). නැවත නැවත ඉපදීමට, ඇලීමට සහ බැඳීමට හේතු වන මේ දැඩි ආශාව නිසා සත්ත්වයා සසර රැඳී සිටියි. දුක්ඛ නිරෝධ සත්‍යය (දුක නැති කිරීම / නිවන): තෘෂ්ණාව මුලිනුපුටා දැමීම, එය ඉතිරි නැතිව නැති කර දමමින් එයින් නිදහස් වීම නිර්වාණය (නිවන) නම් වේ. සියලු කෙලෙස් නිරෝධය වීම මෙහිදී සිදුවේ. දුක්ඛ නිරෝධගාමී පටිපදා සත්‍යය (නිවනට යන මඟ): දුක නැති කිරීමේ මාර්ගය හෙවත් නිර්වාණය සාක්ෂාත් කර ගැනීමට අනුගමනය කළ යුතු මැදුම් පිළිවෙළ වන්නේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි (සම්මා දිට්ඨි, සම්මා සංකප්ප, සම්මා වාචා, සම්මා කම්මන්ත, සම්මා ආජීව, සම්මා වායාම, සම්මා සති, සම්මා සමාධි යන අංග අට). පටිච්චසමුප්පාදය: මධ්‍යම කල දේශනාව.: හේතු-ඵල දහම, බෞද්ධ දර්ශනය තුළ විශ්වයේ සහ සත්ත්ව සන්තානයේ පැවැත්ම කිසිදු බාහිර මැවීමකින් හෝ අහඹු සිදුවීමකින් තොරව, ස්වභාවධර්මයේ පවතින හේතු-ඵල දහම මත පදනම්ව නිරන්තරයෙන් ක්‍රියාත්මක වන බව පටිච්චසමුප්පාද දේශනාවෙන් පැහැදිලි කෙරේ. "මෙය ඇති කල්හි මෙය වෙයි, මෙහි ඉපදීමෙන් මෙය උපදියි" යන මූලධර්මය මත පදනම්ව සෑම ක්‍රියාවකටම හෝ සිදුවීමකටම මුල් වූ හේතු සහ ප්‍රත්‍යයන් පවතී. 1. පටිච්චසමුප්පාද මූලධර්මය හේතු-ඵල වාදය: සියලුම සංස්කාර ධර්ම හේතූන් මත හටගන්නා ලද ඒවා වන අතර, හේතූන් නැති වී යාමත් සමඟම ඒවා නිරුද්ධ වී යයි. සසර අඛණ්ඩතාව: අවිද්‍යාව සහ තෘෂ්ණාව මුල් කරගනිමින් සංස්කාර, විඤ්ඤාණ ආදී වශයෙන් පටිච්චසමුප්පාද අංග දොළස (12) අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් එකිනෙකට ප්‍රත්‍ය වෙමින් සසර ගමන අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යයි. 2. පංච නියාම ධර්ම සහ ක්‍රියාකාරීත්වය පටිච්චසමුප්පාද දහම ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය නියාම ධර්ම පහක් යටතේ අභිධර්මය සහ අටුවාගත කරුණු මඟින් පැහැදිලි කරයි: උතු නියාම: සෘතු විපර්යාස, කාලගුණික සහ භෞතික ස්වභාවයන්ගේ ක්‍රියාකාරීත්වය. බීජ නියාම: ශාක, බීජ සහ ජානමය වශයෙන් ලෝකයේ ජීවී ස්වභාවය පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට යෑමේ ක්‍රියාවලිය. චිත්ත නියාම: සිතේ ක්‍රියාකාරීත්වය සහ සිතෙහි ස්වභාවික නීතිමය ක්‍රමිකතාව. කම්ම නියාම: කුසල් සහ අකුසල් කර්මවලට අනුකූලව ඊට මාර්ග ඵල ලබා දීමේ ක්‍රියාවලිය. ධම්ම නියාම: බෝධිසත්වවරුන් පහළ වීම, මහ පොළොව කම්පා වීම වැනි ස්වභාවධර්මයේ විශේෂ ධර්මතා ක්‍රියාත්මක වීම. සමන්ත පට්ඨාන (මහා ප්‍රකරණය): ධීර්ඝ කල දේශනාව: 1. පට්ඨාන දේශනාවේ මූලික ස්වභාවය සහ ඉතිහාසය මෙය ශ්‍රාවකයන්ට සාමාන්‍ය ක්‍රමයෙන් පුළුල් කළ නොහැකි, බුදු කෙනෙකුට පමණක් සම්පූර්ණයෙන් අවබෝධ කරගත හැකි ඤාණ ගෝචර ධර්මතාවකි. 