188 ปี การตั้งเมืองสกลนคร

จากเมืองหนองหารหลวงยุคขอมเรืองอำนาจ สู่เมืองเชียงใหม่หนองหาร ภายใต้การปกครองของอาณาจักรล้านช้าง จากนั้นเข้าสู่เมืองสกลทวาปีในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ก่อนจะเปลี่ยนเป็นชื่อสกลนคร ในปี พ.ศ. 2373 คำว่า "สกล" หมายถึง ทั้งหมดทั้งมวลรวมกัน และ คำว่า"นคร" หมายถึงเมือง สกลนคร จึงหมายถึงเมืองอันเป็นศูนย์รวม การสถาปนาเมืองสกลนคร ที่ปรากฏในเอกสารของทางราชการ เริ่มเป็นที่รับรู้และรับทราบว่าคือ วัน 6 แรม 11 ค่ำ เดือน 9 ปีจอ จ.ศ. 1200 ซึ่งตรงกับวันศุกร์ ที่ 17 สิงหาคม พ.ศ. 2386 หากนับมาถึงวันที่ 17 สิงหาคม 2569 เมืองสกลนคร ก็จะครบรอบการพระราชทานตั้งเมืองสกลนคร ครบรอบ 188 ปี องค์พระธาตุเชิงชุมบริเวณซุ้มโขงทางเข้าอุโมงค์องค์พระธาตุเชิงชุม จะปรากฏงานปูนปั้นปิดทอง ลายพรรณพฤกษา และลายสรรพสัตว์ตัวเล็กตัวน้อย ตรงกลางพบ “จานกลีบบัว” สีม่วงอ่อนพิมพ์ลายแบบ “ตะวันตก” จากการลืบค้นไม่ปรากฏการนำจานกระเบื้องเคลือบ ไปติดไว้ตามโบราณสถาน หากแต่พบที่พระธาตุเชิงชุมแห่งนี้ จานกลีบบัว ใบนี้มีความสำคัญอย่างไร มาปรากฏบนบริเวณซุ้มโขงทางเข้าอุโมงค์องค์พระธาตุเชิงชุม พระธาตุศักดิ์สิทธิคู่บ้านคู่เมืองสกลนครได้อย่างไร นาย พจนวราภรณ์ เขจรเนตร นักวิชาการศึกษา พิพิธภัณฑ์เมืองสกลนคร มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร มีข้อสันนิฐาน เกี่ยวกับจานกลีบบัวที่พบบริเวณซุ้มโขงทางเข้าอุโมงค์องค์พระธาตุเชิงชุม ว่าอาจมีความสำคัญกับการตั้งหวัดสกลนคร ในสมัยของ “พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว” พระมหากษัตริย์พระองค์ที่ 3 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ จากข้อสันนิฐาน 3 ข้อ ข้อที่ 1 จากการสืบค้นข้อมูลใน thepotteries.org ซึ่งเป็นแหล่งข้อมูลสำคัญที่ช่วยไขคำตอบแหล่งที่มาของเครื่องเคลือบเซรามิกตะวันตกจากแหล่งผลิตทุกมุมโลก ทำให้ทราบว่าจานใบนี้ผลิตใน “ประเทศอังกฤษ” โดยบริษัท William Ridgway & Co. (W.R. & Co.) ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้ผลิตเครื่องถ้วยเซรามิกรายใหญ่ที่มีชื่อเสียงในสมัยนั้น ด้านหลังของจานจะมีลายรูปสมอเรือวางพิงกับกระถาง ด้านล่างพิมพ์บอกชื่อบริษัทผู้ผลิต ลายที่ปรากฏบนจานใบนี้มีชื่อว่า “MARMORA” ซึ่งเป็นภาพวิวทิวทัศน์ บ้านเรือน และวิถีชีวิตริมน้ำ มาร์โมรา คือชื่อ “ทะเลมาร์โมรา” หรือ“ทะเลมาร์มารา”ปัจจุบันอยู่ในประเทศตุรกี ข้อมูลใน thepotteries.org ระบุว่า ผลิตขึ้นในช่วงระหว่าง ค.ศ. 1834-1854 อยู่ในยุควิกตอเรียตอนต้น ซึ่งตรงกับ พ.ศ.2377-2397 ช่วงรัชสมัยของ “พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว” พระมหากษัตริย์พระองค์ที่ 3 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ข้อสันนิษฐานที่ 2 ในเอกสารจดหมายเหตุรัชกาลที่ 3 เลขที่ 10 จ.ศ. 1200 หรือในปี พ.ศ. 2381 ในท้ายเรื่อง ได้กล่าวถึงการพระราชทานสิ่งของสำหรับ “ทำบุญให้ทาน” และสิ่งของสำหรับ “หาเลี้ยงชีพ” ความตอนหนึ่งระบุว่า “อนึ่ง พระยาประเทศธานี ให้กราบบังคมทูลพระกรุณาขอพระราชทานสิ่งของขึ้นมาไว้สำหรับบ้านเมืองทำบุญให้ทาน ได้ให้เจ้าพนักงานจัดสิ่งของพระราชทาน ให้พระยาประจันตประเทศธานี ผ้าไตร 3 ไตร สุพรรณถัน 10 ชั่ง จานกลีบบัว 100 ใบ ชามข้าว 100 ใบ ชามแกง 100 ใบ ผาลไถนา 200 อัน “จานกลีบบัว” ประดับหน้าบันซุ้มโขงองค์พระธาตุเชิงชุม อาจคือจาน 1 ใน 100 ใบ ที่ได้รับพระราชทานในครั้งนั้น การนำจานกลีบบัวมาประดับองค์พระเจดีย์ เป็นการสนองพระเดชพระคุณ เป็นพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้