ပို့ချစဉ်-၂ #အဘိဓမ္မာ (ပထမဆင့်) စိတ်ပိုင်း-၂ (ပရမတ္ထတရား ၄ ပါးအကြောင်း)

ပရမတ္ထတရား ၄ ပါး ၁။ စိတ် = အာရုံကိုသိတတ်သော သဘောတရား။ (အကျဉ်း ၈၉ ပါး၊ အကျယ် ၁၂၁ ပါး) ၂။ စေတသိက် = စိတ်၌မှီ၍ စိတ်ကို ချယ်လှယ်တတ်သော သဘောတရား။ (၅၂ ပါး) ၃။ ရုပ် = အအေး အပူစသော ဆန့်ကျင့်ဘက် အကြောင်းများကြောင့် ရှေ့ရုပ်အစဉ်နှင့် နောက်ရုပ်အစဉ် မတူအောင် ပြောင်းလဲဖောက်ပြန်တတ်သော သဘောတရား။ (၂၈ ပါး) ၄။ နိဗ္ဗာန် = တဏှာကုန်ခန်းခြင်းသဘော၊ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းခြင်း သဘောတရား။ (၁ ပါး) ဆောင်ပုဒ် = စိတ် စေတသိက် ရုပ် နိဗ်လေးရပ် ပရမတ်။ ပရမတ္ထ ဟူသည်- (ပရမ+အတ္ထ) ပရမ-မြတ်သော, အချုပ်ပဓာနဖြစ်သော + အတ္ထ-အနက် (အထည်အကိုယ်, သဘောတရား) ၁။ မိမိတို့၏ ဆိုင်ရာသဘောလက္ခဏာများမှ မဖောက်မပြန် မှန်ကန်တည့်မတ်, မြတ်သော သဘောတရားသည် ပရမတ္ထမည်၏။ ဆောင်ပုဒ် = မဖောက်မပြန် မှန်ကန်တည့်မတ် ဂုဏ်သကတ် အမြတ်ဟူ၍ခေါ်။ ၂။ လူ နတ် ဗြဟ္မာ သတ္တဝါအထွေထွေ၊ ရေ မြေ တော တောင် စသည်ဖြင့် အထည်၀တ္ထု ပညတ်စုတွေ မည်မျှပင် များနေသော်လည်း လိုရင်းအချုပ် အသားတင်ကို စစ်ထုတ် လိုက်လျင် စိတ်-စေတသိတ်-ရုပ်-နိဗ္ဗာန်မှတစ်ပါး အခြားရှာမရ။ ထို့ကြောင့် အချုပ်ပဓာန အားဖြင့် ထင်ရှားရှိသော စိတ်-စသော တရားလေးပါးသည် ပရမတ္ထမည်၏။ ဆောင်ပုဒ် = အထည်၀တ္ထု ပညတ်စုတွေ များပလေလည်း အခြေအမြစ် စိစစ်ထုတ်က အချုပ်ပဓာန တစ်နည်းပြ ပရမဟုခေါ်။