آیا طبقه متوسط ایران اقتدارگرا شده است؟ محمد مالجو، مارال لطیفی و علی معظمی در نشست کتاب روزآروز

دوشنبه هشتم تیرماه ۱۴۰۵ در کتابفروشی دماوند و به مناسبت انتشار هشتمین شمارهٔ نشریهٔ کتاب روزآروز دور هم جمع شدیم و به بهانهٔ مطالبی که در این شماره با مضمون طبقهٔ متوسط داشتیم، با همراهی محمد مالجو، مارال لطیفی و علی معظمی گفتگویی داشتیم که از این مضمون فراتر می‌رفت. محمد مالجو مطالبی از پژوهش تازه‌اش را با ما در میان گذاشت. او در مطالعه‌ای تجربی در مورد نقشهٔ نگرشی جامعهٔ شهری ایران بر پایهٔ مطالعهٔ ارزش‌ها و نگرش‌های سال ۱۴۰۲ کوشید نشان دهد آیا واقعاً نگرش مردم در این سال میل به اقتدارگرایی را نشان می‌دهد و آیا در زمینهٔ نگرش‌های مردم شهری شکاف طبقاتی قابل توجهی دیده می‌شود؟ او از فرسایش امید و اعتماد به عنوان مهم‌ترین نگرش غالب در میان عموم طبقات شهری سخن گفت. مارال لطیفی از تغییرات جامعهٔ امروز گفت، از مردمی که رنج می‌کشند و راه‌هایی برای تاب‌آوری در این میان می‌جویند. پرسش اصلی او بود که چطور تغییرات جامعه با انتظارات ما مطابقت ندارد و چگونه از این انتظارات پیشی می‌گیرد. در این وضعیت چه باید کرد؟ در میان گروه‌هایی که چشم به گذشته و رو به آینده دارند، گروه بزرگی تلاش می‌کنند با «بازآرایی» وضع موجود با زمان حال تطبیق پیدا کند، گروهی که خود کمترین امتیازات را در سیستم کنونی داشته‌اند، اما ناگزیر از ادامه دادن هستند. علی معظمی می‌خواست با ارجاع به تجاربی تاریخی و پژوهشی اجتماعی نشان دهد که آیا اساساً طبقهٔ متوسط نیروی سیاسی قابل‌اتکایی در برآمدن اقتدارگرایی در ایران بوده است؟ او معتقد بود که طبقه متوسط اگرچه همواره صدایی بلندتر از سایر طبقات داشته، اما می‌توان در این گزاره تردید کرد که مثلاً به رغم گفتمان غالب در مورد نقش روشنفکران در برآمدن سلطنت رضاشاه، آیا نقش حقیقی آنان به اندازهٔ نقش ارتش و قشون که طبقاتی فرودست بودند حائز اهمیت بوده‌ است؟ شماره جدید #کتاب_روزآروز را از وبسایت ما تهیه کنید: https://roozarooz.online