संत तुकाराम महाराज अभंग ४६ | विष्णुमय जग वैष्णवांचा धर्म | भेदाभेदभ्रम अमंगळ | तुकाराम गाथा

॥ श्रीराम कृष्ण हरी ॥ नमस्कार मंडळी. 🙏 आज आपण संत तुकाराम महाराजांचा एक अत्यंत सुंदर आणि समाजाला एकतेचा संदेश देणारा अभंग समजून घेणार आहोत. या अभंगामध्ये महाराज सांगतात की, संपूर्ण जग हे भगवंताने व्यापलेले आहे. त्यामुळे माणसामाणसांमध्ये भेदभाव, मत्सर आणि वैरभाव ठेवण्याला भक्तीमध्ये स्थान नाही. आपण प्रत्येक जीवामध्ये त्याच परमेश्वराचं अस्तित्व पाहिलं, तर दुसऱ्याबद्दल मत्सर किंवा द्वेष कसा राहील? चला तर मग, आधी आपण हा संपूर्ण अभंग ऐकूया. 📖 संत तुकाराम महाराज गाथा 🎵 अभंग क्रमांक : ४६ 🌺 अभंग विष्णुमय जग वैष्णवांचा धर्म । भेदाभेदभ्रम अमंगळ ॥ १ ॥ ॥ ध्रु. ॥ ऐका जी तुम्ही भक्त भागवत । कराल तें हित सत्य करा ॥ कोणाही जिवाचा न घडो मत्सर । वर्म सर्वेश्वरपूजनाचें ॥ २ ॥ तुका म्हणे एका देहाचे अवयव । सुख दुःख जीव भोग पावे ॥ ३ ॥ ॥ राम कृष्ण हरी ॥ 🌿 भावार्थ मंडळी, अभंगाच्या सुरुवातीलाच तुकाराम महाराज एक अतिशय मोठा विचार सांगतात— “विष्णुमय जग वैष्णवांचा धर्म । भेदाभेदभ्रम अमंगळ.” म्हणजे हे संपूर्ण जग विष्णुमय आहे. सर्वत्र परमेश्वराचंच अस्तित्व आहे. मग आपण माणसामाणसांमध्ये भेद का करायचा? हा आपला... हा परका... हा मोठा... हा लहान... असे भेद मनामध्ये निर्माण करणं म्हणजेच भगवंताच्या सर्वव्यापकतेला विसरणं. म्हणून महाराज सांगतात की, भेदाभेदाचा भ्रम सोडणं हाच भक्तीचा खरा मार्ग आहे. मंडळी, आपण मंदिरात जाऊन भगवंताची पूजा करतो. फुलं वाहतो... नैवेद्य दाखवतो... नामस्मरण करतो... पण जर मंदिराबाहेर आल्यावर एखाद्या माणसाचा द्वेष केला, त्याचा मत्सर केला किंवा त्याला कमी लेखलं, तर आपल्या भक्तीचा खरा अर्थ काय राहतो? संत तुकाराम महाराज आपल्याला याच गोष्टीची जाणीव करून देतात. भगवंताची पूजा केवळ मंदिरात नाही, तर प्रत्येक जीवाशी प्रेमाने वागण्यातही आहे. पुढे महाराज म्हणतात— “ऐका जी तुम्ही भक्त भागवत । कराल तें हित सत्य करा.” म्हणजे हे भक्तांनो, माझं म्हणणं ऐका. तुम्हाला स्वतःचं खरं हित साधायचं असेल, तर सत्य आणि योग्य आचरण करा. मंडळी, भक्ती म्हणजे केवळ देवाचं नाम घेणं नाही. आपल्या वागण्यातही भक्ती दिसली पाहिजे. आपल्या बोलण्यात प्रेम असावं... वागण्यात नम्रता असावी... आणि मनामध्ये दुसऱ्याबद्दल वाईट भावना नसावी. हीच खरी भक्तीची परीक्षा आहे. पुढे तुकाराम महाराज म्हणतात— “कोणाही जिवाचा न घडो मत्सर । वर्म सर्वेश्वरपूजनाचें.” मंडळी, या ओळीमध्ये अभंगाचा अत्यंत महत्त्वाचा संदेश आहे. कोणत्याही जीवाचा मत्सर करू नका. दुसऱ्याला यश मिळालं तर आपल्याला वाईट वाटू नये. कोणीतरी पुढे गेला तर त्याला खाली खेचण्याचा प्रयत्न करू नये. दुसऱ्याच्या सुखात आनंद मानायला शिकावं. कारण प्रत्येक जीवामध्ये तोच सर्वेश्वर आहे. जर आपण खरोखर सर्वेश्वराची पूजा करत असू, तर त्या सर्वेश्वराच्या प्रत्येक रूपाचा आदर करणंही आवश्यक आहे. मंडळी, आजच्या काळात हा संदेश खूप