2. පට්ඨාන ප්‍රත්‍ය විසිහතර: පට්ඨාන දේශනාවේ මුළු මහත් පදනම වන්නේ හේතු සහ ඵල අතර පවතින අන්‍යෝන්‍ය සම්බන්ධතා විස්තර කරන ප්‍රත්‍ය විසිහතරයි: හෙතු ප්‍රත්‍යය: සිතේ හටගන්නා මූලික හේතු (ලෝභ, ද්වේෂ, මෝහ, අලෝභ, අද්වේෂ, අමෝහ) මඟින් නාම ධර්ම පවත්වා ගැනීම. ආරမ္මණ ප්‍රත්‍යය: සිතක් ඉපදීම සඳහා අරමුණක් (රූප, ශබ්ද, ගඳ, රස, ස්පර්ශ, ධර්ම) ආධාර වීම. අධිපති ප්‍රත්‍යය: ඡන්ද, වීරිය, චිත්ත, විමංසා හෝ දැඩි අරමුණු ප්‍රධානත්වයෙන් ක්‍රියාත්මක වීම. අනන්තර ප්‍රත්‍යය: අතර මැද කිසිදු පරතරයකින් තොරව එක සිතක් පසුපස තව සිතක් හටගැනීම. සමනන්තර ප්‍රත්‍යය: ඉතා සමාන හා විධිමත් අඛණ්ඩතාවකින් සිතින් සිතට මාරුවීම. සහජಾತ ප්‍රත්‍යය: එකම මොහොතක එකට හටගන්නා ධර්ම එකිනෙකට උපකාර වීම. අඤ්ඤමඤ්ඤ ප්‍රත්‍යය: ත්‍රිපිටකයේ ත්‍රිවිධ සිත් හෝ නාම ධර්ම අ න්‍යෝන්‍ය වශයෙන් එකිනෙකට හේතු වීම. නිස්සය ප්‍රත්‍යය: ගසක් බිම පිහිටන්නාක් මෙන් යමකට පිහිට වීම. උපනිස්සය ප්‍රත්‍යය: ප්‍රබල උපකාරක ශක්තියක් වීම (ආරම්මණ, අනන්තර, පූර්වෝපනිස්සය වශයෙන්). පුරේජාත ප්‍රත්‍යය: පෙර ඉපදී පවතින රූප ධර්ම පසුව ඉපදෙන නාම ධර්මවලට ප්‍රත්‍ය වීම. පච්ඡාජාත ප්‍රත්‍යය: පසුව ඉපදෙන නාම ධර්ම පෙර ඉපදී ඇති ශරීර රූප පවත්වා ගැනීමට උපකාර වීම. ආසේවන ප්‍රත්‍යය: පුරුදු පුහුණු කිරීමෙන් (ජවන් සිත් නැවත නැවත යෙදීමෙන්) ලැබෙන බලය. කම්ම ප්‍රත්‍යය: කුසලාකුසල කර්ම මඟින් විපාක ලබා දීම. විපාක ප්‍රත්‍යය: විපාක සිත් සහ චෛතසික එකිනෙකට උපකාර වීම. ආහාර ප්‍රත්‍යය: කායික ආහාර මෙන්ම මානසික ආහාර (චේතනා, ස්පර්ශ, විඤ්ඤාණ) ශරීරය හා සිත් පවත්වා ගැනීම. ඉන්ද්‍රිය ප්‍රත්‍යය: පාලන බලයක් ඇති ඉන්ද්‍රියයන් (සද්ධා, වීරිය, සති, සමාධි, ප්‍රඥා ආදී) ක්‍රියාත්මක වීම. මග්ග ප්‍රත්‍යය: ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ අංග මඟින් කෙලෙස් නැසීමට මඟ පෙන්වීම. සම්පයුත්ත ප්‍රත්‍යය: එකම අරමුණක් අරමුණු කරමින් නාම ධර්ම එකට යෙදීම. විප්පයුත්ත ප්‍රත්‍යය: නාම සහ රූප එකිනෙකින් වෙනස්ව (නොගැටී) පවතිමින් උපකාර වීම. අත්ථි ප්‍රත්‍යය: (පවතින බවින්) විද්‍යාමාන වෙමින් උපකාර වීම. නත්ථි ප්‍රත්‍යය: පෙර සිත නැති වී යාමෙන් (නත්ථි වීමෙන්) ඊළඟ සිතට ඉඩ සැලසීම. විගත ප්‍රත්‍යය: ඉවත් වී යාමෙන් ප්‍රත්‍ය වීම. අවිගත ප්‍රත්‍යය: ඉවත් නොවී (නොනැසී) පවතිමින් උපකාර වීම. May 29 2025 ෴ ධම්මෝ ලෝකේ සමුප්පනෝ හිතාය සබ්බ පානිනං෴ ~ චිරං තිට්ඨතු ලෝකස්මිං සම්බුද්ධ සාසනං ~ ~ සියළුම දේශනා මාලා සහ අත් පිටපත් පහත සබැඳියෙන් පිලිවෙලින් - (Play Lists - Hand Outs ~ https://drive.google.com/drive/folder...