नलचम्पू | Class-08 | Nalchampu | आर्यावर्तवर्णनम् | Aryavartta Varnanam | Dr. Ratnesh vishwakarma
Sanskritarnavah (संस्कृतार्णवः)
0:00 / 0:00
नलचम्पू | Class-08 | Nalchampu | आर्यावर्तवर्णनम् | Aryavartta Varnanam | Dr. Ratnesh vishwakarma
105 просмотров · 13 дн. назад
Sanskritarnavah (संस्कृतार्णवः)
441 подписчик
105 просмотров · 13 дн. назад
🙏 Sanskritarnavah में आपका हार्दिक स्वागत है।
📚 नलचम्पू — प्रथम उच्छ्वास
📖 प्रकरणम् — आर्यावर्तवर्णनम्
नलचम्पू | Class-08 | Nalchampu | आर्यावर्तवर्णनम् | Aryavartta Varnanam | Trivikram Bhatt | Dr. Ratnesh vishwakarma
इस वीडियो में महाकवि त्रिविक्रमभट्ट विरचित प्रसिद्ध संस्कृत चम्पूकाव्य नलचम्पू के प्रथम उच्छ्वास में वर्णित ‘आर्यावर्तवर्णनम्’ नामक गद्यांश का अध्ययन प्रस्तुत किया गया है।
इस गद्यांश में आर्यावर्त देश की महिमा, गङ्गा नदी की पवित्रता, प्राकृतिक सौन्दर्य, धर्म, सदाचार, विद्वत्ता तथा सांस्कृतिक परम्पराओं का अत्यन्त प्रभावशाली वर्णन मिलता है।
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
📖 आर्यावर्तवर्णनम् — मूल संस्कृत पाठ
अस्ति समस्तविश्वम्भराभोगभास्वल्ललामलीलायमानः, समानः सेव्यतया नाकलोकस्य, ग्राम्यकविकथाबन्ध इव नीरसस्य मनोहरः, भीम इव भारतालङ्कारभूतः, कान्ताकुचमण्डलस्पर्श इवाग्रणीः सर्वविषयाणाम्, अनधीतव्याकरण इवादृष्टप्रकृतिनिपातोपसर्गलोपसवर्णविकारः, पशुपतिजटाबन्ध इव विकसितकनककमलकुवलयोच्छलितरजःपुञ्जपिञ्जरितहंसावतंसया प्रचुरचलच्चकोरचक्रवाककारण्डवमण्डलीमण्डिततीरया भगीरथभूपालकीर्तिपताकया स्वर्गगमनसोपानवीथीयमानरिङ्गत्तरङ्गया गङ्गया पुण्यसलिलः प्लावितश्चन्द्रभागालङ्कृतैकदेशश्च, सारः सकलसंसारचक्रस्य, शरण्यः पुण्यकारिणाम्, आरामो रामणीयककदलीवनस्य, धाम धर्मस्य, आस्पदं सम्पदाम्, आश्रयः श्रेयसाम्, आकरः साधुव्यवहाररत्नानाम्, आचार्यभवनमार्यमर्यादोपदेशानामार्यावर्तो नाम देशः।
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
📖 Roman Transliteration (IAST)
Asti samastaviśvambharābhogabhāsval-lalāmalīlāyamānaḥ, samānaḥ sevyatayā nākalokasya, grāmyakavi-kathābandha iva nīrasasya manoharaḥ, Bhīma iva Bhāratālaṅkārabhūtaḥ, kāntākucamaṇḍalasparśa ivāgraṇīḥ sarvaviṣayāṇām, anadhītavyākaraṇa ivādṛṣṭaprakṛtinipātopasargalopasavarṇavikāraḥ, Paśupatijaṭābandha iva vikasitakanakakamalakuvalayocchalitarajaḥpuñjapiñjaritahaṃsāvataṃsayā pracuracala-cakoracakravākakāraṇḍavamaṇḍalīmaṇḍitatīrayā Bhāgīrathabhūpālakīrtipatākayā svargagamanasopānavīthīyamāṇariṅgattaraṅgayā Gaṅgayā puṇyasalilaḥ plāvitaś candrabhāgālaṅkṛtaikadeśaś ca, sāraḥ sakalasaṃsāracakrasya, śaraṇyaḥ puṇyakāriṇām, ārāmo ramaṇīyakakadalīvanasya, dhāma dharmasya, āspadaṃ sampadām, āśrayaḥ śreyasām, ākaraḥ sādhuvyavahāraratnānām, ācāryabhavanamāryamaryādopadeśānām Āryāvarto nāma deśaḥ.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🎯 इस वीडियो में क्या सीखेंगे?
🔹 आर्यावर्तवर्णनम् गद्यांश का अध्ययन।
🔹 संस्कृत गद्य की समास-प्रधान शैली एवं विशेषताएँ।
🔹 गङ्गा नदी की पवित्रता एवं प्राकृतिक सौन्दर्य का वर्णन।
🔹 आर्यावर्त की सांस्कृतिक, धार्मिक एवं नैतिक महत्ता।
🔹 कठिन संस्कृत पदों और दीर्घ समासों को समझने का अभ्यास।
🔹 संस्कृत गद्य का देवनागरी पाठ एवं Roman लिप्यंतरण।
🎓 विद्यार्थियों के लिए उपयोगिता
यह वीडियो बी.ए. एवं एम.ए. संस्कृत के विद्यार्थियों, संस्कृत साहित्य के अध्येताओं तथा संस्कृत विषय की प्रतियोगी परीक्षाओं की तैयारी करने वाले अभ्यर्थियों के लिए उपयोगी है।
📌 नलचम्पू के अन्य श्लोकों एवं गद्यांशों के अध्ययन के लिए हमारी नलचम्पू काव्य सम्पूर्ण अध्ययन प्लेलिस्ट देखें।
🙏 वीडियो उपयोगी लगे तो Like करें, Share करें और Sanskritarnavah चैनल को Subscribe करना न भूलें।
👨🏫 प्रस्तुतकर्ता: डॉ. रत्नेश विश्वकर्मा
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
#नलचम्पू #आर्यावर्तवर्णनम् #त्रिविक्रमभट्ट #संस्कृतगद्य #संस्कृतसाहित्य #NalChampu #SanskritLiterature #Sanskritarnavah