महत्त्वाचा आहे. सोशल मीडियावर आपण अनेकदा दुसऱ्याचं यश पाहतो. कोणाचं मोठं घर... कोणाची नवीन गाडी... कोणाचं यश... कोणाचा व्यवसाय... आणि नकळत आपल्या मनामध्ये मत्सर निर्माण होतो. पण संत तुकाराम महाराज सांगतात— दुसऱ्याच्या सुखाचा मत्सर करू नका. त्याच्या आनंदात आनंद मानण्याचा प्रयत्न करा. कारण प्रत्येक जीव हा त्या परमेश्वराचाच अंश आहे. आणि शेवटी महाराज एक अतिशय सुंदर उदाहरण देतात— “तुका म्हणे एका देहाचे अवयव । सुख दुःख जीव भोग पावे.” म्हणजे एका शरीराचे वेगवेगळे अवयव असतात. हात... पाय... डोळे... कान... हे सगळे वेगवेगळे असले तरी शरीर एकच असतं. शरीराच्या एका भागाला दुखलं तर त्याचा त्रास संपूर्ण शरीराला होतो. त्याचप्रमाणे आपण सर्वजण वेगवेगळे दिसत असलो, आपली नावे वेगळी असली, आपली परिस्थिती वेगळी असली, तरी आपण एका परमेश्वराच्या विश्वरूपी शरीराचे अवयव आहोत. म्हणून दुसऱ्याला दुःख दिलं तर त्याचा परिणाम शेवटी आपल्यावरही होतो. आणि दुसऱ्याच्या सुखात सहभागी झालो, तर आपल्या मनालाही आनंद मिळतो. 🌺 आजच्या जीवनासाठी या अभंगाचा संदेश मंडळी, संत तुकाराम महाराजांचा हा अभंग आपल्याला एक अतिशय मोठा जीवनमंत्र देतो— “कोणाही जिवाचा न घडो मत्सर.” आपण कितीही भक्ती केली... कितीही पूजा केली... कितीही नामस्मरण केलं... पण मनामध्ये जर दुसऱ्याबद्दल मत्सर आणि द्वेष असेल, तर आपल्याला या अभंगाचा खरा अर्थ अजून समजलेला नाही. म्हणून आजपासून एक छोटासा प्रयत्न करूया. दुसऱ्याचं चांगलं झालं तर मनापासून आनंदी होऊया. कोणी अडचणीत असेल तर शक्य असेल तशी मदत करूया. कोणालाही कमी लेखू नका. आणि प्रत्येक जीवामध्ये पांडुरंगाचं रूप पाहण्याचा प्रयत्न करूया. आपण मंदिरात भगवंताला नमस्कार करतो... तसाच नमस्कार मनामध्ये प्रत्येक जीवातील त्या परमेश्वराला करूया. कारण जग विष्णुमय आहे. ही भावना मनामध्ये आली, तर भेदभाव कमी होईल... मत्सर कमी होईल... द्वेष कमी होईल... आणि प्रेम वाढेल. चला मंडळी... भगवंताची भक्ती करूया. पण त्याचबरोबर माणसांवर आणि प्रत्येक जीवावर प्रेम करण्याची भक्तीही शिकूया. आपल्या मनातील भेदभाव आणि मत्सर दूर होऊ दे, प्रत्येक जीवामध्ये परमेश्वराचं रूप पाहण्याची दृष्टी मिळू दे आणि सर्वांशी प्रेमाने वागण्याची बुद्धी पांडुरंग आपल्याला देवो. हीच संत तुकाराम महाराजांच्या चरणी प्रार्थना. 🙏 ॥ पुंडलिक वरदा हरी विठ्ठल ॥ ॥ श्री ज्ञानदेव तुकाराम ॥ ॥ पंढरीनाथ महाराज की जय ॥ ॥ राम कृष्ण हरी ॥ ॥ विठ्ठल विठ्ठल ॥ 🙏 जय हरी विठ्ठल! 🙏 व्हिडिओ आवडला असेल तर 👍 Like करा. 📲 आपल्या मित्र-परिवारासोबत Share करा. 🔔 अशाच संत तुकाराम महाराजांच्या अभंगांसाठी माझ्या YouTube Channel ला Subscribe करा. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 📖 संत तुकाराम महाराज गाथा 🎵 अभंग क्रमांक : ४६ 🙏 श्री विठ्ठल रखुमाई चरणी समर्पित #संततुकाराममहाराज #तुकाराममहाराज #तुकारामगाथा #अभंग #अभंग46 #SantTukaram #TukaramMaharaj #TukaramGatha #MarathiAbhang #महाराष्ट्रदर्शन