Alfred Tarski - Geniusz logiki z warszawskiego liceum

Kiedy zacząłem czytać o Alfredzie Tarskim, najbardziej zaskoczyło mnie, że jeden z czterech największych logików w dziejach przez czternaście lat uczył matematyki w warszawskim gimnazjum. Nie zgadzam się z obiegowym obrazem, w którym słynne twierdzenie o dwóch kulach jest „odkryciem Banacha”, a sam Tarski emigrantem, który po prostu porzucił Polskę. Jego historia okazała się bardziej złożona, bardziej polska i dużo ciekawsza, niż sądziłem. Alfred Tarski, urodzony w 1901 roku w Warszawie jako Alfred Teitelbaum, był logikiem i matematykiem, którego stawia się obok Arystotelesa, Fregego i Gödla. Najmłodszy doktor w dziejach Uniwersytetu Warszawskiego, wychowanek szkoły lwowsko-warszawskiej, współautor paradoksu Banacha–Tarskiego i człowiek, który jako pierwszy podał ścisłą definicję prawdy. A zarazem nauczyciel gimnazjalny, który w przedwojennej Polsce nie doczekał się katedry, i pasażer statku, który w sierpniu 1939 roku wypłynął z Gdyni z jedną walizką letnich ubrań. W tym filmie dokumentalnym opowiadam jego życie od kamienicy przy Koszykowej do kampusu w Berkeley. Opowieść składa się z dziesięciu rozdziałów. Wśród nich: • Warszawa pod trzema władzami i pierwsze lata niepodległości; • zmiana nazwiska i chrzest na początku lat dwudziestych, czyli decyzja, którą do dziś interpretuje się na różne sposoby; • Lwów i Warszawa jako dwa szczyty polskiej matematyki międzywojennej; • trzy próby zdobycia katedry w Polsce; • wojna, sześć lat rozłąki z rodziną i budowa w Kalifornii światowego ośrodka logiki; • związki z polską emigracją: Czesław Miłosz, paryska Kultura, Solidarność; • ślad, który Tarski zostawił w Warszawie. Film ma przede wszystkim charakter edukacyjny. Bez wzorów i bez specjalistycznego żargonu tłumaczę: • jak z jednej kuli można „złożyć” dwie identyczne i dlaczego nie jest to sztuczka; • czym jest aksjomat wyboru i dlaczego budził spory największych matematyków; • co naprawdę znaczy zdanie „śnieg jest biały” jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, gdy śnieg jest biały; • dlaczego idee warszawskiego logika stały się fundamentem teorii modeli, współczesnej semantyki i logiki języków programowania. To również opowieść o cenie, jaką płaci się za talent w niespokojnym stuleciu, i o momentach, w których jedna decyzja mogła zmienić wszystko. Sporne kwestie przedstawiam z różnych perspektyw, a na końcu mówię, co sam o nich myślę. Zawsze oddzielam to, co wiadomo, od tego, co jest moją oceną. Film przygotowałem, czytając i porównując biografie, wspomnienia oraz opracowania historyczne, w tym biografię Anity i Solomona Fefermanów. Na kanale znajdą Państwo także filmy o Stefanie Banachu, Kurcie Gödlu i Stanisławie Ulamie. Z każdym z nich drogi Tarskiego się przecinały. Jeśli ta historia jest dla Państwa ważna, proszę zostawić polubienie, subskrybować kanał i podzielić się w komentarzu swoim zdaniem. Autor i twórca kanału: Stanisław Wiśniewiecki © Stanisław Wiśniewiecki. Wszelkie prawa zastrzeżone. Scenariusz, narracja i montaż tego filmu są chronione prawem autorskim. Kopiowanie, ponowne publikowanie, rozpowszechnianie, tłumaczenie lub wykorzystywanie całości albo fragmentów materiału w innych filmach, kanałach i serwisach bez pisemnej zgody autora jest zabronione. Naruszenia praw autorskich będą zgłaszane zgodnie z zasadami serwisu YouTube. #AlfredTarski #ParadoksBanachaTarskiego #HistoriaNauki #PolscyNaukowcy #FilmDokumentalny